týsdagur 6. september 1988síða 6

tíðindablaðið Pengar og mentan TÁ VAL stendur fyri durum er ikki óvanligt at hoyra politikarar nar lova bæði gull og argnar skógir. Einki er 6ført. Alt ber til. Skatturin skal minkast, tollurin á sama hátt, bygdir skulu fáa vegir og berghol og havnir, ungdómur in skal fáa betri sømdir og tey gomlu skulu sleppa undan at rinda skatt av inntøku, tey skulu sleppa undan at rinda útvarps- gjald osfr. osfr MEN tað er eitt ski, sum av mongum politikarum verður gloymt. Tað er mentan okkara. Ja, summir politikarar eru bein- leiðis ímóti, at nakar stuðul verð- ur latin til mentan okkara, tí slík í- lega er ikki profittgevandi. Tú tekur bara pengar úr landskass- anum og sær teir ongantíð for- renta seg aftur í veruligum peng- um. Tað er so heldur einki duls- mál, at ávísir av borgaraligu flokkunum hava hesa uppfatan- ina. Teir leggja sektina á, um vit fáa fleiri og betri føroyskar send- ingar í sjónvarpið, um umsteður verða skaptar hjá fólki at takast við at skriva, mála og annað, sum náttúrliga hoyrir heima í mentan- arlívinum. Teir eru líkasælir, tí fyri teir snýr lívið seg bara um pengar og aftur pengar | SLÍKT er hugstoytt og óhugna- | ligt. Sum lítil tjóð við egnari ment- | an og máli mugu vit alla tíðina Í vera vakin og ikki undirmeta ta stóru ávirkanina, ið floymir inn yvir okkum uttanífrá. Harnæst mugu vit brynja okkum út til at kunna taka ímóti hesi ávirkan. Vit eiga ikki at byrgja okkum inni, men vera opin fyri tí mesta av tí, sum náttúrliga vil koma inn á okkum. Vit eiga samstundis at stimbra og menna okkara egnu mentan, soleiðis at vit á tann hátt minka um útlendska árinið. Vit mugu læra at fóta okkum í eini | tíð, har nýggj tøknifrødi brýtur | niður øll landamørk. HELST eru tad so tey, sum halda, at her stendur væl til. Ongantid hevur åhugin fyri at geva ut bond, | plátur o= ' ' “ið so stórur sum nú. Hetta má tá vera tekin um eitt livandi og ríkt mentanar- lív. Jú, víst er hetta partur av okk- ara mentanarlívi, men tað er so bert ein partur. Tað er hin partin, tann sum kanska í flestu forum hevur almennan stuðul fyri neyð- ini fyri at kunna yvirliva, ið vit eiga at geva gætur. EITT nú sjónvarpinum. Hesin stovnurin hevur ómetaliga stóra ávirkan á samfelagið alt. Vit síggja, hvussu stóra ávirkan út- lendsku sjónvarpssendingarnar hava á málið og mentanina og fyri ikki at tala um sjónbondini. TAÐ ber íkki til í allar ævir at forða einum slíkum útviklingi. Men vit eiga tó um somu tíð at skapa okkars egna sjónvarpi um- støður at virka undir, so tað i nógv størri mun enn i dag er ført fyri at gera føroyskar sendingar og at leggja bædi føroyska talu og tekst i útlendskar sendingar. Hetta verður gjørt aðrastaðni, so hví ikki her hjá okkum! Tað kem- ur at kosta. Tað er greitt. Og um vit vilja tað ella ei, so eru vit noydd at gjalda henda prís, skal máli og mentan okkara verða lív lagað. MEN tað er greitt, at almennur peningur skal ikki latast kritikk- leyst. Kravið má vera at góðska fæst fyri peningin. Sum eitt stig á leiðini átti almennur peningur at verið settur av til at skaffa bæði útvarpi og sjónvarpi málráðgev- ing. Her verður ikki hugsað um at sensurera tilfar, men slík ráðgev- ing skal vera stuðul hjá starvs- fólkunum. JUST í hesum døgum verður ein foroyskur filmur gjørdur ætlaður at vísa fram á norðurlendskum filmsdøgum, sum verða í Føroy- um í 1989. Tað er greitt, at tað al- menna eigur eisini at stuðla slík- ari framleiðslu, sum eisini er við til at varðveita og menna mentan okkara. Og soleiðis kundu vit hildið fram. Samanumtikið kann sigast, at vit fyri at kunna kalla okkum føroyingar í framtíðini eru noyddir til at stuðla mentanini nógv meira enn nú jamii Nr. 1 — 4. januar 1986 Oluva Husgard einaferð enn Tú biðjur bingar tiga meðan rættur- in talar. Eg fari at spyrja teg hvat endi tú heldur tað verður á teimum 360 skúlanæmingunum í Vági sum hava bíðað í 3 1/2 ár meðan rætturin hevur talað. Hvat hevði tú sagt okkum vág- um eitt av tínum bernum fór í framhaldsdeildina og hevði haft 10 roknilærarar í 7 ár, ella um tú átti eitt ið var lesiveikt og barn fekk tríggjar lærarar at sama faki í ella bleiv tikið eingilsk- undirvísa sær sama tíma út úr hverjum tíma at fáa serundirvísing í rokning, og túsund onnur ting av sama slag. Tað er hetta tað snýr seg um og onki annað. Tað tú vil, er at fáa fólkaflokkinum nakrar atkveður til