týsdagur 9. desember 1986síða 6

Sjúkra- kassarnir við eitt vegamót EIN av fyrstu døgunum verður Havnar Sjúkrakassi 100 ár, og man hann vera ein av elstu fel- agsskapunum í landinum. Tað var fyrsta fakfelagið í landinum »Thorshavn Arbejderforening<, sum tók hetta stig og endamálið var at „frísk skuldu hjálpa sjúkum og rík skuldu hjálpa fátækum. BERT endamálið vísir, at tað hava verið hugsjónarmenn, sum hava stovnað sjúkrakassarnar. Og heldur er einki at ivast í, at teir í sær sjálvum hava verið stór fram- stig. Eisini hava sjúkrakassarnir verið ti »meiniga« manninum ein stérur studul, tå neydugt hevur verid at fåa læknahjålp. MEN samfelagið er broytt ómeta- liga nógv hesi 100 árini, sum sjúkrakassarnir hava virkað. Og ein hevur mestsum varhugan av, at sjúkrakassarnir ikki rættuligt hava fylgt við tíðini. Og tí kann tað stundum felast sum at tað, sum fyri 100 árum síðan var eitt stórt framstig, í dag í summum førum felist sum eitt haft. Fyri at nevna eitt dømi, roknar sjúkra- kassin framvegis við A og B lim- um, sum verða býttir upp eftir inntøku. B-limirnir gjalda hægri limagjald, teir hava onkur rætt- indi, sum A-limir ikki hava. Men tir skuldu afturfyri gjalda ein part av læknarokningini sjálvir. Hetta er ein skipan, sum tåin fyri lang- ari ti sidan er lopin frå. Sjålvsagt skulu allir limir í dag hava somu rættindi og somu skyldur. Afturat hesum kemur, at sjúkrakassin als ikki kann umsita hetta uppbýti í A og B limir. Tí síggja vit A limir við høgari inntøku og B limir við lágari inntøku. Vit síggja eisini hvussu trupult tað hevur verið at fáa sáttmálar við læknar og tann- læknar. Og fyri teir seinnu sígja vit, at tað í veruleikanum er upp til teir sjálvar, um teir vilja hava sáttmála ella ikki. VIT vita, at små »tillop« hava ver- ið til at fáa nýskipanir innan sjúkrakassan, men hetta tykist at arbeiða serdeilis tungt, og í veru- leikanum er einki broytt her í mong ár. NÚ vita vit, at sjúkrakassarnir í verandi líki fyri mongum árum síðan eru avtiknir í Danmark. Vit vita eisini, at tað hevur ljóðað, at ætlanin er at gera tað sama her á landi. Í hesum sambandi telur tað sjálvsagt eisini, at verandi skipan, har tað at vera sjúkrakassalækni, er ein privat vinna, har gjaldast skal fyri hvgrja einstaka kontakt sjúklingurin hevur við læknan, sjålvt tá talan er um resept, neyv- an longur er hóskandi. Og hetta vilja politisku myndugleikarnir hava broytt. VIT ynskja Havnar Sjúkrakassa hjartaliga tillukku við teimum 100 árunum. Vit ynskja eisini sjúkra- kassanum eitt langt lív. MEN her eigur sjúkrakassin sjálv- ur at vera úti um seg. Henda ong- ar broytingar kunnu okkara sjúkrakassar fáa somu lagnu sum teir donsku. Men kann sjúkra- kassin laga seg til nútíðina og kann hann ávísa, at ein framtíðar- skipan við sjúkrakassarnar er eitt alternativ til eina framtíðarskipan uttan sjúkrakassar, skuldi Havnar Sjúkrakassi trygt kunnað farið inn í sína 2. eld. MEN hetta er upp til sjúkrakass- arnar sjålvar! +. Nr. 139 — 9. desember 1986 Åheitan á Læknafelagið Í Sosialinum frá 2. desem- ber síggja vit, at Lækna- felagið nú vil hava eitt orð at siga um sjúkrahúsút- byggingina. Sagt verður at ein fund- ur hevur verið, og at seinni verður skipað fyri einum temadegi, og síðani at royna at koma við eini felags niðursteðu. Fyri tað fyrsta vil eg siga, at tað er í lagi at fak- bólkar úttala seg, men fyri at niðursteðan ikki skal hava nakra slagsíðu, so vil eg koma við nekrum áheitanum til Læknafel- agið. Vit vita, hvussu Feroya geografiska støda er, og harav stendst, at vit mugu og skulu framyvir hava minst 3 sjúkrahús. Harum er nokk eingin ivi. Men hvussu skulu nú hesi virka. Hesi skulu sjálv- andi virka sum verulig sjúkrahús, har: læknar kunnu trívast og útvikl- ast. Tí mugu onkrar spesi- algreinar leggjast á smærri sjúkrahúsini. Tað eru nógvar sergreinar til, og á Landssjúkrahúsinum koma so aldri allar at vera, vit koma altíð at hava brúk fyri Ríkishospitalin- um, sum vit hava nógv fyri at takka. Tá tit nú taka avgerð ella geva eina tilráðing, so mugu tit minnast til, at tað er ein ógvuliga stór ábyrgd tit leggja á tykk- um sjálvar. Tí um niður- steðan nú verður, at tey smærru sjúkrahúsini koma at hava ringt við at fáa læknar, so er tað tykk- ara ábyrgd, og