hósdagur 2. juli 1987síða 4

tíðindablaðið fn Nr. 73 — 2. juli 1987 Teir 18 serlærararnir, sum nu eisini hava utbugvid seg sum tali- og hoyrilærarar, her saman vid skeidleidara og lærara 18 nyggir tali- og hoyrilærarar Í farnu viku fingu vit s 18 nýggjar tali- og hoyri- lærarar. Teir eru allir frammanundan serlærarar í samansettum trupulleik- um. Útbúgvingin fevnir um fleiri skeið, sum hava verið hildin á Eysturskúl- anum og eisini á Lands- bókasavninum. Tað er Landsskúlafyrisitingin, sum hevur staðið fyri skeiðunum og hevur hon útvegað lærarar bæði í Feroyum og Danmark. Luttakararnir á skeið- unum hava verið lærarar við fólkaskúlan fyri tað mesta og so nakrir barna- garðspedagogar Kring landið eru bern, sum hava bæði samansett brek og tali- og hoyribrek. Nekur teirra eru so heppin at fáa undirvísing og hjálp, meðan onnur orsak- að av læraratroti ikki fáa hesa neyðugu hjálpina. Tískil fór Landsskúla- fyrisitingin undir at fyri- reika nekur skeið. Urslitid er so 18 nýggir tali- og hoyrilærarar. Útbúgvingin av hesum serlærarunum byrjaði longu í 1984. Tá vóru skeið hildin í samansett- um trupulleikum, sum um fatar øll brek, ið ikki eru tali- og hoyribrek. Hetta vóru fulltíðarskeið og hildu tey so fram í 1985-86 ein dag um vikuna og síð- ani nakrar serstakar vikur fulla tíð. Oll henda skeið- reðin endaði við próvteku. Nú var so grundarlagið lagt undir at byggja eina tali- og hoyrilæraraút- búgving omaná. Í 1986 varð farið undir at skipa fyri skeiðum í tali- og hoyritrupulleikum og endaðu hesi skeið í farnu viku. Johs. Andr. Næs, skúla- psykologur, hevur saman við Arnold Abrahamsen, fulltrúa og Egon Hansen, tali- og hoyriráðgeva á Landsskúlafyrisitingini, skipað fyri skeiðunum. Hann sigur, at tervur er so å fleiri tali- og hoyrilærar- um. Higartil hava Føroyar veirð byttar upp í ans åtta øki, har tørvur er å serundirvising og råd- tilsam- geving til tarnad og brek ad børn. Av teimum åtta størvunum sum tali- og hoyrilærarar hava bert verid folk til 5. Nu er so ætlanin at byta økini enn meira sundur, ti skularnir liggja so spjaddir kring landið. T.v.s. at tørvur verður á enn fleiri tali- og hoyrilærarum. Tað er m.a. við hesum í huga at Landsskúlafyri- sitingin er farin undir at skipa fyri skeiðum innan- fyri bæði samansettar og serstakar trupulleikar. Johs. Andr. Næs vísir á, at tað hevur verið torfert at fáa nýggjar tali- og hoyrilærarar til stervini og nú danska útbúgvingin er broytt soleiðis, at næm- ingarnir skulu ganga skúla í trý ár og bert fáa lutvísa undirvísing, so fer hetta helst at gera, at tað verður trupulari og drugs ari hjá føroyingum at taka útbúgvingina í Danmark Landsskúlafyrisitingin helt tervin á slíkum lærar um vera so stóran og akuttan, at tað avgjørdi at skipa eina serstaka út- búgving og nú eru so teir fyrstu 18 lærararnir lidnir við hesa útbúgving. jan. Enn ein varði laðaður í okkara skulaskapt Johs. Andr. Næs, skúlapsykologur, saman við Jytte Jordal, deildarleiðara á lærara- skúlanum í Århus, sum hevur staðið fyri pedagogiska partinum av undirvisingini. Lærarafelagið Tað seinasta, sum vit | hava frætt í samband við tali- og hoyrilærara- útbúgvingina og nýggju lærararnar er, at Lærara- | felagið fer at blokera | størvini, um tey verða lýst leys. Johs Andr Næs sigur, at hetta hava teir fingið at vita frá Læra felagnum. Hann veit ikki, hver orsekin er til hetta, men sigur, at stervini longu áttu at verið lýst og sett. Tað snýr seg um millum 5 og 10 sterv sum tali- og hoyrilærarar. Men so leingi Lærarafelagið leggur seg ímilium verða so eingi sterv lýst blokerar størv leys. Vit hava roynt at fåa eina viðmerking frå Lær- arafelagnum, men eydn- aðist tað okkum ikki, áðrenn blaðið fór til prentinga! Vónandi hava H vit hana dagin Hann segði: I ellum góðum og livandi skúlaskapi er ein úrreiving Nýggjar sum eru kyknaðar í farnum ættar- liðum, og tey tiltek, farin ættarlið fóru undir, hava seinni ættarlið fjálgað um og ført fram til aftur seinni ættarlið. Soleiðis hevur eisini verið við áskoðanini og teimum ymsu tiltøkunum viðvíkjandi teimum nógv tarnaðu bern- unum í teimum ymsu sam- feløgunum frá fornøldini og heilt til okkara dagar. Í forneldini vita vit, at ell hesi hevuðsbrekini, sum vit kenna í dag, eisini vóru kend tá Men menniskju við stórum brekum vórðu vidfarin heilt áskoðanir, eðrvísi enn í dag Vit lesa um, h varð fyri ussu beint teimum á ymsan hátt. Í Sparta vórðu smábern sett úr. Í Róm vórðu tey kastað í Tiber ánna Ein stór vend kom í hesa áskoðan við kristindóminum, so hvert sum hann gekk fram. Humanisman og trúbótin tóku eisini síni tok. Men fyrst í 19. eld — enntá seinast í 19. eld og fyrst í okkara eld fóru einstakir menn undir serlig tiltøk við ymsum hjålpar- arbeiði og skúlum fyri bern og vaksin við svárum likam- ligum og andaligum brekum. Í Norðurlondum hevur Danmark verið eitt undan- gonguland við tiltøkum. Men heilt upp í okkara tíð hevur ein partur av sosialum og undirvísingarligum ar- beiði fyri tey brekaðu hvílt á privatum hugsjónar- og vælgerðarfólki Fyri uml. 20 árum síðan vitjaði eg ein privatan stovn Vit hava í ár á fyrsta sinni í Fer- oyum verið ferir fyri at útbúgva 18 serlærarar í bæði samansettum og serstøkum trupul- leikum, segði Johs. Andr. Næs, skúla- 1 psykologur, m.a. á eini samkomu á Landsbókasavnin- um í farnu viku, tá útbúgvingin av lær- arunum endaði. fyri svárt tarnað í Danmark — ein stovn, sum tá var yvir- tikin av statinum við undir- skotsstudningi, tí stovnurin fekk ikki longur hugsjónar- fólk at arbeiða har. Tá sigur leiðarin: >Nú verður alt for- rætning við teimum brekaðu og fyrst og fremst eitt »livi- breyð< hjá nekrum hjálpar- fólkum — og staturin rind- are. Hesi seinastu árini hava vit eisini í Feroyum fingið lógir, sum fremja viðurskiftini hjá teimum brekaðu, so at tey hava sama rætt til virðing í samfelagnum sum onnur hava. Og tað er okkara uppgáva, sum standa í hesum almenna arbeiðinum, at ansa eftir, at hetta arbeiðið ikki verður bara eitt >livibreyð< hjá okk- um, men ein tænasta, vit gera í samfelagnum móti okkara minni mentu og tarnaðu med-