hósdagur 25. august 1988síða 14

Síða 14 Jorgen Thomsen, logtingsmaður: Týðandi arbeiðara- mál framd Undir orðaskiftinum um logmansroðuna helt Jorgen Thomsen hesa roðu: Få tindir orðaskiftinum um løgmansrøduna helt Jer gen Thomsen hesa reðu Blaðar tú ígjegnum hesa legmansreðu og ígjegnum fylgiskjal, sum eru legd saman við hesi reðu, tey so er tað mangt, ið bendir á ja, tað er alt, ið bendir á, at stavnhaldið ikki hevur verið av leið, sum sitandi samgonga helt, tá ið sam- gongan varð skipað Uttan iva var tað gott fyri feroyska samfelagið, at ein samgonga varð skipað, sum legði ein skilagóðan fíggjarpoli- tikk. Sum vit nú neysta fruktirnar av Telini prógva, at til tekini vóru alneyðug, sum sitandi samgonga kendi seg noydda at seta í verk Her hugsi eg um tær inntekulógir, sum vit legdu á feroyska fólkið Hetta andsteðan hevur gjert rættiliga nógv burturúr. Tað hava í mong sum ár verið gjørdar risailøgur hevur verið nógv veðbundin av Eisini og ikki samgonguni, sat undan hesari gjørdar stórar iløgur, sum veðbundnu landskassan ræðuliga nógv Spádómarnir vóru ikki bara bjartir um tær ílegurnar. | Spádómarnir vóru ikki bara bjartir um framtíðina — yvirhevur tá. sum landskassin minst sum vórðu indir Landsstyrismenn ur undanfarnu samgongu stigu fram alment og segdu, at samfelagið alt var i kreppu. Utlitini vóru tí ikki bara bjert fyri framman. Umframt hetta, so er hverjum fólki greitt, at hevuðsvinna okkara er ógvuliga viðbrekin. Minsta broytingin uttaneftir åvirkar alt okk- ara vinnulívsmynstur ógvuliga skjótt — hvenn veg tað so enn er. Sum sagt vóru útlitini av teimum bestu tá. varð tí avrátt, tá ið amgongan varð skipað, ner mátti fást vend i. Vit máttu hava pening til at standa ímóti við, kundi alt enda í fíggjarligum ruðuleika, um illa gekst í hond Tað er hetta, sum løg á síðu 3 í annars maður vísir á reðuni. Hetta er nú van ligt. at legmaður á ólav seku heldur reðu hann greiðir frá tí farna, har eins og gjerdar verða met ingar um framtíðina Alt, ið sagt verður um framtíðina kann bert vera met og ætlanir, tað fær ikki verið eðrvísi Almenna figgjarstødan Samgongan setti sær i 1985 fyri at reka ein meira avmarkandi og konsoli- derandi fíggjarpolitikk, enn verið hevði. Mett varð neyðugt at tálma nýtsluni og útvega fíggjarlógunum aviop. so m.a. teir mongu grunnar, sum vóru í aftur hond, kundu styrkjast, og leggjast kundi upp fyri til útgjalding av nógvum veðhaldsmilliónum, sum vóru í vanda Landskassahallið uppá 60 mill. kr. í 1984/85 minkaði stutta fíggjarárið 1985 til 22 mill. kr. og gjerdist til avlop uppá 257 mill. kr. í 1986 Við fyrivarni endaliga skattaavrokning in fyri 1987 ikki fer fram fyrr enn í oktober 1988, sýna telini í dag yvirskot fyri 1987 uppá 290 mill. av, at kr. Harumframt eru 93 mill. kr. lagdar í olju- grunn. Gongdin í toll og skattainntøkum í 1988 bendir á, at landskassin kann greiða sínar skyldur hampiliga væl og kortini fáa eitt avlop. Hesin politikkur hevur verið heppin, tí ellum kunnugt eru hesi árini út- goldnar hundraðtals milli- ónir fyri fallin veðhald, og vit vita, at eisini í 1988 og 1989 gerast stór veðhald effektiv. Játtanirnar