so mugu tit finna tykkum í at verða tvangsfluttir til smærru sjúkrahúsini til viðurskift- ini eru í lagi. Eg vóni ikki, at hetta verður neyðugt, men eitt er vist, at stendst nakað mannfall av, at nøk- ur pláss í landinum verða fyri vanbýti, tá verður ikki stuttligt at vera tann, sum situr við ábyrgdini. Tí vil eg at enda siga. Lat okkum øll kunna liva sámuligt ð Føroyum, og vísa tað gamla góða før- oyska sinnalagið, nevni- liga at rætta hver oðrum eina bróðurhond, sjálvt um tað kostar í fyrsta um- fari. H. So lítið fantilsi er á tí teir siga og skriva Tað er ikki smávegis — tað ið blød og politikarar, í navni partapolitiksins, lata frá sær av, hampuliga sagt, tvætli. Vælsaktans í einum alatollianskum áliti á, at hin »forlipti« veljarin svølgjir alt við góðum lysti. Tak t.d. Sosialin og sosi- alistarnar, hjå teimum er Føroya Fiskasela hin stóra vanlukkan. Uttan at vita av, so gera teir seg inn á eina samteku sum virkar eftir tí sosialistiska arbeiðsháttinum, har lim- irnir allir skulu hava sam- sýning fyri tað teir lata av hondum. Eingin skal missa fyri minni gott ar- beiði, heldur ikki skal nak- ar hava fyrimun av dygd- arverki. Við eðrum orðum eitt kollektiv — og tó ein bjálki í eygum sosialist- anna, men einkarbarn Dagblaðsins. Taka vit so Telefonverk- ið, so lamiterar Dagblaðið inn á hendan stovn, sum hóast alt virkar eftir ein- um arbeiðshátti samlíkur tí borgarliga. Hesin stovn- ur má beinleiðis út til brúkaran við rokningini fyri ta veittu tænastuna. Brúkarin stendur við rokningini í hondini og kann sjálvur gera av, um tað er dýrt ella bíligt at telefonera í Føroyum. Við ábyrgdini stendur ein maður — ikki nevndir og ráð, men stjórin sjálvur. Hetta skuldi komið tí borgarliga hattinum so nær, sum ein almennur stovnur nú einaferð kann koma — kortini bjálki í eygum Dagblsåsins, sam- stundis sum blaðið hevur landsverkfreðingsstovnin undir sínum verjandi veingjum — alt meðan hesin stovnur stendur á hevdinum í landskassan- um. Hesin hurlivasin nervar kanska ikki tann ófrælsa, men fyri hitt fría sinnið og hin borgarliga hugsunar- háttin er hetta lítið fant- ilsi og erkymlandi, ella er alt berur sjónleikur. Um so er, so hevði sjónleikurin verðið fullkomin, um ein sosialistur gjerdist fiska- selustjóri og fólkafloks- maður telefonverksstjóri. Sent Dagblaðnum og Sosialinum. Jógvan í Leðuni Útspilling Herfyri vóru einstek fólkafloksfólk so mikið at sær komin, at tey fingu steðgað garpunum á Trað- arvegnum við fúlu persón- ligu útspillingini av hampafólki í >skemtiteig- inum«: Per í leysari luft. Tó so, at tá ið ein tíð var fráliðin, byrjaðu hesir hat- ursins pennar aftur, og so við og við komu teir niður aftur á tað steði teir vóru á, og má sigast, at teir nú eru komnir niður á botn aftur í sugguni. Serliga eru tað javnað- arfólk, ið standa fyri skot- um. Til seinasta legtingsval fekk stavnamaðurin sín stersta politiska kjaftfisk higartil. Kollfirðingar og norð- streymoyingar stuðlaðu so dyggiliga Javnaðar- flokkin, at Thomas Arabo varð valdur inn á ting við stórum meiriluta, meðan Fólkaflokkurin av hesi or- sek misti sítt umboð. Síðan tá hevur Dagblað- ið ført eina rættiliga hat- urskampagnu ímóti Thomas Arabo. Dylluprojektið og nevndin í P/F Dylluni eru vorðin speirikin og løgd undir illgruna, at hava nýtt pening ólógliga. Sam- stundis hevur Dagblaðið vidgjørt Thomas á ein slíkan hátt, at tað týðiliga skinur igjøgnum, at tann veldugi stuðul, ið kollfirð- ingar og norðurstreymoy- ingar góvu Javnaðar- flokkinum við at seta Thomas á ting, framvegis í dag gevur teimum marr- una á Traðarvegnum. Tað sum tó fekk meg at taka penn í hond, er tann sjúkliga skriving viðvíkj- andi fiskapumpuni hjá Sólbirni Jacobsen. Sølbjørn hevur so sanni- liga kent sviðan av ónd- sinnaðu skrivingini í Dag- blaðnum, tí neyvan hevur nakar feroyingur fingið so nógva blaðrúmd har, og hevur hon verið 100% negativ. Í umreðuni av fiska- pumpuni verður Sólbjern stemplaður sum fupp- og fidusmakari. Meðan teir veruligu skurkarnir fáa ta blaðrúmd, teir vilja hava, til at tileinkisgera tað ar- beiði, ið Sólbjern hevur lagt í hesa uppfinning. Ta er einki minni enn eitt bragd Sólbjern hevur gjert. At fáa eina pumpu at rigga, hóast bæði týsk- arar, norðmenn og aðrir ON GE