leygardagur 13. juni 1987síða 21

asna Nr. 65 — 13. juni 1987 5% - = HAAR Aj RE Erling Eidesgaard til åminningar Eitt træ er fallið. Tær livgevandi returnar eru riptar upp við rót, tær grenu og fjálgandi greinar- nar eru følnadar. Hetta rann mær í huga nú bodini um, at Erling Eidesgaard var slóknaður. Aftaná svára sjúkralegu komu so boðini og sjálvt um tey kanska vóru væntandi, so hvekkur ein við. Tað er sum ein ikki vil góðkenna hesa gongd, men her er einki at gera. Tað er bara so- leiðis. Ti at fødingini er deyðin knýttur, hetta er ófrávíkiligt. Eidesgaard, sum hann vanliga bleiv nevndur, hevur tað seinastu tíðina verið ógvuliga sjúkur, og sjálvt um tey ringu boðini komu nú, so komu tey tó dátt við, soleiðis sum slík boð altíð koma, eisini fyri okkum, sum kanska ikki stóðu so nær, men tó kenna trongd til at siga takk og bera eina seinastu heilsu til læraran, deknin og ikki minst til Eidesgaard fyri tað hann var og tað hann hev- ur gjert fyri okkara heimpláss. Sjálvur havi eg verið næmingur hjá Eides- gaard. Vit gingu í skúla úti í Mýrdali orsakað av veraldarkrígnum, og har var Eidesgaard. Soleiðis kom eg at kenna hann frá tí fyrsta degi hann kom á Tveroyri. Frá mær skla ljóða ein heilsan og tøkk. Seinni kom eg at hoyra hansara vøkru rødd i kirkju okkara, har hann trúliga hevur røkt ta ólentu deknatænastuna í 39 ár. Tað var við gleði og takksemi ein lurtaði eftir Eidesgaard, tá hann las lestur ella inn- og útgangsbenina í kirkju okk- ara. Tað verður ringt at taka við eftir hann, tí tað mugu vera fáir, sum kunnu leggja so nógv í hesi fyri okkum neyðugu Guds orð. Maður kemur í mans stað verður sagt. Hetta er bara ikki altíð soleiðis. Somuleiðis hevur Eidesgaard verið sangari til hverja jarðarferð. Ein vekur redd er tagnað, men takksemi frá okkum fylgi tær. Tveroyri er blivið so nógv fátækari við deyða Erling Eidesgaards. Tað er nógv sum rennur fram eina slíka letu. Eg minnist, tá ið Magni skuldi fara á skúla í Danmark. Vit stóðu á kaiini, tá ið Eidesgaard rópar á sonin og sigur: >Hevur tú minst til at siga takk fyri tað tú hevur nomið her?« Hetta vísti í hvussu so er mær takksemi frá Eidesgaard, og hetta sigur okkum alt um mannin. Eg kundi drigið so mong onnur demi fram, sum týðiliga vísa, hvussu glaður hann var fyri heimið og bernini. Tey vóru súlurnar í lívi hansara. Hevdi seinri tað gleði at koma at arbeiða í al- mennum stervum saman við Eidesgaard, sum bý- ráðslimur, har hann var formaður fyri sosialu nevnd, og hetta meðan henda nevnd hevði krevjandi uppgávur, sum hann avgreiddi fyri- myndarliga. Í mong ár hevur hann verið limur í barnavernd- arnevndini, bæði sum vanligur limur og sum for- maður. Eisini hesa uppgávuna, sum er krevjandi, bleiv avgreidd við tí álvarsemi, sum liggur í hesum arbeiði. Kirkjan var hansara eitt og alt, so eisini her sat hann í mong ár sum limur av kirkjuráðnum og gjørdi eitt dygdargott arbeidi. Erling Eidesgaard er farin, men eftir hann stendur minni um ein virknan og góðan sam- felagsborgara, sum gjerdi skyldur sínar. Ein redd er tagnað, men minnini verða eftir, og tey eru mong og góð. Tykkum, sum vara av, vísi eg mína djúpastu OBE? Arnold Øster Hósdagin 11. juli and- adist Arnold Øster, prentsmiðjumeistari, 77 ára gamal. Arnold Øster var av Tveroyri, hann lærdi til prentara har suðuri hjá Jens Dam, kom til Havn- ar í 1935 at arbeiða á Heygsbreyt, sum tá var prentsmiðja Dagblað- sins. Móðir Arnolds var ættað úr Hovi, pápin, Petur í Gerðum, úr Froðba. Í 1939 fór Arnold undir egið prentsmiðju- virki. Hann keypti húsaognina hjá Kristin í Geil og prentsmiðjuna hjá Tingakrossi, sum tá varð flutt úr Bringsna- getu í húsini yviri við Skansan. Arnold Øster kendu vit sum prentara og hev- ur hann alt sítt lív virkað í fakinum. Hann var hegnismaður. Prent- smiðja hansara hevur verið kend fyri sera gott prentsmiðjuhandverk. Prentsmiðja hansara var í mong ár felagsprent- smiðja fyri fleiri føroysk blød. Tað sigur seg sjálvt, at tað átti at vera eitt toyggj, at skula rúma prentingini av Tingakrossi, Sosialinum, Fríu Feroyum og Fjúrt- anda á eini og somu prentsmiðju, har alt skuldi setast í blýggi — og harafturat skuldi Arnold eisini hava pláss fyri teimum, sum skriv- aðu blaðið. Ofta kom til- farið í evstu stund fyri ikki at siga ongantíð, og blaðið skuldi út, so varð skrivað á prentsmiðjuni. Tað var meira enn so, at menn sum P.M. Dam, Louis Zachariasen, Erlendur Patursson 0.a. sótu samstundis í sama rúmi og skrivaðu síni blød, og ikki sørt skriv- aðu hver móti eðrum. Arnold skuldi so halda skil á, at tilfarið fór í rætta blaðið. Arnold Øster var elsti virkandi prentari í Fer- oyum, nú hann fór, hann