hósdagur 17. desember 1987síða 12

Bw. + Á rd um 2! r & OK, Fa » EEN Yy: Ungdómur er ein iløga! Nógu hevur verið tosad um útbúgu- ingarløn seinastu 20 árini. MFS skip- aði eisini nýliga fyri einum panel- fundi um hetta evnið. Niðurstoðan á hesum fundi var, at útbúgvingarlon fór ikki at koma í nærmastu framtíð. Sosialistiskt Ungmannafelag hev- ur altid roynt at gera sítt til at hjálpa teimum, sum eru ringast fyri, og ti eisini teimum, sum eru í útbúgving. Stoðan hjá útbúgvandi í Foroyum eins og aðfastaðni er figgjarliga út av lagi vánalig. Føroyar eru eisini illa fyri, sjålvt um tað nú sær nógu ljósari út enn fyri 4 árum síðani. Men hetta má ikki steðga ella forða fyri neyðugum åbøt- um á okkara samfelag. Og her áttu tey útbúgvandi langt síðani at fingið teirra harðliga tiltrongdu åbøtur. Sosialistiskt Ungmannafelag hev- ur seinastu tvey árini arbeitt við at gera eitt uppskot til útbúgvingarlon. Arbeiðið við hesum uppskoti hevur verið torfort, ti illa hevur gingist at fingið tilfar til vega, sum er neyðugt, tá ein skal tilevna eitt tílíkt uppskot. Nú halda vit okkum vera komin á mál, og eftir at hava fingið viður- kenning frá LFU fyri okkara upp- skot, er nú ætlanin at lata Lands- stýrinum tilfar og frymlar, so teir saman við juristum o.0. kunnu til- evna lidna uppskotið. Vit mugu minnast til, at hver króna, sum fer til ungdómin, altíð vil vera ein iløga, sum kemur at løna seg fleirfaldad aftur. Eydolv Dimon Pedagogur Vegna barnsburdafarloyvi verdur søkt eftir einum pedagogi i tidarskeidinum frå 15. januar til 3. juni 1988. Viðkomandi skal starvast á eini stovu við 20 børnum og arbeiðstíðin er 40 tím- ar um vikuna. Nærri upplýsingar fáast við at venda sær til stovnin á tlf. 178 78. Skrivlig umsókn verður at senda til Barnagarðin á Kommansmýru Nr. 144 — 17. desember 1987 MÁLGAGN HJÁ Fangalegurnar í dag Ein samrøda, sum danin, Morten Andersen, heuði við eina pinda iranska kvinnu, fekk hann at sammeta tey iransku flóttarfólkini við KZ-fangar undir krígnum. Í staðin fyri smáliga at tosa um flóttafólkakvotur, áttu vit heldur at verið hjartans fegin um hvort einasta flóttafólk, og roynt at fingið so nógv sum gjørligt hendanvegin. Annars kunnu eftirkomarar okkara spyrja okkum tað sama sum vit spyrja teir polsku grannarnar hjá Auschwitz Ein iransk genta, eg kendi, segði mær um eina kvinnu í einum iranskum fongsli, sum var pínd við einum dustsúgvara. Við einum dustsúgvara, hugsaði eg. Hvussu i all- ari víðu verð pínir tú fólk við einum dustsúgvara? Væl hevði eg hoyrt um, at fangaverðarnir har niðri neyðtóku fangarnar við fløskum”o.ø. Men tó skilti eg ikki hvussu dustsúgv- arin kundi nýtast í slíkum sambandi. Tað vísti seg seinni, at gentan meinti við eitt strúkijarn. Hon dugdi ikki so væl danskt. Teir hevdu skrivað »hurra fyri Khomeini« á bróst hennara við sigarettglóðum. Síðan nýttu teir strúkijarnið til at brenna ryggin og arm- arnar. Bert tí hon hevði stríðst fyri sínum hugsan- um um eitt betri Iran. Fyri at gera tað lættari, kunnu vit kalla gentuna, eg tosaði við, Parvaneh. Á iranskum merkir