hósdagur 24. september 1987síða 8

Síða 8 Nr. 108 — 24. september 1987 Atli Dam, logmaður skrivar: FISKASOLA — FISKASOLUR il — Eg havi onki ynski um at spreingja Foroya Fiskasolu, men einans visa á, at verandi skipan er ikki lív lagað, og at vit tr mugu finna út av, hvat vit eiga at broyta, so okkara aumarkaða nóg mikið arbeiðsfólkið og ánaran av framleiðslutólinum. Vit kunnu ikki verða Fiskasoluna fyriuttan, tí hon hevur gjort sínar royndir í mong ár og er eitt virðismikið amboð í okkara tilfeingi framvegis kann geva samfelag, men hon má »kompletterast« T.v.s. hon kann ikki standa einsamøll longur, og hon má gerast liðiligari, sigur Atli Dam, logmaður í hesi greinini um' fisk og fiskasolur. Og hann leggur afturat: — og krevja neyðugar broytingar. Hesir arbeiðsgevarar eru vit oll, hvort virki, hvort skip, hvor fiskimaður og hver flakakvinna. Ja, landskassin við, sum noyð- ist at fremja ta umfordeiling, sum skattaborgarin hevur so ilt við at fata og góðtaka. Atli Dam skrivar: Ikki eiti á, so firtin fiskaselustjórin er í viðmerking síni til grein mína um fiskaselumál. Viðmerking er rætta orðið, tí roynd at svara ella játt- an at koma í sakligt kjak um hetta tað størsta vandamál í Feroyum er ikki talan um. Hevuðsboðskapur mín til vinnuna — selur — hevur nú í nøkur ár verið skip, virkir og it tað resta 3-400 mió. Í viðmerking síni, roynir Birgir Danielsen at lýsa grein mina sum eitt einasta álop á fyritøkuna Føroya Fiska- selu, bygt upp á ósannindi ella í besta fall tikið úr leys- um lofti. Og alt av berari illvild móti eini stórari vinnu- fyritøku. Hetta er ikki so, og tad veit Birgir Danielsen, og i stadin fyri at royna at venda ti broddi — sum als ikki var har — vid at skapa »forargilsi« yvir, at sjålvur løg- madur dittar sær at visa å teirra veikleikar, skuldu B.D. heldur roynt at visa å loysnir og tikid undir vid at skapt eina smidligari og lidiligari,skipan, har menn, virkir, feløg og skip ikki eru so nidurbundin figgjarliga, at tey i forhond sleppa strembanini fyri at fáa meira burtur úr, sigur Atli Dam m.a. Tad er ikki av hugi, ein sigur seg ynskja framhaldandi kjak um kjarnin í hesum okkara storsta vandamáli, men vón um, at fæst ikki leiðsla Fiskasolunnar í talu, so kann eitt kjak fáa arbeiðsgevarar hennara at rakna við til fiskimannin, og »liberaliserast«. fiskasølu Ikki eiti á, so firtin fiskaselustjórin er i viðmerking síni til grein mina um fiskasølu- mål. Vidmerking er rætta ordid, ti roynd at svara ella jåttan at koma i sakligt kjak um hetta tað størsta vandamál i Føroyum er ikki talan um. Tad er hin stóri samfelags- spurningurin, at vinna okkara ikki figgjarliga hongur saman, sum erkymlar meg, og tå Føroya Fiskasøla hevur so stóra ábyrgd í samfelagnum — sum Birgir Danielsen eisini sigur — so má hon finna at í at verða drigin upp í kjakið, sigur Atli Dam m.a. kr. í til renting, avdrátt, hýrur, lenir og vinning. Hesar kunnu bert fáast til vega, um grundleggjandi broytingar verða framdar í øllum liðum, og kanska ser- liga seluliðnum, sum skal fáa peningin til vega, og sum letur boðini aftureftir igjøgnum skipanina um, hverjar verur kunnu geva neyðuga peningin. g Harumfarmt havi eg gt, at sjálvt 5-600 mió. kr. í studning! loysa ikki málið, tí talan er tá bert um eina »karussel-økonomi«, har tú umfordeilir pening yvir skattaborgaran á slíkan hátt, at »svartiper« endar hjá samtelagnun Skipanin elvir ikki til nýhugsan, hon avlagar náttúr- ligu fortreytirnar undir veiðu, virking og selu, og hon kann verða koddi hjá vinnuni — fiskimennini: sum ger at broyting ikki verður framd. Hetta hevdi eg sterkt frammi undan valinum i 1984 aftur á fiskivinnutinginum