hevur verið við í tí stóra umskifti, sum verið hev- ur innan prentsmiðju- ekið, frá tí teir skuldu seta hvenn stav í blýggi, til alt nú verður gjert fotografiskt, ja frá tí prentaraarbeiði var eitt tungt handverk, til tað í dag meira líkist eini pappírsklippistovu. Málkunnleiki Arnolds stóð einaferð sína roynd, tá eitt av bleðunum hevði skrivað heldur óstortliga og brúkti orðið rakkarpakk. Stevnt varð. Arnold førdi nú fram, at orðið ikki hevði sama rama týdning í Suðri, sum norðanfyri, har slíkt orð varð tikið meira í ramum álvara enn suðringar gera. Við Arnoldi Øster er eitt tidarskeid i prent- søgu Føroya farið. Hann verður saknað- ur. Vit minnast hann eisini fyri tann týdning hann hevði fyri Sosialin, tey árini, krígsárini og fram í fimtiárini, tå Sosialurin varð prentað- ur og væl úr hondum greiddur frá hansara prentsmiðju. Eftir hann sita konan, Kristina og børnini, 5 í tali. Vit minnast Arnold Øster og drýpa hevur. ja. ELG samkenslu. Eg drypi høvur i tøgn og virding fyri deyða Erling Eidesgaard. Hitt síðsta hvíldarstað er best á jørd. Millum blómur við Tveroyrar fjørð. Sverre Midjord | L Till minnet av Sverri Dahl Med Sverri Dahl har en fárgstark personlighet gátt ur tiden. Han ágnade sitt liv át en forskar- gárning, som hade sin rot í en hángiven kárlek till hemlandet och en ástundan att ge en førdjupad insikt i Fårdernas historia och kultur. Hans insat- ser som museiman och arkeolog, vars betydelse knappast kan øverskattas, gjorde honom kånd och aktad inte bare inom landet uten åven långt utanfor. Framfør allt var det hans arkeologiska undersøkningar som uppmárksammads av forskarkolleger både i de nordiska lánderna och i Storbritannien och Irland. Han kom dárigenom att stå i kontakt och nára samarbete med sávál enskilda fiorskare som hela forskarinstitutioner pá skilda háll i Europa och han vann insteg i många lårda sållskap, i Sverige t.ex. i Kungl. Gustav Adolfs Akademien i Uppsala. Tack vare sitt øppna och entusiastiska våsen vann han øverallt vånner, som med glådje tog emot honom, når han kom resande. Han å sin sida tog alltid gåstfriti hand om besøkare, som visade sitt in- tresse før Fårdernas land och folk. På sá sátt kom han at fungera som en førbindelseslånk mellan fárøisk och utlånsk forskning, innan ett aka- demiskt centrum ånnu kommit till stánd i Tórs- havn. Åtskilliga år de som upplevt arbete och fest i Sandagerði, den plats som stod hans hjårta sårskilt nåra. Vår bekantskap med Sverri Dahl stråcker sig nára 40 år tilbaka i tiden. Vi besøkte Fárøarna først før att allmånt vidga våre kunskaper om kulturen i denna del av Norden — den ene som representant før Nordiska museet i Stockholm, den andra før Dialekt- och folkminnesarkivet i Uppsala — men vi kom under árens lopp att återvånda åtskilliga gánger før att gøra special- undersøkningar och tråffa gode vånner. Fåroisk gåtfrihet och vålvillig forståelse for vårt arbete møtte oss øverallt, men det var framfør allt med Sverri Dahl som vi kunde dryfta aktuella frågor inom folklivsforskningens ram. Tack vare att han oreserverat stállde sin tid och sine kunnskaper till vårt førfogande, underlåttade han i høg grad vårt arbete och bidrog till att vi fick kontakt med goda medhjålpare och uppgiftslåmnare på de flesta av øarna. Framfør allt í samband med en undersøkning av folksagotrditionen pá Fárðarna gjrde Sverri Dahl en ovårderlig insats genom att øversátta ett antal frågelistor och att distribuera dem till bygderna. Vårt samarbete med Sverri Dahl var sårskilt livligt under 1950- och 19€0-talen. Vi tråffades då ofta både på Fårdarna och i Sverige samt på kon- gresser i olika sammanhang. Sårskilt givande for Sverri Dahl torde ha varit den internationella etnologkongress, som hølls i Stockholm och Uppsala sommaren 1951. Senare kom han att spela en framtrådenda roll vid de s.k. vikingakon- gresser, som alltsedan 1950 med jåmna mellan- rum hølls på platser, som vikingarna en gång i tiden varit i berøring med. Den femte vikingekon- gressen ågde rum pá Fåroarna år 1965. Det blev sá smáningom glesare mellan resarne till Fárðarna respektive Sverige, men kontakten brøts åndå inte utan uppråttholls brevledes. Så sent som i mars detta år skrev Sverri Dahl ett långt brev till oss. Dar beråttade han om de be- arbetningar av arkeologisk material som han hoppades kunna fullfølja. Han såg ocksá fram emot ett sammantráffande i Tórshavn hosten 1987. Dårav blir nu intet. Tomrummet efter Sverri Dahl år stort, men hans minne kommer utan tvivel att leva långe. Í várt minne stár han som den hángivne foskaren, den varmhjártade mánniskan och den trofaste vånnen. Åsa och Anders Nyman