týsdagur 18. november 1986síða 16

Síða 16 - - Sølvi Winther Olsen, læknar ímóti kjarnorkuvåpnum: Nr. 130 Læknafrødiligar avleidingar av atomvåpnakriggi Partur av teimum tiltøkum, sum vóru i Norðurlandahúsinum í sambandi við ST dagin Olsen helt leygardagin 25 var fyrilestur, sum Sølvi Winther oktober Fyrilesturin er prentadur nidanfyri: 3 tons av spreingi evni til hvønn! x x x x , , øl eg nevna, at tev sonevndu taktisku våpnini, sum nýtt verða til styttri leiðir. er uppá 1 kilotons. Miðrakett- irnar, ella Eurorakettirnar hava leðingar uppá 75 kilo- tons, meðan tey heilt langt rekkandi våpnini eru úr I upp í 10 megatons. Og til eru bumbur uppá 60 megatons Árin av 1-megatons bumbu-trýstfylling Tað, sum eg fari at nevna um árin av bumbubresti, er við- víkjandi atombumbu uppá 1 megatons. (Samanborið við Hiroshimabumbuna, sum var 13 kilotons, ella 80 ferðir minni.) tryst k: hiti geislavirkin x evni N rystfylling y x SA x % . stormar Þ % x £ SEKUN( £ eð É g K V 1 P K ( på x r og K dd ra « Ku it + Og ða lestað r S 3 eiðing x x X;A x x x x x Hitin g x Ein ator Geislarnir, ið eina litla sol koma frá henni, eru rentgen strálur, ultraviolett ljós infrareytt ljós og sjønligt Sjálvt 80 kilometrar burtur sæst hetta ljós meira skært enn sólskin á middegi Upp til 50 km burtur kann ljós nethinnan svíðast, so fólk verða blind Spreinging kann metast við eitt snarljós og fer í ein- um bragdi at kvetta alla sam- gongu, alt samskifti í økinum við teimum avleiðingum, sum vit lættliga kunnu hugsa okkum, tað fer at fáa. Ein slíkur bumbubrestur gevur hita, ið liggur omanfyri 10 milliónir hitastig, sum er heitari enn í miðjuni í okkara sól. Yvirflatin á sólini er 6.000 hitastig og vermir jørå- ina 150 milliónir kilometrar burturi, so tað er greitt, at slík kjarnorkuspreinging festir í nógvar eldar undir sær Spreinging uppi yvir einum býi kann festa í eldar í einum eki millum 4,5 til 14 km burt- uri. Í fyrstani verða fleiri spjaddir eldsbrunar, sum so við og við renna saman og gerast eitt stórt logandi bál. Hetta er kent frá 2. heimsbar- daga, serliga í Dresden, Ham- burg og Tokyo. Hitin verður um 1000 stig. Tann heita luft in fer uppeftir, meðan keld luft verður sogin inn móti miðdeplinum. Har verður ein eldstormur við vindmegini umleið 60 km/t Hitin frá spreingingini fer at elva til brunasár av 3. stigi heilt út til 10 km frá mið- deplinum, á 2. stigi 12-13 km burtur. Við brunasári á 2. stigi er skaðin ikki verri enn so, at húðin kann gerast heil aftur. Men á 3. stigi er øll húðin sviðin burtur og gerst ikki aftur. x í N eðr x x i 5 Þ ;ð KI ok x he » S Í k é D í } x h h £ kað hag? í i! x £ t b + 3 x ke k A % x i fr Ar i kn ed K Ok er ennt ba ið € verðu f aft ia. at DU an er D Men eg skal seinr mrøda hald: ra K fleir 1 i S 5 1 } kk kið Geislavirkni Á K » 5 eð Te t 3 x IK € initialstraling eið ein tríðing z verð 1 er fyrsta minuttið Restir € reststraling tall out Få ið talað verðu radioaktiva avfallið, so verð gsað um tvey tað avfallið sum kemur tíðliga, og sum er tað, ið borið við stórum bitlum og kemur niður aftur á jerðina aftaná 24 tímar eftir spreingingina Og í eðrum lagi tað seina av fallið, sum er farið hægri upp í luftina, borið við teimum smáu bitlunum, og sum kem- ur niður aftur á jerðina í nógv longri tíðarskeiði, upp í fleiri ár seinni. Í initialstrålingini, kemur eitt minutt aftaná brestin, eru neutron og gammastrálur. Hendan geisl- ing er avmarkað í vídd, helst ikki meira enn ein ferkilo- ur vanliga hu liv niliga sieg New verður sum 18. november 1986 k í iA % 1 Reststrálingin M 3 ikad k arð 3 1 A i . R % 5 N x 5 % x 5 x % x N % x K i i] 5 A Arin 3 re ik % ke fyrra avfallið Í Sir á ø i % Hvø 3 £ x A í k » a x x 5 N > H % x € kunnu lekjast aftur uppå 0 dagar um so er, at um stødurnar eru tær bestu. Men so er ju ikki, so langt burtur frå, tå id kriggj leikar á. At tað gekk lutfalsliga so hampi liga, tá ið Tjernobyl-vanlukk an hendi, verður hildið kom av, at heimurin allur uttanum var óskaddur og var ferur fyri at veita ta hjálp, sum var brådneydug, og í hóskandi mongd Um árinið av eini kjarn orkuspreinging afturímóti er akutt og tað vil siga, at menniskju verða fyri geisling í eina viku og fáa eina sam- anlagda negd uppá 450 rad, so fara fólk at doyggja næstu 60 dagarnar. Eg skal enn