valið og onki annað. Um tú hevði fingið sitandi sam gongu niður við nakk anum uppá hetta skúla mál, so hevði tú verið bjargað. Her í vit bjarga Vági vilja indirvisingini hjå børnunum, so må politikkur vera politikkur Foreldur Frá Føroya Sjúkra- hjálparafelag! Tann 2. nov. 1973, stovn- aðu vit okkara egna felag, og verður Feroya Sjúkra- hjálparafelag sostatt 15 ár í ár. Nú kunnu vit, sum fyrsti rektarbólkur innan Heilsuverkið vísa á, at tann 12. august 1988, fingu vit okkara egna foroyska sáttmála, undir- skrivaðan við Landsstýrið AR Feroya Aðrenn tað fylgt vit fingu undirskrivaðan tann 1.4.74 Fegin kunnu vit siga okkum at vera, langt um leingi, at hava fingið okk- ara egna sáttmála, sum vit sjálvi kunnu samráð- Vónandi verður lættari fyri báðar partar ast um. hava vit sáttmálum hjá Amtsráðsforeiningini, ið at kunna samráðast í okkara egna landi. Hetta hevur verið okkara ynski síðan felagið varð sett á stovn og eitt stórt arbeiði er nú væl frá hondum greitt Feroya Sjúkra- hjálparafelag Tá ið tjóðin er búgvin Herfyri sóust sluppirnar aftur undir segli. Góð hundrað ár sigldu tær og legdu lunnar undir fer- oyska fiskivinnusamfelag- ið. Nógv fólk kravdist at manna tann stóra slupp- flutan, sum legði yvir um hav longu áðrenn tindar- nir vóru táir um várarnar og kom ikki aftur fyri teym, fyrr enn teir fyrstu herðu heystarstormarnir leikaðu í og aftur hvítnaði í erva. Ein partur av manning- ini umborð var altíð blað- ungir dreingir. Teir hevdu so dánt fingið prestsins hond á hevdið, tá ið teir fyrstu ferð fóru á skips- dekk. Tá ið drongurin var fermdur var hann búgvin at vera millum manna og gera mansverk. Allir dreingirnir vóru neyvan líka menskir, og nógvar ganga søgurnar um, hvussu fyrsti skipstúrur- in var hjá hesum ungling- um. Men teir vunnu og vuksu til mans væl studd- ir av teimum, teir vóru saman við. Javnaldurin, gentan, skuldi ikki út i bláman á sjónum, men eisini hon var nú hildin búgvin at tara út at tæna og lí bjarga sær og sínum í fe- ag. Hennara partur lá ongantíð eftir, frá tí hon var fermd, og til hon stóð við gravarbakkan Nú er alt ødrvisi. Ung- dómurin kennir lítið til kropsligt arbeiði fyrr enn hann er 17—18 ár ella eldri. Tey flestu hava lært at skoyta eitt sindur uppí við summararbeiði ein til hálvanannan mánað. Tey eru ung longri enn ættar- liðini undan teimum og hava minni ábyrgd fyri ødrum skyldfólki enn áð- ur. Um tey eru seinni búgvin nú enn áður, kann vera so ymist. Men vóru tey eins og áður kravd at fara til verka, tí lívskorini vóru soleiðis, er einki at ivast í, at okkara ungu í dag vóru fer fyri tí, og skjótt vóru fullbúgvin millum manna. Herfyri stóð ein væl uppsett grein í Sosial- inum, sum Eirikur Lindenskov hevði skrivað. Hann er javnaðarmaður og helt, at hann kundi geva Tjóðveldisflokkinum ábreiðslur bæði so og so Onkur hevur svarað Eiriki aftur. Í eini oddagrein í 14. September royndi Kar- in Kjelbro at vísa Eiríki á dygdir og dugnaskap í Tjóðveldisflokkinum, sum Javnaðarflokkurin hevur amast uppii. Eirikur hevði skrivað grein sína so frekliga, og samstundis hevði hann fingið góða blaðrúmd, at hetta harmaði og argaði ikki sert. Her skal ikki trívast i so nógv av ti, har stóð. Bert vil eg gera vart við, Eirikur og tínir líkar, at um so var, at vit vóru komin á mál í feroyska frælsisstríðnum javnbjóð- is eðrum londum, so var júst tín skriving absurd og nyttuleys. Men júst tí vit eru komin so stutt áleiðis nýta bæði javn- aðarmenn og tjóðveldis- menn eins og allir aðrir ovurhonds nógvar kreftir hvert ár í hesum stríði. Hugsa tær, at vit komu haðar, at friður var á hes- um váli. Hugsa tær, at hesar kreftir ístaðin vóru nýttar í politikki javn- bjóðis ødrum londum. Før- oyska 100-ára-stríðið fyri frælsi hevur sogið øgiligar kreftir úr føroysku tjóðini, men hevur eisini lagt í fer- oyingin eldhug og megi at stremba framá sær og fødilandi til frama. Men stríðið verður at halda á, dugir Javnaðar- flokkurin ikki at síggja, at teir saman við sambands- flokkinum og eðrum vilja hava hetta absurda og av- oldaða stríð gangandi. Í tjóðskaparligum málum hevur Javnaðarflokkurin ella partur av mansskap- inum verið afturhaldsfólk eins og tú, Eirikur. Stríðið sum enn leikar á í Fer- oyum er ókent víða um lond. Stríðið er ófatuligt fyri áskoðaran Grundarlagið og hug- sjón tín til at fera hetta stríð, lýsir tú í einum setn- ingi: tjóðin, feroyingar, er —