týsdagur 15. desember 1987síða 7

Nr. 143 — 15. desember 1987 tíðindablaðið Síða 7 Svartkjaftavinnan — Baader — VMK og Óli (Hin 7. des. hevur Oli B. aftur eina av sinum van- ligu fúlu og persónsdálk- andi greinum i Dagblað- num. Hesa ferð er tað eg og svartkjaftavinnan, ið skulu hava koyrilin. Eg verði speirikin fyri at hava selt tað mesta av maskinparkii til flaka- framleiðslu úr svartkjafti og hann heldur tað vera spell, at hesar ókendu maskinur, VMK, eru komnar í staðin fyri »til- tiknu og haldgóðu Baader<, so fríu kapping- ina prioriterar hann nú aftanfyri persónsdálking- ina. Hann skírir meg sum fyrrverandi ónýtiligan ídnaðarráðgeva og núver- andi ráðgevi legmans og Tjóðveldisfloksins, og sig- ur at eg eri vorðin kapital- ist »i kraft av politiskum rossahandli«. Mitt i øllum hesum vrøvlar hann um tyrving el-kaðalar ir eigi ikki : da fram i einum framkomnum sam- felag. Oli! — tú ert jú óndur! Kjakið um svartkjafta- vinnuna ta seinastu tíðina líkist nógv meira einum ragnaroks-kjaki enn tað málið veruliga snýr seg um: At vinna á teimum trupulleikum, ið enn eru at loysa í vinnuni. Í veru- leikanum eru hesir trupul- leikar í dag fyri smáputl at rokna í mun til teir, ið verksmiðjutrolararnir »Andrias í Hvannasundi«, »Olaf i Gardastovu«, »Hå- borg« og => »Polarfari« høvdu at berjast vid bert fyri einum ári síðani. Í samband við óndu grein Óla Breckmanns í Dagblaðnum, skal eg her loyva mær at nema við nakrar av teimum spurn- ingum, ið eru knýttir at framleiðslutólunum. 1. Arenco/Baader/ VMK — Yvirlit Sildatíðina minnast øll til- komin fólk. Sildin varð í hevuðsheitinum saltað í tunnur, men virkir vóru eisini, ið skóru flek. Maskinurnar, ið tá fyri ein stóran part vóru nýttar, vóru svenskar og itu Arenco. Enn eru fleiri tí- Frá Baader til VKM: Tórmóður skjótt alla maskinparkina Samgongumens vilja ikki kennast við ein niðurundirkomnan Agga í Garðasíovu. Javnaðarmenn stuðis sínum svartkjaftamanni. Tjébveldid berjist fyri sínum, sum er Tórmóður Dahi, reiðari og agentur fyri eina svartkjaftamaskinu. Kærin Kjølbro vil íkki long- = valda stætt av kapitaleig- ur taka lut í teimum mongu = arum, sum skylda hesum samgæguflokkum — sina stæðu sum umsiterer av før oyska vínrunólinum SVARTKJAFTA- ÆVINTYRID Teir vinstrahallu elska at |- ædugsa orð Paimes sPolitikkur er at vilja Trúgv flytur fjøll, halda tetr. Hereftir eru tað texTa ynskidreymar og ikki long us búskuparligar og vunnu liger — sanmrovndir, sum tå ét Ma hann at yvirtaka — skulu verða- grodnarlagjd Røymsatind. må Olaf ; undu fermysku væðisfram Garðasuoru. Í dag. 150 miljónir krós- ur sæ vilje ter km kennast vid hann Upr- um hvervisjónum runalga ætlaði hanr og — ven basa fær dygga hjálp æði tilsøgn at byggja aytt skip á kúla, men la! sep søde af ar ke HDP 3 seg Eina risa iløgu, sum er ovingsulssølu ter likar maskinur i Føroyum, og hópin av teimum verða enn nýttar í Danmark og Sveríki. Hesar maskinur verða í dag yvirhevur mettar sum „undan- gongumaskinurnar< fyri dagsins svartkjafta- maskinur. »NORDFISK« var heit- ið á einari verkætlan síðst i 70-unum fyrst í 80- unum, hvers endamál m.a. var at kanna um