týsdagur 7. apríl 1987síða 10

skip í nýroyndunum helst fara av knóranum, er tað ikki tí at hetta er tilviljað, og skal heldur ikki skiljast so, at sitandi samgonga onga hond vil rætta kreppuraktum pertum av flota okkara. Talað verður um kreppu í nótaflotanum, ídnaðar- flotanum og feskfiskaflot- anum, hesa mugu vit við- gera, men haldi ikki tað er rætt frammanundan at góðtaka pástandir um kreppu ella at slíkir einans vinnast á við studningi úr landskassanum, hon má gjølliga kannast og framtíðarútlitið metast, áðrenn handlað verður, alt annað kann gerast ov dýrt. Vit minnast, at undan- farna samgonga segði øll flakavirkini vera í kreppu og játtaði teimum øktar lánsbyrður, sum sjálvsagt lítið vildu hjálpt. Vit steðgaðu hesum og fóru undir at kanna orsekirnar og framtíðarvánirnar. Í dag er bert okkurt hendinga virki í trupul- leikum, meðan øll hini eru lagaliga umfiggjad og rationaliserað Hette hendi uttan at tað kostaði landskassanum stuðul, lán ella veðhald ey Ka Sosialisering! Teir siga, at vit hava sosialiserad, ti vit hava kravt meira inn frá fólki; men so er ikki. Hetta er fyri munandi part farið til at rinda ábyrgðir, teir drógu uppá okkum og annars til at konsolidera. Sosialisera sleppa vit ikki á skilagóðan hátt og tá kann eisini vera líka- mikið, so heldur fáa nakrar av teim liberalu lógunum, sum galda van- liga løntakaran eisini aftur í gildi fyri teir, sum læntu sær samfelagságóða at umsita uttan at taka ábyrgdina við. Tað má vera rætt so líðandi at avsosialisera hallini, tá tey vóru tey einastu tjóðartiknu. Undanfarna samgonga reypaði ófert av yvirskot- um á fíggjarlógini, men tá av fjaraði, var seinasta: árið eitt hundrað millióna hall. Nú er aftur yvirskot í landskassanum, men er hetta onki reyp vert. Tey eru avgjert neyðug, skulu vit svara veðhaldsskyld- um okkara og skulu vit kunna avmarka lántekur uttanlands og skapa ágóða uttanlands. Tí ætli eg mær ikki at lova linkan í tolltrýsti ella avgjalds- trýsti, tá slíkt er órealist- iskt. Hinvegin hevði verið rætt at roynt at linka skattatrýstið í tí allar- lægsta endanum í skatta- talvuni nakað Blokkurin Hin nógv umredda »blokkstudulsskipanin« er Landsstýrið og stjórnir hava gjert sáttmála, sum nú verður lagdur fyri tingið Longu seint í sekstiár- unum fóru danir at rógva upp undir at fáa slíka skipan í gildi Feroya og Danmarkar ímillum, tí teir skuldu nýta hana ímillum statin og amtskommunur og kommunur. Hendan kom so í nýtslu í Danmark fyrs í 70-unum og í Grøn- landi í 1979. Viðvíkjandi Føroyum setti Anker Jergensen í 1977 eina »kommission«, Fundarsamtykt: sum var liðug við tilmæli sítt í 1979, men Vit greiddu ikki at fáa hetta í gildi íðrenn valið í 1980. Nýggja samgongan í 1981 frysti so ell viðurskifti Danmarkar og Feroya ímillum niður og framdi soleiðis í veruleikanum hóp av reellum yvirtøkum — herundir havnastudn- ingin — og afturstigum fyri partar av fólki okkara, serliga fyri tey, sum skuldu vera vard av sosiala trygdarnetinum, og fyri tey, sum hava brúk fyri útbygdari heilsurøkt. Haldi vit í dag kunnu vera nøgd við úrslitið, sum er ein sámuligur, men eisini heiðurligur sáttmáli um samvinnu ímillum tvær tjóðir, sum fram- vegis ætla at samvirka á jevnum feti til felags gagns. Sáttmálin er fult í samljóð við heimastýris- lógina og gevur okkum rúmari ræsur at fyriskipa egnum útviklingi, uttan at krónur og oyru leggja bond á hendan útvikling Enn einaferð hevur avnaðarflokkurin víst, at hann hevur dirvi og vilja at tremja yð tráð við útviklingir Tað vil helst vera ov mikið at droyma um, at allir = heimastýrisflokkar vilja kenna ábyrgd sína í hesum máli. Undirgrundin Í undirgrundarmálinum er enn ikki komið til semju; men fara vit nú aftur at skorða á her. Útlitið er vánaligt, men høvdu vit rokkið her, var eitt av seinastu lyftunum áðrenn seinasta val útinnt. Til tess at fyriskipa útvikling komandi krevst ein útbygd almenn um siting, her eru vit ikki nóg væl fyri. Nógva virksemið á kommunala og privata ekinum ger, at privatir keypa av okkara fræga fólki. og