leygardagur 16. juli 1988síða 16

A Qa [84] be. I) i { % NGOLA a Rox: = Fe TE Okahandja nn AE x WINDHOEK Í $ enta Maltahøheli / mn i Á Navnið Namibia kemur av Nabib oyðimerkini, ið liggur framvið Namibisku Atlantshavsstrondini Hetta landið, ið suður- afríkanska stjórnin kallar Suður Vest Afrika, er uml 824.000 km til steddar Her búgva 1.250.000 fólk, herav 100.000 hvít, 115.000 litt og 1.035.000 svert (mett tel frá ST instituttinum fyri Namibia í 1977). Namibia er eitt suður- afrikanskt hjáland. ST ráðið fyri Namibia hevur áhyrgdina av at stýra landinum til tað fær sjálv- stýri, men Suðurafrika hevur higartil, við ólóg- ligari herseting. forðað 1008:200 (ør TX LETTES 700 Samstundis roynir suðurafrikanska stjórnin at innfera teirra egnu apartheid skipan, ið fyri hesum undirkúgar tey svertu, t.v.s. uml. 90% av fólk inum í Namibia. ST hevur góðkent SWAPO (Sout West Afri- an People's Organisation) sum einasta lógliga um- boð fyri namibiska fólkið. Namibia er landið, ið hevur tað turrasta veður- lagið í Afrika sunnanfyri Sahara. Helvtin av landin- um er oyðimerk. Tann lítla regnmongdin og góðskan á jerðini geva ikki teir stóru meguleik- arnar fyri akurbrúki, men meguleikarnir fyri aðrum tíðindablaðið > i eðurlagið er tropiskt í norðara partinum av land im, men uti ið strond ina er meira kalligt rsak ið av tí kalda Benguela Hesin er undir teim rundarlagið Ý r t K nur Uu i Namibia h } terstu fiskiveiðuna í ropiska Afrika, bæði á landgrunninum og djúp um vatni Namibia hevur eitt tórt náttúruríkidomi ist har diamant kopar, bliggj, Náttúrugas er funn landgrunninum og verður eisini eftir finn ar, uran, 1 zink ið á leitað olju Søgan fram til 1975 Orsakað av Nabib merkini var tað rættuliga seint at tey hvítu fingu áhuga fyri Namibia. Ikki fyrr enn í 1770-unum byrj- aðu hvít frá Capé-koloni- ini (Suðurafrika) at vísa áhuga fyri Namibia. Sog- ur gingu um stórar mongdir av kopari, og um at tey innfeddu hevdu er- grynnu av neytum. Hetta førdi ein floym av hvítum handilsmonnum, veiði- monnum og trúboðarum inn i Namibia, id gjørdu enda å uppruna samfelag- num i Namibia. Try høvuds fólkaslog livdu i Namibia. Ovambo- fólkið búði á markinum til Angola, Herero-fólkið oyði- ' - - s0sialurin lættanun 24 langt inn 1 nuverand Suður Afrika So hvert sum hálendingar frá Cape koloniini = breiddu seg norðureftir, tók Nama fólkið seg undan. Hetta fordi til harðar saman millur Herero fålkid og Nama-fólkið. Ax g brestir ti at Nama-fólkið hevði lært at nyta hestar og skotvåpn, var Herero fólkið vid undirlutan. | tíðarskeiðinum 1840—61 Nama-flkið nærum ellum Namibia Tey hvítu við týsku trú boðarunum á odda (hesir hevdu fingið >trúboðara rættindi« i Namibia frå teimum fyrstu ensku trú- boðarunum), bóðu í 1868 Cape-koloniina um at inn lima Namibia í Suður- afrika, sum eitt protek- torat. Í fyrstu atlegu inn- limadu onglendingarnir bert Walvis Bay. Walvis Bay var tá á degum handilssteð. Í dag er ein- asta djúpvatnshavn í Namibia har. ráddi yvir Tá Suðurafrika gjørdist sjålvstødugt fylgdi Wavis Bay við Cape-koliniini inn í uniónina. Hetta nýtir Suðurafrika í dag sum undanferslu, og sigur at Walvis Bay hevur onki at gera við spurningin um eitt sjålvstødugt Namibia. Í 1884—85 var fundur í Berlin, har hjálandaveld- ini býttu Afrika ímillum sín. Týskland kravdi Namibia og hetta varð góðkent uttan at ein ein- iK in Ki 1D1 H 17 £ 174] fg T4 rr x i Ok leik hjå teir 11 ør Í ognarræt pengar og t keypa uppa borg SkiOtt 1 torur partiur a € n rt uld n DOTTiE sar KUC Nevt og raslend eirra x + FR VOrFðU ognartiKin og iongu 1903 ittl ýskarar * 1 „Ut helvtina av ellum neyt unum í Namibia. Sam stundis herjaði ein hervu lig neytasótt. Hetta førdi við sær, at Herero-fólkið gjørdi uppreistur, ið skjótt varð niðurbardur Tá ið avtornaði, vóru bert 15.000 av 80.000 hereroar um eftir á lívi. Stutt eftir gjørdi Nama-fólkið eisini uppreistur, ið fekk somu lagnu 3/4 av Nama- fólkinum læt liv. Týskarar ognartóku alla jørdina hjá hereroarunum og í stersta partinum av Namibia var sett forboð ímóti at svert hildu neyt. Samstundis kravdu týskararnir, at øll svert skuldu bera pass, og kundu tey ikki prógva, at tey hevdu arbeiði ella vóru ment at feða seg sjálvan, kundu tey straff- ast. Á henda hátt høvdu tey svertu ongan annan meguleika enn at arbeið hjá teimum hvítu fyri at yvirliva, og soleiðis tryggjaðu tey hvítu sær bíliga arbeiðsmegi. Tá Týskland var við undirlutan í 1. heimsbar- Nr. 80 — 16. juli 1988 SN k sk i £ tilles-friðir 191 1 Namibia lagt undir Fólka rbundid, og Suðurafrika skuld egna Ongland í eftirlit við Namibia h kundi Suðurafrika ð góðkenning frå Fólka forbundinum seta egnar ] ir Ei r einasta ) á) i Suðurafrika ir at legs fram eina år liga frágreiðing fyri Fólka forbundið. Í 1925 fir gu tey hvítu eitt ávíst sjálv Eitt lóggávuting við rarð stovnað. har ein partur av limunum vóru beinleiðis útnevndir av suðurafrikonsku stjórnini Tey svertu komu at liva undir somu korum sum tey svertu í stýri Suðurafrika, tey hevdu ongi politisk rættindi, rasuskilnaður og pass- lógir gjørdust veruleikin i Namibia. Hóast klagur vóru frammi á hverjum ári í Fólkaforbundinum um ta vánaligu viðferð, ið fólkið í Namibia fekk og tann stødugt vaksandi rasistiska polititikkin, ið Suðurafrika ferdi, hendi onki. Tá Nationalistflokkurin kom til valdið í Suður- afrika í 1948, fingu tey hvítu í Namibia umboðan í suðurafrikanska unións- parlamentinum, og tað namibiska lóggávutingið kundi nú metast javnt við tey suðurafrikansku landspartatingini. Í 60-unum broytti '