hósdagur 19. november 1987síða 15

Nr. 132 — 19. november 1987 | Tridja bókin um Stríðsárini: ø RA RA pære - - Hogålop i Førovum Ongantid vóru tey týsku flogålopini á Føroyar so tøtt sum seinna partin av árinum 1941. Stórir skaðar hendu um alt landið. Men hesa tíðina mistu vit eisini nokur skip >Sjóborg< úr Klaksvík var eitt av teimum skipunum, sum sprongdist av minu í 1941. Reiðarin Dorius Hvid- bro í Klaksvík fekk ikki fult endurgjald frá Krigs- tryggingini. Orsøkin var, at bretski ovastin á Skansanum vildi vera við, at >Sjó- borg< var inni í minu- beltinum í landsynning úr Borðuni, tá hon sprongd- ist. Tað helt skiparin ikki, men Krígstryggingin brúkti upplýsingarnar frá Crowther kapteyni til grundarlag, tá hon tók sína avgerð um skert tryggingargjald. Í bókini bumbaðar< setir Niels Juel Arge spurnartekin við hesa avgerðina hjá Krígstryggingini. Undir kanningararbeið- num er hann komin fram á fyrsta skjal, sum skrivað er um hendingina við >Sjó- borg«, men hetta skjal var ikki tøkt hjá Krígstrygg- ingini, tá hon tók sína av- gerð. Í skjalinum eru tær upp- lýsingar, sum sóknarfútin í Vági fær frá teimum bjargaðu á >Sjóborg<, tå teir koma á land í Sumba. Har verður greitt sagt frå, at >Sjóborg< var leys av minubeltinum í land- synning úr Akrabergi, tá hon sprongdist og tríggir mans doyðu. Vitarnir bumbaðir Vitarnir i Feroyum fingu góðan frið ta fyrstu tíðina undir krígnum, men nú verður rættuliga galið. Týskararnir hava fingið boð um at steðga allari skipaferðslu til Onglands, og í hesum viðfangi gerast vitarnir í Feroyum týð- andi álopsmál hjá flúgv- arum, sum koma úr Norra. Fleiri verður verður sekt at vitunum í Myki- neshólmi og á Borðuni. Í Mykineshólmi hendir ikki stórur skaði á vitan, men á Borðuni hevði ein týsk- ari ein fulltreffara, tá ein »Føroyar bumba rakti radio- og maskinhúsið, sum fór i spønir. Týsku flúgvararnir vóru so næskir, at fólkið, sum búði á vitunum, varð flutt burtur, og bert fáir mans gingu á vakt. Brestir um alt landið Men tað vóru ikki bert vitarnir, sum vóru álops- mái. Týsku flúgvararnir løgdu eisini eftir bryggj- um, skipum og olju- goymslum. Hetta hevði við sær, at teir tveittu bumbur nógvastaðni. Í Sørvågi vórðu bumbur tveittar eftir »Vesturvarda«, í Vestmanna vóru teir fleiri ferðir og sektu m.a. slupp- ina >Fram< og skaddu skonnartina »Hannu«. Á Skålafjørdinum plagdu bretsk veitingar- skip at liggja, og har vóru fiogálop í heilum eins og í Havnini, har nógv bretsk skip vóru. Eina ferð fell ein bumba bert 30 metrar frá oljutangunum á Viðar- nesi, men hon brast ikki. Í Klaksvík vóru fleiri skaðar, og »Fugloyggin« sakk niður við keiina, sum fekk stóran skaða. Tann eina dagin fullu fýra bumbur millum húsini í Vági, og stórur húsaskaði var, men ongin mans- skaði. A Tveroyri hendu fleiri skaðar. Eina ferð fullu bumbur millum húsini á Hvítanesi, og eina aðra ferð rakti ein bumba ta stóru saltgoymsluna á Drelnesi, so takið fór í luftina, alt sum tað var. Skip undir landi Skip, sum vóru undir landi í Feroyum, sluppu heldur ikki undan. Hetta heystið hevdu eingilsk- menn tikið tann norska koladamparan >Dagny I« við Svalbard og ætlaðu sær til Onglands við hon- um. Men nærhendis Fer- oyum kom ein týskur flúgvari og tók at bumba »Dagny I«. Hann rakti so meint, at skipið fór at leka. Roynt varð at sleipa tað á Miðvág, men nakrar fjórðingar úr Skálhevda sakk >Dagny I«. Nógvir bretskir trolarar vóru undir Feroyum hesa tíðina, antin sum fiskitrol- arar ella sum vaktarskip, og fleiri av teimum bóru ikki boð í bý. Ein bretskur dampari varð eisini skotin niður undir Feroyum, men »Kvikk« úr Klaksvík bjargaði manningini, 23 monnum. Jólaskipið Hetta var árið, sonevnda jólaskipið gekk burtur í fjórðinum millum Við- oynna og Fugloynna. Jólaskipið = var ein franskur dampari »Sauternes« undir bretsk- Stríðsárini nr. 3 Nýggj bók um stríðs- árini 1940-45 eftir Niels Juel Arge, út- varpsstjóra, kom út mikudagin 18. no- vember. Bókin kallast >Fer- oyar bumbaðar< og viðger serliga hend- ingar seinna hálvárið 1941, tá oyggjarnar ofta vórðu álopnar av týskum flúgvarum. Umframt í Feroyum hevur rithevundurin eisini gjert kanningar- arbeiði i Onglandi, Týsklandi, Danmark og Íslandi. Í bókini eru 160 for- um flaggi. Hann kom við verum og útgerð til jóla, men uppundir ódnarveður kom hann suður millum Viðoynna og Fugloynna at kroka. Ivaleyst hevur Skansin skilt hann sum var hann komin á Fuglafjorð og gav honum boð um at verða liggjandi. Hann slapp sær kortini norðurum, men dagin eftir kom >Sauternes< sundur- smildrað rekandi suður- aftur gjøgnum fjerðin, og kunnugar myndir, sum flestar eru tiknar undir krígnum. Nógvar eru úr privatum mynda- sevnum í Feroyum og nakrar frá enskum og týskum myndasevn- um. Hetta er triðja bókin hjá Niels Juel Arge í reðini um stríðsárini, sum Forlagið Hvess- ingur hevur givið út Hestprent hevur havt prentumsiting- ina. Bókin fæst í ellum bókahandlunum kring landið og kostar 278,- kr. tá hann var komin inn um Sundagrynnuna gjerdu trý ólegi enda á skipinuns Ongin fekk farið ti hjálpar fyri veður, og ongin kom frá vanlukkuni við lívinum. Eini 30 fólk mundu vera við. Hetta eru nakrar av teimum hendingum, sum greitt verður frá í tí triðju av fimm bókum hjá Niels Juel Arge, útvarpsstjóra, um Stríðsárini 1940-45. Bókin kostar 278 krónur.