týsdagur 17. mai 1988síða 10

Síða 10 Einans fólkaræði er fort fyri at loysa trupulleikar sam- felagsins og heimsin í Okkum tørvar vidkan av fólkaræðinum, soleiðis at fyritoku 1rbeiðara! sfrora og & nnrætta arbeidsplåssid, stýra framl iðsluni, vtlanir, 'sfr.. sigur Høgni at 5 hátíðarhildu flaggdag Flaggdagurin er ein av degunum, tá ið tann væl negdi borgaraskapurin Feroyum og aðrastaðni nýtir hevið at rópa sína sjálvgóðsku og sín errin skap út Dúgliga verður reypað og um allar geilar flaggað, og villingarsom »folka ræði< og »nmannarættindi« »frælsi« orå sum verða nýtt uttan at 'lunka við pástandi num, at hetta hava vit longu fingið og tað við lít! Sjálvrannsakan og sjálvs atfinning rennur teimum 1 1 orgaraliga hugnan. Tað at finna í mnnur ; lag er borgaraskap hetta stættartilhald Fyri hálvthundrað ella fleiri áru íðani sýntist borgaraskapurin at hava svarið til tað voldaða lensam- elagið, ella bóndasamfe tjóðri, uliga sum menningar So líðandi sum fram ilga leiðslukreftirnar mentust, serliga í býunum, har nýggjur ídnaður kyknaði upp, styrktist steðan hjá byarfyritøkuognarunum teimum upprunaligu »borgarunum« i sam- felagnum, men menning- armeguleikar teirra vóru nógv tálmaðir, av tí at kongur hevði givið sínum aðalsvinum einkarrætt til allan handil nógvastaðni, og at arbeiðsmegi land- sins var bundin á gerðu- num á bygd. Tí kravdi hesin borgaraskapurin frí- handil og fría kapping, har kongur og stjórn ikki taka nýggj stig, eiga at vera uppt i at taka allar avgerðir: at gera Heiði m.a. í grein, skuldu leggja seg út í, og it fólkið fekk frælsi at fara, haðar tað vildi. Borg araskapurin, ella fyriteku ognararnir vóru kortini samdir við jarðarognaru num, at ræði og rættindi skuldu ogn, tí teir sóu týðuliga, at enn grundast á tann skjóta menningin á oki, nogv sterri mun bygdi á vinn teirra sum 1 ingsgevandi iløgur (kapi tal), fór at yvirvaldið geva teimum Tann søguliga gongdin var, sum vituligt, borgaraskapsins parti Ognarloysingarnir fingu frælsi og rýmdu undan oki jarðarognaranna til býir nar at leita sær arbeiði, tað gamla samfelagið velt ist spakuliga um Kolli, og tað nýggja borgaraliga, kapitalistiska fekk fótin borgarask ip sins, sum kallaðu seg liberalistar teir fræls lyntu g har vóru John Locke og Adar Smith fremstir teir hevdu sagt, .at hetta víðkaða vinnutræisi lor at gera geil, sum voru nóg evnalig, arbeiðssom og sparin, til ríkar, frælsar fyritekuognarar borg arar sum skuldu hava ymisk »borgararættindi«, skrivifrælsi, i t.d. tali- og valrætt og valbæri og rætt at skipa seg. Hetta ljóðaði væl, tí hver vildi ikki arbeiða, gerast múgv- andi, fáa ogn og frælsi og vera við til at ráða landi- num, taka avgerðir, sum komu øllum við? Í øldir hevði tað vanliga fólkið barst fyri mannsemiligum korum, men varð altíð við skerdan lut. Nú lýsti vónin aftur. Men hetta var ein felsk vón. Húskallurin og húski hansara vóru ikki longur bundin at bóndans garði, tey skuldu nú eitast fræls, men vórðu í staðin bundin hann hevur formenn ella álitisfólk, at býta arbeiðsuppgávurnar, leggja framtíðar Få f 1 ! , av. hvussu ágóðin skal nvytlast sent blað iv, um nakar vildi gjalda teimum fyri arbeiðsmegi teirra, og fyri at brevdføda seg noyddust tey at taka tað arbeiði, sum var, og ganga við til tær treytir sum tann, ið átti fyritøk una, setti, og sum voru, at kundi ar beiðsferð ognarin áseta ar beiðstíðina, ina trygdar- og heilsu viðurskiftini, lenina, seta stjóran, ftormannin og fólk, tá ið lysti. Osfr. Ognarrætturin honum koyra gav honum í roynd og veru einaræði (diktatur) á síni fyritøku og á arbeiðs fólkinum ta tíð, tað ar beiddi hjá honum, og hesi framíhjárættind nýtti hann sjálvandi til at Krovsta so nogvan vinn ing burtur år arbeiðsme at leingja arbeiðsdagin og noyða arbeiðararnar at ar DE i harðar um s 1 tíð Húskallurin rýmdi av bóndans garði ídnaðararbeið steðu, um viðurskiftini vóru í Ong landi, eftir at kapitalism an vann frama har: Ofati neyð, lig sosial arbeiðs loysi, versnandi fødi og húsaviðurskifti, kavrá kapping, handil og hatur, sum sleit og spilti ta eingilsku fólkasálina. Hetta hendi samstundis