til veðhalds- grunnin vóru sera smáar, og eru hesar tí ektar útvið 300 mill. kr. eyka. Ílalt mugu verða útlagdar yvir 0 mill kr. seinastu árini, harav stórur partur seinastu 2-3 árini, so eisini her kemur væl við, at lagt varð upp fyri, so hetta bleiv goldið Fiskivinnuni verða roknaðar góðar 100 mill kr. eyka í hesum fíggjar ári. Hetta kemur sjálv andi at ávirka roknskapin fyri 1988, men í hvenn mun vita vit ikki enn Framtíðin er og verður eitt óskrivað blað. Tað er bert hann, ið ellum valdar, ið sær inn haðar, og er alt vitandi Tað er tó umráðandi, at sum frægast verður ætlað um hvussu útlitið er fyri framman — fyri at tey, ið skipa skulu fyri á tí vinnu- liga ekinum, bæði á sjógvi og landi, betur kunnu ætla um hvussu farast skal fram Hetta ger seg sjálvandi ikki einans galdandi á tí vinnuliga, men á øllum samfelagsins ekjum. Fólkið í landinum eigur at fáa at vita, at soleiðis sær myndin út er steðan í veruleikanum Tað eigur greitt at sigast frá, at soleiðis sær myndin at soleiðis út í dag Hetta tykir mær er gjørt í hesi løgmansrødu Eisini er at siga, at her er tað serkunnleikin kem- ur til hjálpar við hagtelum og útrokningum um alt meguligt. Serfreðingarnir vísa á, at soleiðis var stød- an undanfarnu ár og so- leiðis er útlitið í ár — og soleiðis kann steðan vænt- ast komandi ár um viðurskiftini vera vanligt. Saman við hesum tilfari kunnu so politiskar ætlan- ir verða gjerdar. Farna tíðin lærir okkum og vísir okkum á tað, sum vit kunnu fegnast um — og tað var hóast alt ikki so lítið. Tað var nógv at gleðast um — og vera takksamur fyri. Vóru vit ikki væl spard, vit feroyingar. — Eg hugsi, jú. Samstundis so læra vit av mistøkunum — okkurt var møguliga betur ógjort — og nógv kundi verið mikið betur gjert. Men samstundis so mega vit sanna gamla orðatakið, sum sigur, at eftirráðini tey eru so góð, Jørgen I} smaður Arbeiðara 1t tev møta moøtstødu frá einum storum part 11 sum eg vænti, at vit fara at hoyra nógv um undir hesi viðgerðini Vit fara at hoyra nógv um tað farna og tað, sum gjørt er fær last og skamm. Politikkur má avgjert vera annað enn hetta. Politikkur er fyri okkum at gera ætlanir um hvussu vit koma víðari. Royna at gera ætlanir um framtíðina. Gera ætlanir um hvussu vit best tryggja hesum samfelag frægastu kor og ikki gloyma, at vit eru vald til at taka avgerðir, og aftanfyri hesar av- gerðir eru menniskjalagn- ur. Tað er tí ikki rætt at mála alt so ógvuliga ljóst fyri framman, ella hvussu er ikki ljósari enn tað í veruleikanum er, eila væntast at verða Men tað er so sanniliga ikki minni skaðiligt at seta upp ræðumyndir um framtíðina. Bæði hesi bert skaða og gagna ongum Men mær tykir kortini at her er hitt seinna mikið verri Tað er skaðiligt og lívs- týnandi at sáa misnegd, mismót og Vvantreysti niður í fólk. Tað er neyvan nakað, ið elvir slíka fólka spillu Javnaðarflokkurin vil ti stødugt føra framtaks- hugaðan politikk, setir lívsfrælsi hins staka í hásæti. Tað er mangan sagt, eisini í hesi reðu, at vit eiga eitt sterkt og gott samfelag — og tað er rætt. Vit eiga eitt gott sam- felag. Hetta kemur fyrst og fremst av, at her býr framtakshugað fólk. Næst hesum eiga vit at hava í huga, at politik- ararnir vóru ferir fyri, við lóggávu, at skapa fyri- treytir, sum gjerdu tað meguligt hjá monnum at sum ein- 1.1. 