leygardagur 9. juli 1988síða 9

Nr. 77 — 9. juli 1988 tíðindablaðið um ábyrgdarfulla hand- faring av geislavirknum og umhvervisskaðiligum kemiskum burturkasti Luttakararnir = á hesi stevnu komu allastaðni úr heiminum Tað tykist vera lættari at fáa tjóðir at samarbeiða á hesum ek- inum enn vit higartil hava hidið. Vandin fyri nýggj- ari kjarnorkuvanlukku av somu stedd sum Cherno- byl-vanlukkan er ikki bert teoretiskur. Vit vita, at vit mugu rokna við nýggj- um vanlukkum minst líka so álvarsligum sum Chernobyl áðrenn ár 2000 Og lond, sum nýta kjarn- orku ella geislavirkið til- far í gransking og heilsu- verki, hava ikki nóg góða eftirlitsskipan. Okkum tervar í altjóðasaman- hangi reglur, sum regulera flyting og handfaring av burturkasti nógv betur Vit hava havt rað av stór- um gølum, t.d. Windrose, sum vísir hvussu stórur vandin er fyri, at geisla- virkið burturkast kemur á ivvegir. Hetta eki er júst líka vandamikið våpnahandil sum Eg haldi, at ein má taka vandan ógvu- liga álvarsliga og finna fram til eina orkuskipan framtíðina, sum hverki byggir á kjarnorku ella fossil-brennievni (olju fyri kol 0o.s.fr.)« Kjarnorkuverk í Føroyum Inkur hevur tosað um u-kjarmorkuver Før ngum góð | esum nbandit »Nei, tad kann eg ikki Eg naldi 1Vgjart at prinsipieit nå eitt DE 1vert and jåalvt taka ibvrgdina r kal iKk eggja seg likar av rðir, uttan KINUM, in hevur ræ il UDD legging, nevniliga viðvíkj- andi kravinum um at al- tjóðatrygdarreglur verða hildnar og flutningsspurn- ingar avgreiddir, soleiðis at ein ikki beinir vandan yvir til onnur. Tað, førovingar hava spurt um, eisini undir fyrri fundum, er meguleikin at fáa rav- magn frå einum møgulig- um kaðali millum Ísland og Skotland. Vit hava tos- að um hendan spurning, og tað er greitt, at áhugin fyri hesum er ógvuliga stórur< sum Norðurlond ment frálíka tøknifrødi Er hesin praktiskur? „Ég havi ikki sæð nak- rar detaljeraðar kanning- ar, men vit flyta ravmagn við undirsjóvarkaðalum millum Sveríki og Finn- land, millum Sveríki og Danmark og millum Noreg og Danmark. Vit møguleikin hava ment frålika tøkni- frødi å hesum økinum, og vit hava eisini útflutt slíka útgerð til lond langt burtur, sum hava stórar trupulleikar vid umdir- sjóvar-orkuflyting, eitt nú landsynnings-Asia.« Mong alternativ við nýggjar um kjarnorku Birgitta Í samband hugsanir Sveríki Dahl: »Svenski ríkisdagurin hevur avgjørt at avvikla kjarnorku i Svøriki áðrenn år 2000 fyri einum mánaði síðan, 7. juni. Tveir teir fyrstu reaktorarnir skulu steingjast í 1995 og 1996< sigur Hverji alternativ hava sviiar? „Vit hava stórt yvirskot á el-framleidslu, og hetta stendst av góðari nýtslu á el-verkunum. Tey levera nógv meiri, enn vit rokn- aðu við. Vit hava so stórt at vit brúka 1/3 til húsa-upphiting. Síðani hava vit onnur alternativ t.d. effektiviserað hald. Vit en undir at vvirskot, husar- eisini farin ntrodusera Svøriki og nnaniands-brenni- evni, t.d. avlopshita frå skog-idnadinum. Vit hava fleiri stuttfreistað alterna- tiv, men í longdini vilja vit nåttur-gas fleiri menna onnur alternativ sum skulu heilt beina burtur kjarnorku og fossil-brennievni.: Effektivari orku-nýtsla Birgitta Dahl segði at enda: >Orkuskipanin hovrir uppí tær skipanir, sum mugu umleggjast og ger- ast umhvørvisvinarligar Sum umhvervismálaráð harri havi eg lagt fram uppskot um umlegging av fleiri týdningarmiklum samfelagsekjum, t.d. inn- in idnadin landbúnaði, ferðslu rkuskipanini g ætlan er eisini fyri gjerd burturbeining iv »freonum«, vandamikl ovåa orku framtíðini er umráðandi at um evnum sum ozon-lagið Fyri nytsluna hava effektivari eðrum lagi at menna aðrar orkukeld ir enn júst tær, sum byggja á kjarnorku ella fossil-brennievni. Hetta er áhugaverd øknifrødi, sum er komin rættiliga langt á veg, men kanska fer tað at taka eitt ættar- fyrsta af orkunvtsiu lið afturat at menna teir ymisku tættirnar innan hesa tekni, t.d. at vinna orku burtur úr vindi og sól. Fyri eitt lítið ovggja- land sum skuldi ikki undirmett meguleikar, streymi segði enda Ferovar man Leir sum eru og sjóvarfallic Birgitta Dahl at etj. Dounreav-verkid alvarslig hóttan móti Førovum voråur XI áðharr ta