sum ídnaðar- framleiðsla landsins var í dálking, manna stórum vekstri, so onkur livdi við gleimi. Tað vísti seg, at tann ognarleysi kundi streva alt lívið á einari fyritøku uttan at gerast ríkur ella fáa ognarpart í fyritøkuni, og fáur fekk skavað sær so frægt saman, at hann kundi stovna sína egnu fyritøku. (Hann kundi eiga eini hús ella ein jarðarteig, men í hesum sambandi hugsa vit um vinnutól, sum veruliga elja muna oleiðis hug iðu beralistarnir eisini Liberalistarnir in sn 1 1 dugdu I gå lOIKi, t eimur ríku ognarunum 1KKi nytt if irbeida og immi kundu arva ella tåa ogn uttan at irbeiða yvir nøvur Eisini á sýndi tann a liberalistiska hugsjónir 3 i Í * * r ina ómegd. Vit 1 nu 1 erja lagnu frihandilin fekk. Tann miskunnar Í€ så K Ippingin fav ekta framleiðslu men bar nógvastaðni ið er, at in stortyritøka kevdi ella 1 Lær mau »g r iðandi io ynda Uvstød inum brast Steðgur kom í talið á ognarum, og t fingu staðin nakrar stórognarar, sun avnaðu tað búskaparliga ildið Ognarloysingarnir teir sum 1KKi attu nnutolini S rKuU er KUE iður meiriluti í samfelagnu Og tá ið kapitalisman kom kreppu. legi stjórnin kortini upp í og stuðlaði á ver ) lendskun Ørul i itvegadi nyggjar marki iði njá frisinninun stóðst r runaliga borgaralig liberalisman var liðug Nú kundu i ið tað frælsi og rætt tann ognarleysi ikk kk við ærligu re inum, kund innar friða lg: Me hvenn! VW hava! ge 1 t £ træislyntu taismenn borg araskapsins skuldu ber góðir borgarar fræ ognarar nava vorgar evnaðu at skapa sær ogn í einum s f | i ha sur 50 F gr r megule buðus høvdu teir sagt ey skuldu hesi rættindi, t.d ikki njóta Annars berur ruðuleiki liga valdið tá, sum nú, lá í vinnulívinum, skilti borg araskapurin fullvæl leik- lut stjórnarinnar og vildi gjørdist Tó at tað veru ikki gev einum og hvørj- um valrætt. Ja, Adam Smith sigur bart ut, at tann borgaraliga stjórnin 5! veruleikanum er stovnad til at verja tey riku iméti teimum få- tæku, ella tey sum eiga ogn iméti teimum, sum onga eiga«. Hetta stendur á síðu 33 i >The Wealth Of Nations«, ein av halgu békum borgaraskapsins Og so skuldi gangast Høgni av Heidi skrivar illastadni, har tað borg raliga frisinr ð k rædid Í Onglandi har inn Kapitalistisk fra € ðslut attur fyr fekk jorgaraskapinur iongu 688 at lirka tad veruliga stjórnarvaldið frå kongi. I slvt annað hundr eftir etta skuld einans 1 andsir vndigu I 1 i atkveðurætt! Ein åb« 832 bøt im he n + r r -A t €y IM 8 € tu I SK ræ rig framihjårættir i ildið 1 sker 1 nok fh; Irðard t g ste TIK Kar 2118 84 iðu . x x k Ira | seiskandi borg Orni X KK 1 ið É TOIK ð r r S r A Í, x << 4 - t i t rs ð. at Ong { imaår 3 SA øårun i Sov fræis g fólkaræði har su teir segdu. Tað, sun DOrgarasKapurin IKKI hevði megnað 200 ár Kravdi hann at skuldu megna ettir einum ári. Undirsáttarnir í teim um eingilsku hjálondu num noyddust, sum kunn ugt, at bíða uppaftur longur Í USA tóku teir fínu loysing og vald frá Ong- landi í 1776 og skrivaðu eina „Sjálvstýriskunn- gerå«, har tosað var vak- urt um, at »øll menniskju eru skapt eins, og skapari teirra hevur givið teimum nekur ómissandi rættindi, at hesi eru lív, frælsi og eydnustremban« Osfr 17. mai 1988 Nr. 56 - N skuid fólkið ráða øgdu teir. Me ð yms 1 kyn rasu atruna g ognartreyturm tingu eir avmarkað urætt 34 kid, at € n lapr it: atkvøda Á Í ogr ein bág H tað anliga fólkið Ikki f r en FZU-U fingu konulolk og 1 5 nu æt á inaianar g ekar r IKK t su nennisk 1 KNIir ræt eða rå arð tikin frá te 1 ð allar 5 I gnarræt | tl M gå 7 før g S K t At kravið u ivtør Pi 1dsins SIØK x på km råa 111 1 Krigg) og ræna og r ar N<meegi fr på fyr, at nek ? ipartn ] n iog AF tryggjað honu eruigar ræt sam árið su SA gjørdi in rás i Dominikanska Tjóð veldið Í eðrum londum, har borgaraskapurin ráddi vóru frælsislótirnir ikki minni. Líta vit at danska Kongaríkinum, har borg- araskapurin smíðaði ta fyrstu »frælsu grundlóg- ina< í 1849, so síggja vit, at um 85% av tí vaksna fólkinum als ikki høvdu valrætt, og at valhelini stongdu, áðrenn arbeið- ararnir sluppu úr arbeið- num! Enn í 1873 var tann fyrsti danski arbeiðara- flokkurin bannaður og b