svart- kjaftur kundi nýtast til matna. Verkætlanin var norðurlendsk, og vóru tá gjørdar royndir við Arenco-, Baader- og Trio- maskinunum. (Trio er ein norsk maskina). Sambært álitini frá kanningunum vóru allar maskinurnar mettar at vera nýtiligar sum útgangssteði fyri menning av »endaligu« svartkjaftamaskinuni. Eing av maskinunum varð tikin framum sum „hin mest nytiliga«. Vert at nevna her er kanska, at Arenco var einasta pri- vata virki, ið luttók bein- leiðis í hesum kanningum. Kanningararbeiðini vóru valla liðug, tá - svenskari fur — mæskinu, kallað YKM svinahvonn osfrv. enn tey iskum ábyrgdarsærvum men skilagóðu og eyðsýndu = kunnu færa so læt! um san. vinmaligu framtekin: arm skatiapening sum heita. Menn hevur hálað um í = Men sosalsman er ein at blíva reiðari, kapitalist og — hværvisjón. Tórmóður er agent fyri útlendska fram- = knappliga svanseraður frá leiðsiu Millumgongu- ónýtiligum íánaðarráðgeva. mæður fyri útlendsk áhuga- = Ul at blíva seiðari á Polar mål farinum og xOrkapitalist FRÁ BAADER TIL YKM = KLOKKAN TIKKAR Løgmadur sigst hava lurtað = Meðan ter vinstrahøllu 20- efir hægum túsundkunsin- — ledis spæla vinguivsmenn ara Ein orøk ul af % í kraft av poltskum rose nøgvar miljóni eru sestar handlum sum Karin Kjør uppeftir kant! i svartkjefte- = bro tekur til), so bider før ævintyrinum, sigst vera, al — oysk) almemningurin ótolin Tórmóður Dabl hevur verið = eftir, sí klokkan spakuliga so heitur talsmaður fyri eim: = skal tikka seg fram til 8 undurverks- november 1988 Tað verður ein ljót upp- Wstkústens = Mosoroch taka hjá komandi sam Kulmaskin) songu. Farmeflotin fokin, Tikikna og haldgås og deybsdømå vast ýska Baader maskinen s ynskiðreimar um al utskifte færeysku = vinnulivsmenn- kjans móli nýggju VKM- = inar við nakrar famastar Arenco varð selt til Baad- er. Samstundis segði Trio seg ikki hava ráð at menna sína maskinu uttan so, at vissa varð fingin fyri, at minst 3 maskinur verða keyptar. Hetta eydnast ikki, og Baader »fekk« sostatt knappliga -„einkarrætt< uppá svartkjaftamaskin- ur. Nú er eingin kapping longur, og tí verður í roynd og veru heldur einki veruligt menningararbeiði framt á økinum. Undan- gonguvirkið Bakkafrost hevur til henda dag nýtt somu Baadermaskinur sum tá NORDFISK-verk- ætlanin varð framd. Gjegnum gott eitt ár verður Baader-deildin í Sveríki (Arenco) so við og við nidurbygd (»flutt« til Baader i Libeck), og i august 1980 letur Baader heilt einfalt deildina i Svø- ríki fara á húsagang. Somu verkfreðingar sum áður hevdu arbeitt hjá Arenco (og júst við svartkjaftaroyndunum í NORDFISK-verkætlan- ini) og síðani o.u. 1 år hjá Baader, tóku seg nú um reigg) og endurreistu »Årenco« undir heitinum VMK (1981). Sostatt eru tað »svartkjafta-ser- frødingarnir« hjå Arenco/Baader, ið hava havt ábyrgðina av menningini av VMK- svartkjaftamaskinunum. 