hósdagur 3. mars 1988síða 14

| ——nnnnn" Tala sum ikki verður hildin á ársaðalfundi i Fiskasøluni So merkiligt tað ljóðar. er Førova Fiskimannafelag ein av teimum mongu limunum í Føroya Fiskasølu Hvussu hetta ber til. veit eg ikki, men hetta stavar helst frá tíðini. tá Fiska sølan varð stovnað. Tá var formaður Fiskimannafelagsins enntá neyndat limur í Fiskasøluni, men helst hava fiskasølumenn hildið hetta vera nóg s stuttligt, tí eftir fáum árum var eingin sum umboðaði fiskimenn í Fiskasølu nevndin Men Fiskimannafelagid stendur so vid einum lutapeningi upp å kr. 100 sum gevur ein årligan rentuágóða upp å 16 kr. Fyri hesa upphædd hava vit ett til at koma á ársaðalfund. Á år saðalfundi eiga vit 1/30 atkvødu, og eru 50 fultgjaldandi limir á fundinum merkir hetta aftur. at vit etga eina kvødu av SK Hetta ger sjálvsagt hvørk: frá ella til, men hinvegin eru vit i teirri stødu fem munandi partur av teimum. sum gjalda inntøkurnar hjá Fiskasøluni veruleikanum als ikki hava atkvødu rætt. Rakstrargjaldið. sum er 1-3 pro sent av avrokningarvirðinum, er jú ein felagsfrádráttur. Hjá skipum, sum selja beinleiðis gjøgnum Fiskasøluna er hetta ein beinleiðis frádráttur í av rokningini, og hjá feskfiskaskipum er rakstrargjaldið innroknað í sjálvan prísin. Hetta merkir, at fiskimenn, út róðrarmenn og yvirmenn gjalda ein 40 prosent av inntøkunum hjá Fiska søluni t.v.s. tó ikki av alifiski, meðan teir hava atkvødurætt sum svarar til minni enn I promilli Eg havi onkuntíð verið á aðalfundi í Fiskasøluni. Her fæst altíð okkurt at vita, so tíðin er als ikki burturspilt. Tó hevur ein verið varðugur við, at í sam band við ársfrágreiðingina um virki Fiskasølunnar, er nærum onki orðaskifti. Og tað kemur als ikki fyri at menn fara at tjakast um, hvørvitt júst verandi fiskasøluskipan er tann rætta, ella um okkurt kundi verið ødrvisi. Tað er ikki bert hjá fiskimonn- um, at nakað eitur lugarstos. So mikið hevur ein verið saman við fiskasølu- monnum, at tøgnin á aðalfundi er ikki rættuliga í samsvar við tosið aðra- staðni Ein kann eisini spyrja seg sjálvan. nær tað orðaskiftið hevur funnið stað sum hevur myndað Fiskasøluna til júst tað, hon er. Spyrjast kann, um skipan- in er komin úr neðra frå sjálvum lim- unum, ella hon er komin úr erva frå leiðsluni Sum formaður í Fiskimannafelag- num er tað sjálvsagt nærliggjandi eisini at hugsa um fiskasølumål og at hava ein meting um hesi kundu verið ødrvisi, og annars at koma við hug skotum, sum kanska kundu verið grundarlag fyri orðaskifti um hetta mál. Hevåi eg verið aktivur limur i Fiskasøluni, hevði eg longu nú fyri reikað meg til komandi ársaðalfund og hevði hildið fylgjandi réðu Harra fundarstjóri Tá Fiskasølan á sinni varð sett á stovn, var hon bert ein lítil felagsskapur, sum stórt sæð bert hevði til uppgávu at selja saltfisk og klippfisk Síðan tá hevur Fiskasølan vaksið seg stat í statinum<. sum hevur um tendi nóg inn størsta partin av okk g Sk er tað IKK so øgl ks t Fiskasøluni sum hongu hvussu virksemið hrá Fiskasøluni evdnast. men hetta er < g VEX 1 } Ty I Okkara Það v t V K standand spurningur, um Fiskasølan selur nog Svarið her avhongur av. hver tað sum svarar. Fiskasølan sigur sjálv hon fær st sam ris, sum aðrir eisini uttaniands yri tær ymisku framleiðslurnar Hinvegin kann samfelagið vísa á, at tað restar rættuliga fitt í at fáa so mikið høgan pris, at vinnan kann bera seg Ti er neyðugt við >studningi<. og vit vita, at tað verða latnar uml. 250 mill kr. í studningi úr landskassanum til fiskivinnuna, og tann størsti parturin av hesum fer at stuðla framleiðslu, sum verður útflutt av Fiskaseluni Men hóast hetta sigst bert feskfiska- flotin at hava eitt hall upp á 100 mill kr. árliga, samstundis sum inntøkur- nar hjá fiskimonnum eru alt ov lágar Hetta merkir, at fyri at fáa javnvág í sjálvan skiparaksturin, og samstundis at fáa inntøkur fiskimanna upp á eina rímiliga upphædd, restar uml. kr. 1,50 pr. kg. ráfisk, og svarar hetta til uml 150-180 mill. kr. Skulu vit afturat hes- um sleppa undan studningi, resta kr 2.