tað fir- valdur. Hon er eins vekur og skroypilig sum tann fínasti firvaldur tú kanst hugsa tær. Hon hevur sjálv sitið í fongsli. Og sjálv sæð 12-13 ára gaml- ar gentur verið píndar. Hon sigur, at tað ringasta var, tá tær róptu á gud teirra ella foreldrini. Tí har var eingin gudur og eingi foreldur. Parvaneh hevur eisini sagt mær um, hvussu hon varð tvungin til at síggja vinkonur sínar avrætt- aðar. Fyrst vórðu tær neyðtiknar. Tí Khomeini lesur í koranini, at ein jomfrú kann ikki avrætt- ast. Tí verða tær, kveldið fyri, giftar við einum av fangaverðunum. Við presti og ellum. Sami fangavørdur er næsta dag við til at drepa hana. Um teir ikki lata ein av henn- ara samfangum gera tað, við hóttanini um annars sjálv at verða dripin. Hes- in framferðarháttur verð- ur nú mest nýttur millum teir mannligu fangarnar. Dagin eftir, at kvinnu- ligur fangi er skotin, fer fangaverðurin, sum varð giftur við henni, heim til foreldur hennara og gevur teimum ta symbolsku gávuna, sum siður er at ein maður eigur at geva konuni eftir brúðarnátt- ina. Samstundis fáa for- eldrini rokningina fyri tey 2-6 skotini, sum vórðu nýtt til at skjóta dóttrina við. Alt hetta hevur fingið meg betur at skilja, hví so nógv fólk rýma úr Iran, og til at spyrja meg sjálvan, hvat vit sum tjóð kunnu gera fyri at hjálpa iranar- unum. Hví síggja vit ikki hetta fyri okkum: Flogvellurin í Teheran ein sólskinsdag, seinnapart. Í einum króki á vellinum standa tvey hvítmálað flogfer hjá SAS, við reyðum krossum málaðum á síðurnar. Tað stuna fleiri hundrað polit- iskir fangar út til hvert flogfar — hjálptir úr iranskum fangatippum og undan beðlinum. Við júkandi áheitanum hevur tað eydnast donsku sendistovuni at yvirtala Khomeini, ella hver tað nú er, sum ræður í Iran, um at fangarnir eins væl kunnu royna at skapa sær eina betri tilveru í Dan- mark, sum at verða skotn- ir í iranskum fangatipp- um. Flogferini fara úr Iran og verða móttikin í Kastrup vid fløggum og blómum av hundratals- túsund denum, ið eru erpnir av, at teirra land á henda hátt ger, hvat tað kann fyri at ell menniskju á jørdini skulu hava eitt semuligt lív. Dagin eftir fara flogfør- ini aftur til Iran, eftir fleiri fangum. Og tá fangatipp- ini har eru tómd fyri polit- iskar fangar, verður farið til Chile, Sovjetsamveldið, Sudurafrika og til ell onnu rlond, har fólk verða mis- handlað, tí tey ikki hava »røttu hugsanina«. Sjålv- andi kostar hetta ein brot- part av okkara brutto- tjóðarúrteku at byrja við. Tí tað er greitt, at ætlanin er at flóttafólkini skulu verða rætt viðfarin, tá tey eru komin higar. Har- afturímóti fær landið ein higartil ósæddan vekstur. Hvussu skuldi tað kunnað gingið annarleiðis, tá vit fáa so mong klók, sterk, framskygd og avgjerd menniskju til landið? Fyri ikki at tala um, at tiltakið gevur Danmark eitt good- will á nýggjum útflutn- ingsmarknaðum og nógv samband, sum geva okk- um ein fyrimun í kapping- ini við eitt hvert vestur- lendskt land. Alt hetta fer síðan at gera, at londini í Vesturheiminum fara at kappast um hvat fær flest flóttafólk. Og nú