hósdagur 26. mars 1987síða 4

> Upplýsing er amboð hjá fakfeløgunum Upplýsingarfelagsskap- ur Verkamanna hevur nú havt sítt fyrsta skeið. Skeiðið varð hildið sein- asta vikuskifti í Havn á Ferðamannaheiminum hjá Feroya Arbeiðara- felag. Skeiðið hevði arbeiðsrættur. Næsta vikuskiftið er aftur skeið, við heitinum heitið álitismannaskipanin og trygdarumboðsskipanin. Áhugin vísir seg at Lisbeth Petersen, for- kvinna í sosialu nevnd hjá Tórshavn- ar býráð, er ikki heilt negd við greinina í Sosialinum týsdagin um Ellisheimið. Tað vóru býráðs- skrivarin og sosial- deildarleiðarin, sum segdu Petru Hansen vera stórur í fakfeløgun- um fyri at koma á skeið. Skeiðið um arbeiðsrætt var fullteknad, og til næsta skeiðið er langur bíðilisti. 20 fólk sleppa til hvert skeiðið. Átta fakfelog eru limir í Upplýsingarfelagsskapi Verkamanna, og tey hava oll hevi til at senda limir á skeiðini. — Hetta er ein góður máti at styrkja fakfelog- ini, vóru fólk samd um. upp. Sosiala nevnd bara góðkendi upp- segnina. Lisbeth Petersen heldur tað vera skeivt at skriva, at sosiala nevnd fekk bræv frá álitiskvinnuni Jastrud Clementsen. Lisbeth fekk bræv. At hinir limirnir í sosialu nevnd fingu sama bræv veit Lisbeth ikki annað um, enn at tað hevur staðið í blødunum. Fyrrapartsstarv Frá 1. mai, meguliga fyrr, hava vit i umleid 5 månadar bruk fyri einum av- loysara fyri barnagarðslærara. Meira fæst at vita við at venda sær til barnagarðin. Drotning Ingridar Meiniaheitst 5 TIf. 122 53 Upplýsingar- felagsskapur Verka- manna eigur at halda fram við skeiðvirksem- inum og geva so nógvum sum gjørligt møguleika at sleppa á skeið. Í hvussu er eiga allir nevndarlimir og onnur álitisfólk at fáa slíka út- búgving. var ein niður- staða. Eisini at randi Fakfelagsfólk: ikki arbeiðsrætt sum tann danska Arbeiðsrætturin heldur við arbeiðsgevarum Arbeiðsósemjur verða ikki loystar upp á sama máta í Feroyum sum í Danmark. Høvudsmunurin er, at vit í Førovum íkki hava nakran arbeiðsrætt. Ar- beiðsrætturin í Danmark dømir, tá annar parturin hevur brotið såttmålan, og avgerðin kann takast eftir fáum døgum. I Feroyum tekur tað ofta langa tid at loysa ar- beiðsósemjur. Tað kann vera ein meinbogi bæði hjá fakfeløgum og arbeids- gevarum. Men ein ar- beiðsrætt sum tann danska er einki at ynskja sær, hildu luttakararnir á skeiðinum hjá UV sein- asta vikuskifti. Tað var sakferarin Trygvi Jacobsen, sum á skeiðinum greiddi frá donsku skipanini, og saman við honum saman- mettu luttakararnir við foroysk viðurskifti. Tey stóru fakfeløgini í Danmark velja tilsamans seks umboð í Arbeiðs- rættin og 14 tiltakslimir. Helst í rættin við felagnum Lík er til, at antin Føroya rættur ella ein gerðar- rættur noyðist uppí fyri at fáa greiði á, hver nevndin er í Tórshavnar Komm- unala Starvs- og Tæn- astumannafelag. Felagið gongur í tveim- um. Tveir aðalfundir hava verið, ið hver valdi sína nevnd. At felagið ikki kann arbeiða upp á henda mátan, eru báðir partar samdir um. Tað tekur drúgva tíð at fáa svar, um Feroya Rættur skal døma. Gerð- arrættur er skjótari og kann taka avgerð eftir fá- um degum, um báðir part- ar eru sinnaðir at fáa eina loysn. Hver nevnd er lóglig, og hver aðalfundur var lógligur veldst um, hvat viðtekurnar fyri felagið siga. Báðir partar siga seg hava rætt út frá viðtek- unum. Annar parturin hevði eykaaðalfund fyri góðari viku síðan. Nevndin, sum tá varð vald, er Petra Hansen, Poul Niclasen, Óluva Isaksen, Marna Debes og Grimhild Gregoriussen. Forkvinna er Petra Hansen. Hin parturin hevði aðal- fund í seinastu viku og