í 1986 og nú í grein, nevnd Fiskasela — Fiskaselur. At henda grein skal vera eitt ovurhonds »fornermilsi« av lutafelagnum Føroya Fiskasølu, er tí heilt burturvid At greinin hartil skal metast óndsinnað og injurer- andi er mesn, og pátikna forargilsi um at legmaður er farin undir mark í skriving, sum er »statsministara« til lítlan heiður, sýnir, at ein helst vil sleppa undan, at veik- leikar í seluskipan okkara koma til viðgerðar. Hver skuldi meira enn onnur kent seg varða av hesum um ikki løgmadur, ti her er ikki talan um privata fyri- tøku, men ein tydandi tått av okkara vinnulivi, sum fyri at mala á dúva uppá hundraðtals studningsmilliónir. Sannleikin er jú tann, at kanska bert toskur og hýsa vórðu seld uttan hesar milliónir, og til tess varð ikki neyðugt við stórari seluskipan. Fílabeinstorn Danski landbúnaðarráðharrin Britta Schall Holberg hevði, nú hon var frákoyrd, hvess orð til landbúnaðar- organisatiónirnar, tí hesar í mong ár hevdu latið oyruni aftur fyri tí, sum rerist í samfelagnum annars. At tey, sum framskygd áttu at tænt sak landbúnaðar- ins, ikki skiltu, at spurningurin ikki var, at samfelagið ikki skilti vandamál landbúnaðarins, men heldur, at tey sjálvi ikki fataðu tey politisku og fólksligu tekin, sum koma úr restini av samfelagnum. Tí hevur landbúnaðurin ikki greitt at fáa í lag eitt kjak við umheimin og hevur hetta gjørt stødu hansara veikari. Henda lýsing kundi eins væl hóskað til støduna hjá okkara »sølurisa« í mun til samfelagið annars. ein undantiknir Leiðsla fiskasølunnar hevur í áravís læst eg inni í ein- um »filabeinstorni« og kvett teir kaðalar, sum kundu borið henni boð um terv samfelagsins, sum fyrst og fremst eru hesar umreddu milliónir og upp á longri sikt endurnýgging og broyting. Er av og á eydnast at fáa veikleikar fram í ljósið ella kjak um ávís vandamál, verður hetta bart niður við harðari hond, og atfinningarsemi innanhýsis verðu skjótt og knapt køvt, so sjålvsrættvisi og vitskan um egna »Ofeilbarligheit« aftur kann valda. Nú má rópast hart Tað ber leingi til at beta fyri, har út spríkir, men ikki altid og varandi, og steða okkara er nú vorðin so hættis- lig, at onkur veruliga má rópa hart. Hetta ætli eg mær framhaldandi at gera, eisini um onkur vending loypur í pennin, sum kann tykjast ó- vandaliga smíðað, og um okkurt ódiplomatiskt orðið fylgir við, sum gevur teim høvi til at siga »fy-fy«, harra løgmadur, hatta sømir seg ikki. Teir ætla, at kjakið skal snúgva seg um hetta »fy-fy« ella um smáar skeivleikar í tíðarfestingum ella prísum, soleiðis at atfinningarnar skulu sýnast órættvísar. Men hetta er týdningarleyst sammett við, um siktið í kjak- inum er beint ella skeivt. Mvild Í viðmerking síni, roynir Birgir Danielsen at lýsa grein mina sum eitt einasta álop á fyritøkuna Føroya Fiska- selu, bygt upp á ósannindi ella í besta fall tikið úr leys- um lofti. Og alt av berari illvild móti eini stórari vinnu- fyritøku. Hetta er ikki so, og tað veit Birgir Danielsen. Tað er hin stóri samfelagsspurningurin, at vinna okk- ara ikki fíggjarliga hongur saman, sum erkymlar meg, og tá Føroya Fiskasøla hevur so stóra ábyrgd í sam- felagnum — sum Birgir Danielsen eisini sigur — so má hon finna seg í at verða drigin upp í kjakið. Í staðin fyri at royna at venda tí broddi — sum als ikki var har — við at skapa »forargilsi« yvir, at sjálvur løgmadur dittar sær at vísa á teirra veikleikar, skuldi B.D. heldur roynt at víst á loysnir, og tikið undir við at skapt eina smidligari og liðiligari skipan, har menn, virkir, felog og skip ikki eru so niðurbundin fíggjarliga, at tey í forhond sleppa strembanini fyri at fáa meira burturúr.