1 OKKara VINNUM imbrast, har útviklast eisini samfelagið í aðrar mátar, annars ruggar ikki rætt. Eftir hina sokallaðu slupptíðina, sum eisini var eitt framstig, vóru feroy- ingar ferir fyri, yvir stutt tíðarskeið, at fáa til vega ein nýmótans fiskiflota, sum tá kundi fiska nær um óavmarkað bæði nær og fjar. Tað, ið vert er at leggja til merkis er, at tá settu føroyingar seg í stóra skuld uttanlands. Hetta mátti so vera, tí tá vóru eingi vinnutól lítið og einki av vánaligum skip- um — fiskimenn máttu leita sær burtur í lond fyri at liva Uttanlandsskuldin stóð vinnutólunum. Við hes- um flota vunnu fiskimenn okkara hesum samfelag eitt ríkidemi, sum vit eyvan duga at meta um i iag Hesin meguleiki nær sum burtur í dag er so nú fáa hesi skip ikki loyvi veiða longur og væntandi at okkara har varð fiskimenn emans nevdu egnu okkara at troyta Men við skilagóðum samráðingum hevur tó eydnast at fáa í lag sátt- málar og avtalur við onnur lond. Og nú er tað gleðiliga hent, at nú glottar aftur í Grenlandi. Samráðingarnar, sum okkara fiskimálaráðharri og legmaður hevði við hin grønlendska legmannin, góvu feroyingum nýggjar vónir um at veiða gren- landstosk aftur. Vónandi verða politik- ararnir fúsir at hjálpa til at fáa gongd á hesar meguleikar, sum koma sera væl við. Sum áður sagt, so mistu vit tær vanligu fjarleiðir fyri uml. 10 árum síðani. Tað var tí bráneyðugt at byggja upp nakað annað. — Eitt nýtt vinnu- grunnar nú mátti leggjast tía eydnaðist betur enn mangur hevði hugsað. Vit eru ikki komair illa 6 — 25. august 1988 burturúr teimum kollvelt- andi broytingum Í kjalarverrinum á hesi umlegging mátti koma ein uttanlandsskuld, sum ti- betur ikki veksur so ógvis- liga nú. Sjálvandi er uttanlands- skuldin á tí privata ekin- um, í risastórum bygning- um og eðrum. Hesum er landskassin í flestu forum leysur av. Broytingin er stór. Eg kvetti i békling um veiðu vid Føroyar. I 1961 varð fiskað her hjá okkum 20.000 tons, 10.000 tons toskur og 10.000 tons hýsa. Í 1977, tá er sjómarkið sjálvandi útflutt, tá veiddu menn við Feroyar umleið 60.000 tons, um- framt svartkjaftin. 30.000 tons toskur, 20.000 tons hýsa restin brosma onga og uDSI Í fjør varð fiskað á ekinum 175.000 útvið 30.000 Feroya tLOns, Cons ar svartkjaftur. Hetta er ut ut OV nogv, siga teir serkenu. Tað er tí so huga- ligt, tá ið tað glottar aðra- staðni Ti noyðast vit at »satsa« uppá aðrar megu- leikar — sum kanska ikki bara síggja lovandi út. Harri formaður! Á síðu 16 í legmansreðuni eru nevnd fleiri sera týðandi mál, eftir mínum tykki. Hr standa nevnd fleiri arbeiðaramál, sum hava vunnið frama hesa setuna. Her er tíbetur rættiliga nógv komið av skafti. Arbeiðseftirlitið er út- bygt við deildum runt landið. Deildir eru settar á stovn í Norðoyum, Suður- oy og Eysturoy. Fyrst í komandi ári verður skipað deild fyri Norðurstreymoy og Vágarnar. Serlækni i arbeiðs- medisini er settur í starv, at virka frá 1. juli í ár Fyrsta sept. í ár fær ar