hóast hevu verið «4 verður linkað 1 tykist torført at kappast við privata lenarlagið Hetta darvað og darvar skjótleikanum í út- bygging, og er samstund is, at vit knappliga noyð- ast at útbyggja lutfalsliga nógv helisliga og tekniskt, skulu vit fylgja við. Og sum kunnugt eru ikki bú- skaparligir løgir til at taka so rívan til. hevur Felagsgagnið Flokkurin vil framvegis halda seg á kósini, sum var aftur at skapa ein politikk, har kapitalur og arbeiði skilabetri skapa úrslit í eini stremban, sum ikki bert er planlegd av kapitalinum sum einstak- IN ra00T samfelagsogt I samtelag genið k k k ) £ i } profittin Ein politikk, sum forðar fyri at teir ultrakor rva tivu sleppa avskepla okkara demokrati, tí teir terrorisera hampafólk, sum hava eina demokrat- iska meining, sum óttast krigg) og atomførslu og berjast fyri at varðveita vunnin rættindi. Halda vit hesa kós, koma vit aftur á beint og kunnu bjóða okkum fram aftur fyri veljaran, sum sannar, at hann var á Dia Hejgaard og Jergen Thomsen práta saman á landsfundinum beinari leið, tá hann aft sýndi javnaðarflokkinum álit Hann vónaði, at javn aðarflokkurin gjerdi tað betri enn aðrir, tí hann fyrr hevði megnað meira enn aðrir, tá svart sá út Megnað, tí hann torir og vil. Tekur undir við miðvísa Landsfundur Feroya Javnaðarfloksins í Vest- manna, 3. og 4. apríl 1987 tekur undir við tí miðvísa uppbyggingarpolitikki, umboð floksins hava rikið á Feroya Legtingi og í Feroya Landsstýri. Og fundurin tekur undir við tí nýggju stuðulsskipanini Feroyar og Danmarkar millum. Landsfundurin heitir á umboð floksins áhaldandi at virka fyri floksins poli- tikki, sum m.a. er: — at beta korini hjá løn- takarum, pensionistum og ungdómi, — at endurreisa búskapin, — at minka um ójavnar í skattaskipanini, og — at loysa spurningin um avgerðarrættin til undir- grund okkara! Búskapur Landsfundurin tekur undir við búskaparpolitikkinum, ið hevur vent gongdini, so uttanlandsskuldin = sam- mett við brutto-tjóðar- úrtekuna er minkandi. Framhald av hesum politikki er at fáa eina mið- vísa búskapar- og filøgu- stýring, m.a. við at fáa landsbanka at virka sum skjótast. Og landsfundurin heitir á umboð floksins at fremja ætlaðu broytingar- nar í skattalógini, so allar skattskyldugar inntøkur koma til skattingar, og at lætta um skattatrýstið hjá låginntøkunum! Fiskivinna Landsfundurin ásannar, — at fiskivinnan og ríki- demi í sjógvi okkara er lív- æðrin i føroyska samfe- lagnum — at tað tí er alneyðugt vid miðvísari styring á hesum øki, og fundurin fegnast ti um. at fiski- vinnufyrisiting er skipað í landsstýrinum, — at vandi kundi vera í »skip-fyri-skip-politikkin- um«, id bara tryggjadi verandi eigarum ognarrættin —fiskiskipa- flotan, og fundurin fegn- ast um, at eisini onnur sleppa at royna seg nu, — at tað er neyðugt at fáa meira fyri okkara fiska- verur, tí sterri nøgdir kunnu ikki veiðast, og at verandi seluskipan ikki er nóg lidilig. Landsfundurin heitir tí á umboð floksins á løg- tingi og í landsstýri um at virka fyri, at alternativar fiskaselur sleppa at royna seg! Fundurin er varugur við, og tekur til eftirtektar tær ávaringar, sum eru komnar um, at Feroya- leiðirnar verða sera hart troyttar Og landsfundurin er varugur við, at ávísir skipabólkar eru komnir í trupulleikar av prísfalli og minkandi veiðinegdum, og heitir tí á floksins umboð at gera neyvar kanningar og taka spurn- ingin til viðgerðar. Onnur vinna Landsfundurin tekur undir við tí rikna ídnaðar- og vinnupolitikkinum, sum hevur til endamáls: — at menna nýggjar vinnugreinir, — at útbyggja verandi uppbyggingarpolitikkinum | vinnu við tí fyri eygað at leggja upp til eitt meira fjøltåttad vinnulív. Almannamál Landsfundurin áleggur ting- og landsstýrismann- ing floksins steðugt at reka ein miðvísan al- mannapolitikk: — at endurskoða okkara almannaskipan og miða eftir at fáa fólka- og av- lamispensiónir á hædd við livikostnaðin, — at burturbeina mót- rokningarnar í avlamis- pensiónini, tá hjúnafelag- => in hevur innteku, Nr. 41 — 7. apríl 1987