2. Krøv til svart- kjaftamaskinur »Vanligi« vetrar-svart- kjafturin (3 år) er uml. 30 cm og vigar i medal um 180/200 g. medan sami svartkjaftur aftanå gyt- ing (summar-svartkjaftur- in) einans vigar um 90/100 g. Onkur år hevur tó at siga einans 2-åra gamal svartkjaftur (17-20 cm) verið at fingið. Týdningarmestu krev- ini, ið verða sett til eina svartkjaftamaskinu, eru sostatt mátturin (kapasi- teturin), ið helst má vera 200/250 fiskar pr minutt, urtøkan og ikki mins at maskinurnar skulu kunna arbeiða fisk niður i 17/20 cm. at fåa storan mått íleggingin vera sjålv- virkandi (automatisk), s. framleidslueftirlitid ið ar- 4 fiskar hvert nari maskinu, DE ir uml. sekund, skal bert krevja å henda hátt er tað eisini møguligt at fáa manningartalið niður á eina legu, so vinn- ingurin hjá manningini kann koma uppum minstulenina. Eydnast hetta, veksur trivnaðurin, fólkið steðist umborð og ikki minst: Við royndari manning verður framleiðslan bæði mest og best. Tað vóru hugsjónir sum hesar, ið gjørdu tað einfalt hjá reiðaríunum at velja maskinpark, tí fram til dagin í dag hevur tað ein- ans verið VMK, ið fram- leiðir maskinur, ið (í hvussu so er í ein ávísan mun) ganga nevndu krev- um á meti. So kann kjak- ast um úrtekan kundi verið betri, brekini færri o.s.fr. Eitt eru tó allir samdir um: Frá »Andrias í Hvannasundi« kom í rakstur og til i dag eru hesar maskinur vorðnar steðugt betri, og sjálvur ivist eg ikki í, at nú er rokkið so væl áleiðis, at fæst manningin at steðast umborð og maskinrepara- terarnir so við og við verða eins royndir og teir, ið hava ábyrgdina av maskinunum á okkara flakavirkjum, ja, so melur eitt fólk. Einans eisini sum vinningshjólið rætta vegin. 3. Einkultflok uttan bein og skræðu So legið tað enn ljóðar fyri onkran, so er tað tekniski stjórin á VMK (verkfroð- ingurin Leif Leander), ið hevur konstruerað tann Baader-skrædlaran, ið flestu flakavirki eins og allir = verksmiðjutrolarar- nir nýta í dag. Skrædlarin var upprunaliga patenter aður av Arenco, men fylgdi sjálvandi við, tá Baader keypti hetta virki Sami verkfreðingur hevur nú konstruerað ein nýggj- in skrædlara, ið verður settur beinleiðis (»in line«) til VMK-flakamaskinuna, og er tað hesin skrædlarin (ein prototypa), ið nú hev- ur verið royndur í uml. ein mánað umborð á >Polar- farinum«, við — eftir okk- ara áskoðan — góðum úrsliti. Saman við ávísum ser- knívum (lutvis føroyskt hugskot/framleidslal, ið skera einkultflekini so tey verða verið stak beinfrí, skuldi nú vunnið á 17 pulielk øllun høvudstr framleiða < an skræðu inkuittlløkl utt og bein, S« veruliga munar í lastini 4. Samanumtikið Tað er at fegnast um nú hevur eisini Baader byrjað at framleiða svart kjaftamaskinur við sjálv virkandi ílegging og skrædlara »in line«, ti ein ans vid veruligari kapping å økinum kunnu vit rokna við at menningin bæði við- víkjandi dygd og tænastu- veiting vil halda fram — og líka týdningarmikið: Prísirnir verða á rættari leið! Tormóður Dahl Rættleiðing Í grein míni í Sosialinum 10. desember 1987, har eg umreddi fyribilskanningina hjá flogvallar- nevndini, skrivaði eg millum annað, at projekter- ingsleiðari hjá flogvallarnevndini var sami mað- ur, sum hevði ábyrgdina av SMS-byggingini, sum bleiv nógv dýrari enn ætlað. Eftir at hava kannað hesi viðurskifti nærri vísir tað seg, at maðurin, ið sipað var til, als onga ávirkan hevði á, at SMS-projektið kom at kosta so nógv. Frank Davidsen