hósdagur 3. september 1987síða 9

NK a I vo | Nr. 99 — 3. september 1987 ARK. tíðindablaðið 27 kr./kg. Ja, sjálvt sáttmáli, har prísur omanfyri 30 kr./kg var fingin fyri ávísa stedd, mátti aftaná stóra útboð Fiskaselunnar fyri minni prís til sama marknað geva avsláttur upp á 1 kr./kg. Veruleikin, at Dan Cod í Esbjerg keypir túsundir av tonsum frá Føroya Fiskasølu og selir tey við VAINHITIS i 501 i 1 K iður SUI KK og 1987 hava vit hinkað aftanå í upsaprisinum tt okkara selulið hevði for- selt seg, hetta kostaði stuðulsgrunnunum aðrar tíggjutals milliónir. Toska- og hýsuprísirnir gingu skjótt upp seinasta vetur og í vár, men vit lógu niðurbundnir út um 1. juli og mistu aftur har tíggjutals milliónir. Flakavirkið í Nólsoy Raksturin av tí lítla ótíðarhóskandi flakavirk- inum í Nólsoy gav yvir- skot uppá 1,2 milliónir tað árið, landskassin rak virkið og tað slapp at selja óheft. Nú veit eg væl, at teir kundu leggja seg eftir prísbestu framleiðslunum, og at hetta telur, men demið er kortini talandi. Í fjør gav Fiskasølan tey boð, at kongafiskaflak kundi bert seljast fryst í blokk til USA fyri av- rokningarprís umleið 0,40 kr./kg. Hetta vildi við av- reiðingarprísi 4,30 kr./kg kostað stuðulsgrunnunum einar 45 milliónir krónur; nú bleiv avrokningar- prísurin hjá Tveroyrar Flakavirki = lagdur til grund. Hesin var 1,70 kr./ kg, t.v.s. at vardi hetta 1 ár, vildi grunnarnir ístaðin fyri 45 mió. kr. skula nýtt 25 mió. Hetta gjørdi slíkan verr, at starvsnevnd og umboðsnevnd Fiskasel- unnar ímóti atkveðu stjór- ans góvu Tveroyrar Flakavirki undantaks- loyvi at selja kongafisk uttanfyri Fiskasøluna. Vit sóu eisini, at ís- lendingar fingu 1 kr./kg meira í avrokningarprísi fyri kongafisk hesa tíð. Blálonga og onnur fiska- slog ella nýggjar fram- leiðslur eiga sínar segur, sum eisini tala um terv- andi initiativ hjá okkara »risa«. Slogvgøla? Herfyri kundi slógv bert seljast við 10 oyru/kg í halli, og talan var um toskaslógv. Tveroyrar Flakavirki gjørdi tí sjálvt sáttmála um selu av 7.000 tonsum av tí bíligara kongafiska- og upsaslógvnum, sum gav 30 oyru/kg í vinningi, ein munur upp á 40 oyru/ kg. Do fæst neit hetta, at samtakið í staðin fyri at samvirka noktaði limi at avskipa við sama skipi sum Tveroyrar Flaka- virki. Skipið, sum lastaði 1000 tons, skuldi flyta 700 tons fyri Tveroyrar Flakavirki og kundi so- statt taka 300 tons fyri hægri pris frá ødrum limi, men hann fekk forbød fyr at lata tey Nú - pr l "iskasølunnar hækkaður Í letuni býður annað sølufelag upp í 60 oyru hægri avreidingarpris og biður virki arbeiða fiskin fyri avtalað skiftisavlop. Men limaskapurin forðar, og fasta tilknýtið millum skip og virkir ger so, at skip og fiskimaður fáa ikki henda meirprís. Søluapparatid Annar veikleiki hjå sam- takinum er, at tad ikki torir at lata adrar virka vid nyggjum framleidslum og sølu av teim. Kovin er eitt av døm- unum, og eg eri bangin fyri, at síla- og laksaseluni verður somu lagnu fyri. Ein átekur sær selur ein ikki hevur '»søluapparat« til. Nú síla- og laksaprísir- nir gingu