valdi í nevnd Øssur Simonsen, Brynjolv Ellingsgaard, Jónsvein Lamhauge, Fanny Joensen og Marin Kristnu Persson. Formaður í hesi nevndini er Øssur Simon- sen. randi Arbeiðsgevararnir velja tað sama. Oll fakfeløg eru ikki umboðað í Arbeiðs- rættinum. Dómararnir, sum partarnir velja í Ar- beiðsrættin nýtast íkki at vera løgfrødingar. Teir útpeika so aftur formann, triggjar næstformenn, tveir tiltakslimir og skriv- ara. Formansskapurin skal vera løgfrødingar, og oftast eru teir dómarar í Hægstarætti ella Lands- rættinum, og hava so hetta arbeiðið afturat. Dómararnir verða allir valdir bara fyri trý ár í senn. Ikki sum í vanliga rættinum, har teir verða valdir fyri lívið. Arbeiðsrætturin viðger bara mál viðvíkjandi brot- um á sáttmálan millum fakfeløg og arbeiðsgev- arar. Báðir partar kunnu leggja mál inn fyri Ar- beiðsrættin, men í Dan- mark eru tað oftari ar- beiðsgevararnir, ið fara til Arbeiðsrættin. Í nógvum forum snýr tað seg um verkføll, ið Arbeiðsrætt- urin demir at vera ólóglig. Mál viðvíkjandi tulk- ingum av sáttmálum verða vidgjørd í gerðar- rætti. Somuleiðis ósemj- ur. tá eingin sáttmáli er millum partarnar. Avgerðir hjá Arbeiðs- rættinum og gerðarrætt- inum kunnu ikki skjótast inn fyri aðrar dómstólar. Millum fakfelagsfólk í Danmark er mótsteðan stór ímóti Arbeiðsrætt- inum. Arbeiðsrætturin heldur oftast við arbeiðs- gevarunum, siga fakfelog- ini. Tá Arbeiðsrætturin fellur dóm, verður annar parturin demdur at gjalda. Av upphæddini, ið arbeiðsgevarar eru dømdir at gjalda er ein stórur partur ov lítið goldin løn o.t. Revsiupphæddin er bara ein lítil upphædd fyri arbeiðsgevararnar. Men tað eru nógvir pengar, ið Arbeiðsrætturin hevur dømt fakfeløgini at gjalda sum revsing. 99% av pengunum, ið Arbeiðs- rætturin hevur dømt sum revsing, hava fakfelogini goldið, skrivar Ole Krarup, professari á Uni- Nr. 36 - - 26. mars 1987 versitetinum í Keyp- mannahavn, í bók síni um arbeiðsrætt. Ole Krarup undirvísir í arbeiðsrætti. Einki í Føroyum Forsegan hjá Arbeiðs- rættinum í Danmark er, at har varð í 1899 stovn- aður >Den Permanente Voldgiftsret<. Í 1910 varð tann rætturin avloystur av >Den Faste voldgifts- ret«, og í 1973 kom so Ar- beiðsrætturin. Login um »Den Faste Voldgiftsret« var eisini galdandi fyri Føroyar. Men tað er lógin um ar- beiðsrættin ikki, og tann lógin avloysti ta fyrru, sum tó ongantíð varð sett úr gildi fyri Feroyar, men gerðarrætturin er ikki til longur. Alt hetta kom fram í sambandi við Merkja- málið. Føroya Rættur vísti Merkjamálinum frá sær við ti grundgeving, at tað átti at verða vidgjørt í gerðarrætti. Ta avgerðina kærdu arbeiðsgevararnir fyri Landsrættin, har tveir dómarar segdu, at málið áttið at verða við- gjørt í »Den Faste Vold- giftsret«, meðan tann tridi helt, at málið átti at verða vidgjørt i Føroya Rætti. Arbeidsgevararnir kærdu aftur. til Hægstarætt, og har søgdu fýra dómarar. at sjålvt um lógin um »Den Faste Voldgiftsret« enn var galdandi fyri Før- oyar, kundi málið kortini ikki viðgerast har. ti stovnurin var ikki til longur. Ti søgdu teir, at Merkjamálið átti at við- gerast í gerðarrætti. Tann fimti dómarin helt fast við „Den Faste Voldgiftsret«. Arbeida vid målinum Fyri nøkrum årum sidan heitti Føroya Arbeidsgev- arafelag å Føroya Lands- styri um at fåa settan å stovn ein arbeidsrætt i Føroyum. Í 1985 sendi Landsstýrið fakfelogun- um málið til ummælis. Fakfelogini settu tá niður ein arbeiðsbólk og heitu á Landsstýrið um ikki at gera meira við spurningin, fyrr enn arbeiðsbólkurin hjá fakfelogunum er komin við sínum áliti. randi so