hósdagur 1. september 1988síða 12

GREENLAND tíðindablaðið spsjalurin % á + = Fog MIA NY PlsvaS mee" = SEA få w we - sg yt Ku SE Pan " sg Á Í Kanningar av undirgrundini skulu eisini vísa, um Feroyar og Rockall eru á sama meginlandsstaði og at vit tískil hava rættin til Rockall a stjórn sat í Dan- mark, tá komið var hartil, at málið var mýkt. So tað kenst als ikki hugstoytt Um javnaðarmenn við valdið í Danmark í dag, so hevði eisini verið Vit minnast í 1984, naðarmenn í Dan- svar uppa tey ipplegg, vit høvdu gjørt, at tá málið lá so- leiðis, at javnaðarflokkur- n í Feroyum ikki kundi a við til tað, so mátti ein royna at finna aðrar loysnir, og longu tá gjørdi Anker Jørgensen vart við it tað mátti arbeidast víð- ari við eðrum loysnum Og tað sama hevur Schlúter sagt alla tíðina: at vóru vit ikki samdir, so máttu vit halda fram, og tað hevur so verið gjort, og úrslitið er nú, at ein loysn kann fáast á málin- um. sum sótu mýkt at ja“ mark, sum Ssegdu Betur at samvinna við danir enn teir stóru multi- nationalu — Tosa vit so um framtid- ina, og vit hugsa okkum at farið verður at leita eftir olju og olja møguliga finst í undirgrundini, er tað tá tín hugsan, at tað er betur at samvinna við danir enn møguliga við ymsar stórar multinationalar felags- skapir! Tað er tað, sum vit hava víst á leingi. Sum staðan var nú við nagga- tódn, so kundi einki henda á ekinum, ongar kanning ar fremjast, einki leiting- arvirksemi setast í gongd, brynjan av pertun- im til at umsita ein kom andi åtvikling. Tad er ikki sum at siga tað. Vit vita samstundis, at tað einasta vísa var, at útreiðslur skuldu til, ja, hundraðir eila túsundtals milliónir skuldu nýtast, áðrenn ein fekk nakra ávísa vitan um, hvert olja ella onnur ráevni eru í føroysku und- irgrundini ella ikki. So eg meti, at tað er beint at hava eina samvinnu og beint at gera seg feran fyri at umsita ekið. Sammeta vit við tað, sum er hent í mongum til- afturskomnum londum, t.d. arabiskum londum, sum í dag kanska ikki eru tilafturskomin, so síggja vit, at tey við at vera í valdinum hjá multinatio- nalum fyritøkum, teimum stóru oljufelegunum — við at geva teimum loyvi til kanningar- og leitingar- virksemi — eru komin í ta steðu, at tá ið olja var funnin, so bleiv minni í teirra part, tí tey stóru oljufelegini frammanund- an høvdu tryggjað sær mesta partin av ágóðan- um, tá teir skuldu nýta orku til leiting. Hinvegin sær ein demi úr Noregi, har norðmenn sjálvir hava gjert seg fer- ar fyri at umsita ekið og tí í ellum ferum fara inn við í 50% av ávirkanini og ognini hvussu so er hjá hverjari einastu fyriteku, sum ier indir virksemi á norskum eki Reglur og fólk So tað, sum vit mugu vóna verður meguligt, er tt Vit gera okkum fer tyr it umsita ekið, t.v.s. gera trygdarreglur, umhvervis- reglur o.l. og útbúgva ser- frødingar innan ekið. Tað krevst stórt tal av fólk til, at vit kunnu umsita hetta ekið forsvarliga og sæð i ti sambandi, so mugu vit viðurkenna, at vit eru ikki einsamallir. Tað er lítið út- lit til, at feroyingar einsa- mallir kunnu útvega sær alt hetta fólkið og út- búgva alt hetta fólkið og framyvir verða ferir fyri at seta og hava í arbeiði alt hetta fólkið. Bert tað fer at vera kollveltandi fyri strukturin í okkara vinnulívi og okkara lívs- hátti. Ikki einsamallir — Hvat heldur tú tá vera tydningarmest í øllum hesum målinum? Tað, sum eg meti sum tað mest týdningarmikla í hesum spurningi og sum eg havi lagt dent á alla tíðina — eg havi ongantíð viljað tosað um prosent- býti og meguligt býti av einum ágóða tað er, at vit nú kunnu koma víðari og meguliga kunnu koma fram til ta niðursteðu, at tað verða feroyingar, sum kunnu siga, hvat skal henda, hvar tað skal henda og nær, hver skal hava útviklingin um hendi osfr. Samstundis sum vit ásanna, at vit eru tað mugu ikki um hendi einsamallir Eg nevndi nagga- tódnina, sum var ikomin Tad var jú før fyri at hava soleiðis, at hóast danir søgdu seg hava rættindini á økinum so hava Feroyar so stórt lóggávuvald og umsita til- feingi á aðrum økjum, at vit í skattalóg, umhver islóg, inn- og útflutnings- loyvum og við nógvum ød- um lóggávum Kundu forðað fyr virksemi numhvørjum á feroyskum eki samstundis kundu danir við at hava kompe- tancuna mótvegis um- heiminum og fyri so vítt eisini í sjálvari 1950-log gávuni um undirgrund, forðað at feroyingar framdu nakran leik á