nakað niður, fekk alivinnan sterri fíggingarterv. Hendan segði Fiskaselan seg kunna nekta, og limatalið øktist í stórum; men prísin "økti limaskapurin ikki, heldur øvugt. So lågan silapris sum 28 kr/kg skuldu tó allir kunna givið, men kortini hevur onkur, sum væntaði sær henda prís fyri fesk síl einans kruvd og vaskað, verið noyddur at selja tey avhevdað og fryst fyri 20 kr./kg. Laksabåtarnir fingu summir sum kunnugt i fjør rokning upp i 600.000 kr., tå teir hildu seg eiga F 30% eftir av søluni av 20- 25 tonsum av laksi, men hampamenn í samtak- inum tóku vist hesa rokn- ing aftur, so hon er óivað »puljad« so ella so, og hetta er jú fyrimunur, sum stóra samtakið kann geva. Tá eg soleiðis havi loyst frá posabandinum, er tað als ikki fyri at royna at spreingja samtakið ella av »nationaliseringshugi«, men ber til at visa, at hverja ferð eru tað vidur- skifti, sum uttanífrá skulu trýsta, áðrenn »initiativ« verða tikin. Loysir studningur málið? Tað er neyðugt við einum veruligum kjaki nú. Reið- arafelagið og Fiskimanna- felagið skjóta bæði upp at hækka studningin. Hetta skulu vit um- hugsa og royna at ganga so langt sum tilber. Men tað er neyðugt at Tveroyrar Flakavirki hevur sanniliga higartil avdúkað mong brek í seluarbeiði okkara gera sær greitt, at hetta rekkur ikki. Ein kann skoyta nakað uppí at mót- virka lágum prísi, men skal »kompenserast« bæði fyri pris og minni nøgd, eru tað einar 5-600 millión- ir, sum terva, og hver dugir tá ikki at síggja, at nakað er galið í okkara framleiðslu og selu. Eitt slíkt tal ræðir ein til at hugsa, at so mugu vit heilt sleppa tí framleiðslu- hátti, vit hava í dag, t.v.s. steingja flakavirkini og selja aftur á feskfiska- marknaðunum í Europu. Hetta gera vit ikki uttan at øll vinnan og meguleikar hennara eru kannað til botns, og vit hava havt tað kjakið, sum so leingi hevur tervað. Vit mugu og skulu finna aðra loysn. Havi fyrr skotið upp, at vit høvdu tvær selur, og at onki forðaði limaskapi í báðum. Tær kundu so hver sær havt rætt at selja ávísan part av fram- leiðsluni, t.d. 1/3 hver, seinasta triðingin kundi so tann betra selt, ella limirnir seldu sjálvir Hetta var á fiskivinnu- tinginum seinasta heyst mett órealistiskt Annar meguleiki var, at 2-3 flakavirki stovna egna selu og byggja egið selu- apparat, sum fær kapp- ingina í lag, men tá skuldu tey so fyribils stongt fyri limatilgongd, so íikki kapping um limir syndraði tað stóra »apparat«, sum er uppbygt. Í tí er onki endamál, risin skal fáast at virka smidliga og betri og við sterri framtakshugi. Hendir hetta ikki heilt skjótt, verður samfelag okkara framvegis at burturbleða hundraðtals milliónir, og tá eru vit ikki bert á eggini, men farnir útav. Atli P. Dam Síða 9 — Dan Cod í Esbjerg keypir túsundir av tonsum frá Feroya Fiskaselu og selir tey við vinningi á somu marknaðum sum okkara. Hesin veruleiki talar eitt týðuligt mál, sigur Atli Dam. A fiskivinnutinginum í seinasta heyst var legmaður ein hin fremsti í kjakinum um, hvussu vit skulu fáa meira burtur úr okkara fiskaútflutningi