- pr. kg ráfisk afturat. Hetta merkir, at tann dag flakavirkini kunnu gjalda kr.3,50 pr. kg. afturat verandi avrokn- ingarprísum, kunnu vit siga, at Fiska- sølan selur nóg væl So einfalt er tað tó ikki. Tí tað er bert< søluna av fiskinum. sum Fiska- Óli Jacobsen, formaður í Feroya Fiski- mannafelag, hevur skrivað hesa tíðar grein til »Okkara millum salan hevur ábyrgd av. Spurningurin er í eins stóran mun, um virkini fáa nóg míkið burtur úr. Í teirri víðari viðgerðini verður Fiskasølan og virk ni mett sum ein eind, har tað eru fel ags royndir hjá hesi eind, sum eru av gerandi fyri. hvat ið kemur burtur úr Sammeting við Danmark Her eiga vit at sammeta okkum við aðrar, sum veiða sama fisk. og sum stórt sæð framleiða somu veru. Her kann ikki sleppast undan at sammeta vid Danmark. A fiskivinnutinginum í 1986 greiddi eg frå eini vitjan. sum rå fiskanevndin hevði havt á emum donskum saltfiskavirki. Tað vísti seg it hetta virki eftir bert 30 árum var komið longur við saltfiskaframleiðslu enn vit førovingar vóru komnir ettir terra enn 100 árum Hetta virki hevur ettt »supermar ket« fyri saltfisk. har keyparar fáa júst ta veru, sum teir ynskja sær Sum demi varð neynt. at summir keyparar vilja gjalda meira fyri fisk við SUM rovggi. Og ið Vilja gjalda meira fyri mvrkt rovgg] Eisini fáa teir per I tur ur kjálkum og lippum, og tann vånaliga saltfiskin turka terr til góðan klippfisk [ad var ti gleðiligt nu ein dagin at frætta, at ætlanin er at byrja upp á hendan táttin við turking her í Føroy im Men úrslitið hjá danska saltfiska virkinum var, at teir kundu gjalda meira fyri fiskin, samstundis sum teirra fyritðka avgjørt ikki var í kreppu Sjálvur navi eg í 1987 vitjað eitt annað danskt virki. Hetta virkið virk at fyrst og fremst tosk, men eisini nakað av ødrum fiskasløgum, sum t.d upsa, og meginparturin av fram leidsluni fer í blokk Hetta merkir, at her er talan um eitt virki. sum bæði hvat råvøru og fram leiðslu viðvíkir. minnir nógv um eitt føroyskt virki. Hetta virkið rindar um- leið 9 kr./kg fyri tosk og uml. 6 kr./kg fyri upsa. Í skrivandi stund gjalda før- oysk flakavirkir kr. 5,62 fyri tosk til frystingar og kr. 3,22 fyri upsa. Tad er skjótt at rokna seg fram til. at her er ein munur upp á fleiri krónur pr. kg. og hesin munur minnir ræituliga nógv um tann mun, sum manglar hjá okkum, um vit skulu hava eina fesk- fiskavinnu, sum kann bera seg uttan studning Nr 26 3. mars 1988 Í seinasta numm arinum av blaðnum sum Føroya Fiska sela gevur út hevur Oli Jacobsen, for maður i Føroya Fiskasølu skrivad åhugaverda grein, sum vit loyva okk- um at endurprenta Og formadurin i reidarafelagnum hevur jú eisini vist á, at vit saktans kunnu greiða »studningsspurningin« við at landa uttanlanda Hóast vit ikki gera eftir uppskriftini hjá Reiðarafelagnum, er tað ein nær liggjandi spurningur, hvussu tað yvir hevur kann bera til, at ein so stórur prísmunur kann vera í hesum londum fyri sama fisk til somu framleiðslu og til sama marknað. Tað kunnu vera tríggjar frágreiðingar: seluliðið. virk ísliðið ella lokal donsk viðurskifti Taka vit hetta seinasta, so skal eisini sigast it við sammetinginm mugu vit ni hava fylgjandi viðurskifti í huga Í Danmark verður heilt alment knað við vyvirvekt, sum er 5 prosent Hetta merkir. at prísurin i veruletkan 1 er 45 ovr /kg lægri fyri tosk og vr..kg lægri fyri upsa Meðan førovsk skip fáa »fria« land ing og ís. mugu skipini sjálv gjalda hetta í Danmark. og svarar hetta til uml. 15 ov/kg 1 Donsk virk: gjalda minni fyri ravmagn, og merkir hetta. at eitt danskt flakavirki sparir ein part av teimum uml. 20 oyr./kg ráfisk. sum ett førovskt virki nytir til ravmagn 4. Danir hava eisini tann fyrimun, at teir sleppa av við slógvið beinleiðis til minkafarmar, og spara ter dýra inn frysting og flutningsutreidslur, sum vit sjålvir mugu gjalda í Féroyum 5. Arbeiðslenin er nøkulunda tann sama í báðum londum, men meguliga hava donsk virki færri útreiðslur pr kg. tí teir ikki hava somu trupulleikar við sandmaðki. sum vit hava. Í Eystur sjóvartoski er soleiðis als eingin sandmaðkur Men hesi viðurskifti geva bert ein part av frágreiðingini til henda stóra prismun. Tað er neyvan ivi um, at teir á sølu- og virkisøkinum eisini fáa meira burturúr. Og skulu her verða nevnd nøkur dømi, har vidurskiftini kunnu sammetast, og har danir fáa meira burturúr a. Donsk virki fáa meira fyri liðugtver- una og/ella tey framleiða eina lidug- tvøru, sum meira fæst burtur úr b. Donsk virki fáa størri urtøku tilsam- ans. Tad er ikki lætt at greina hetta upp, men id hvussu er fåa tey munandi størri urtøku ur farsi, enn vit fåa d. Donsk virki gjalda minni fyri pakning. enn okkara gera, og farma- gjaldið er eisini lægri. Eisini har I 3 æ