økin- um, soleiðis at vit vóru einari geldari steðu. Vit koma nú burtur úr hesum, og eg meti tað sum ein sig- ur Nøgdur Uppå fyrispurning hvussu hann sjålvur er nøgdur við úrslitið, sigur Atli Dam: Ég eri sera negdur við úrslitið, tá ein skal líta at tí leikluti, ein sjálvur ievur havt føroyskum politikki. Minnir ein seg 1ttur á støduna, sum non ar 984—85, tå hetta landsstýrið varð skipað ru trý stór mål at loysa imvinnuni við danir Tad er heilt greitt, at javn- iðarflokkurin sum flokkur ikki vildi loysa hesi mál á ein slíkan hátt, at loysing- in var endamálið. Tey trý málini vóru ingin ella blokkstuðulin flogmálið, sum eisini naggatódn hevði verið í, føroyingar høvdu jú roynt í 25 ár at koma á flog, og so nú undirgrundarmálið Eg meti, at tey tvey mål- ini eru loyst til fulnar, og so væl er nú komið ávegis við tí triðja, at tað eisini finst ein loysn har. — Merkir tað, at enda- málið er at gera okkum heildarveit- meira sjålvbjargnar og lata okkum hava størri av- gerðarrætt? — Sjálvsagt, tað er jú tað, sum hetta snýr seg um. — Kennir tú tað sum ein tung byrða er fallin av herðum tínum, nú hetta málið er lutvist loyst Ja, tað geri eg. Men eg havi onkuntíð sagt, at tað var ivasamt, um tað eydn- iðist undir hesi samgongu at koma so langt, sum vit nú eru komnir, men um so henda byrða ikki var vorð- in lættari sum hon er vorð- n nú. so hevði eg sjálv sagt ikki givist á hondum, men vildi hildið fram við royndunum at fáa loysn á málinum við samráðing- um, tí sum kunnugt trúgvi eg uppá samráðing- ar. Hevur tú nóg stór sjálvsálit og kennir teg sannferdan um tað rætt- vísa í sínum kravi, so er eingin annar vegur til loysn, uttan at samráðast, samráðast og aftur sam- ráðast. Skulu kunna siga nei Nær skulu vi tinari metan gera okkum so eftir it til at leita eftir olju 0.ø. í indirgrundini? Vit skuldu verið byrj- iðir fyri 10—15 árum síð- ani at útbúgvið fólk, sum kundi framt neyðugt ar beiði á hesum oki, og tað vil so fyrst og fremst siga ær neyðugu vísindaligu kanningarnar. Vit hava »instakar førovingar, sum hava nomið sær hesa út- búgving, men teir eru heilt tali, minni enn 5, so tað er uppá tíðina, at vit koma í gongd við at gera okkum ferar fyri at umsita ekið. Harvið verð- ur ikki sagt, at vit skulu fara at leita eftir olju. Tað er nevniliga eitt av málun- um við hesum samráðing- unum, at vit feroyingar kunnu vera ferir fyri at siga nei til ein útvikling á ekinum, um so er at vit halda, at eitt sokallað olju- ævintýr kollveltir hetta samfelagið og tann lívs- hátt vit hava valt okkum í hesum landi. — Roknar tú persónliga við nekrum oljuævintýri? — Tað er ógjerligt at siga. Tað eru nógv, sum halda, at tað hevði verið ein lukka at sloppið und- an, og eg eri ógvuliga iva- fáir í Nr. 99 — 1. september 1988 slíkan vikling, men um ein er iva- so ber kortini ikki samur um ein út- samur til at bakka undan at fremja nevðugar leikir á um øki, ti tá kki a ella nei einumhvør vera vit so als førir fyr at síga Kanningarætlan fyri 230 mill. kr. Fer landsstýrið at taka nakað stig til at skunda undir at kanningar verða gjerdar? Eg hugsi ikki, at landsstýrið fer at taka nakað tílíkt stig. Vit skulu fyrst og fremst leggja okkum eftir, innanfyri eitt ella tvey ár, at hava fingið allar smálutirnar í hesum neyðugu avtalunum uppá pláss. Atli Dam vísir annars á, at tað longu er avtalað eitt kanningararbeiði, sum verður framt av Feroyum og Danmark í felag. Hetta arbeiði verður gjert í trim- um stigum. Tað byrjaði við dýpdarboringum á landi, ið kostaðu einar 12 mill. kr., sum vórðu fíggj- aðar fyri meginpartin frá føroyskari síðu. Síðani er annað stig í gongd, har sediment, sum eru á fer- oyskum eki, verða kannað Hetta er mett at einar 20 mill. kr og so er avtalað eitt triðja stig, sum kostar umleið 200 mill har ein geologisk vísindalig royndarboring er inni myndini og sum møguliga nærri Kosta afturat KT., verður framd einum norðurlendskum samar- beiði. Tann kanningin hevur fleiri endamál. Hon kann meguliga siga okk- um, um olja finst, men hon kann eisini brúkast til at geva føroyingum próv- grundir fyri ynskinum um at taka Rockall-økid, og í tí sambandinum er tað rættiliga avgerandi at vita, um Feroyar standa á meginlandssteði og sum er tað sama Rockall stend- ur á ella um vit liggja uttanfyri. Ætlanin er, at hetta triðja stigið ska! iremjast í 1991, sigur Atli Dam at enda. jan