var tað, at filmur- in slitnaði, og eg vaknaði, ella hvat? Nýtist henda fråsøgnin at vera longri frá veruleik- anum enn veruliga steðan er í dag, har tey flestu londini í Vesturheiminum royna at hava markið stongt so leingi sum gjer- ligt? Eg skilji ikki hví, men lat meg fyrst skriva nakað um, hvussu eg havi fingið hesa hugsan. Tað byrjaði við, at eg sá filmin >Shoah< um jedaút- ruddingina undir seinna heimsbardaga í sjónvarp- inum og fylgdi nakað við skrivingini í bleðunum aftaná. Eitt av tí, sum ofta varð ført fram, var, at tað var skelkandi, at so mong bert høvdu hugt at, hóast tey væl vistu, hvat fyrifórst í fangalegunum. Í einstøkum førum varð hetta samanborið við støduna hjá flóttafólkun- um í dag. Hetta var hóast alt tað, sum eyðkendi orðaskiftið. Harafturat sá eg ein film í svenska sjónvarpin- um um Raoul Wallenberg, og hvussu hann bjargaði nógvum jødum i Ungarn vid at geva teimum svenskan ríkisborgara- rætt. Og so segði Parvaneh mær, at hon hevði fingið at vitað úr Iran, at teir nú har niðri vóru farnir at av- rætta í stórum hógravum. Júst sum nasistarnir í SOSIALISTISKUM UNGMANNAFELAGI Týsklandi undir krígnum. Í einum býi í Suðuriran skuldu vera dripin 700 fólk fyri tveimum vikum síðani. Hetta kann jú sjálvandi vera slatur. Men sjálvt um vit draga 50% frá, er steðan kortini eins álvarslig. Og leggja vit hesi trý tingini saman, er tað eg finni út av, at vit — um vit vilja vera »bekent« við at vera eitt fólk, sum vil hava samkenslu og hjálpa ellum, sum hava tað verri enn vit — í ellum forum eiga at hjálpa teim politisku fangunum í Iran, eins og Raoul Wallenberg gjørdi fyri ungarsku jød- arnar. Ella, sum Folke Berna- dottes gjerdi fyri donsku fríheitskemparunum i tyskum fangalegum moti endanum av krígnum, júst fyri somu sek. Tey fyrstu árini, tá iransku flóttafólkini komu hendavegin, varð roynt at vekja hesa hugsan. Men tað er eins og at tey, sum tosaðu mest fyri flótta- fólkanna sek, í dag mest forsvara, at Danmark sjálvandi bert kann hýsa nekrum fáum flóttafólk- um. Her er tað trupulleik- in kemur. Tíðin er ikki til verju. Eitt álop á fasismu, sum skaðar flóttafólk, má vera á rættari leið. Ein slíkan hátt kunnu vit nýta í samband við flóttafólkaspurningin, við t.d. at spyrja, hvat vit kunnu gera fyri t.d. at hjálpa teimum túsundum av fólki, sum líða í fongsl- um Khomeinis. Og eg veit ikki, um vit á henda hátt koma nakran veg. Men eg haldi, at vit kunnu krevja av okkara stjórn, at hon setur teir bestu diplomat- isku heilarnar at hugsa, um hetta uppskotið er nakað vert. Gera vit einki fyri at hjálpa hesum neyðars fólkum, kann eftirtíðin spyrja okkum, sum vit spyrja bendurnar, sum vóru grannar til Ausch- witz undir krígnumk: Hví hjálptu tit ikki??? Lat okkum koma burtur frá at tosa so smáliga, um vit nú eisini skulu geva flóttafólkunum friðskjól, sum hava verið í fleiri londum, áðrenn tey eru komin higar. Men ístaðin vera glað hverja ferð vit síggja eitt menniskja, sum t.d. er sloppið undan barbarínum í Iran. Hver veit, nær tað verða vit, sum fáa trupulleikar við mannarættindunum???