hósdagur 22. september 1988síða 6

Telefon: 118 20 Telefax: 147 20 Bústaður: Argjavegur 26 Argir Postadressa: Postsmoga 78 110 Térshavn Utgevari: P/t Sosialurin Fyritaksstjóri: Krisjan Dahl Ljósmyndari: Kalmar Lindenskov Uppseting: P/t Sosialurin Prent: P/f Pressan 1981 Samstarv og ”gu ålit SJÓNVARPIÐ visti týskveldið at siga frå, at tveir av okkara lands- monnum hava tikid vid »topp- størvum« innan grønlendsku fiskivinnuumsitingina. HETTA eigur at geva okkum øll- um nakað at hugsa um. Tankarnir fara bæði til samstarvsmøguleik- ar og spurningar hinvegin, hvat ger at okkara ungfólk fer í topp- størv í okkara grannalondum. Skulu vit meta tað sum ein vegur í teirra »karrieru« ella skulu vit taka tað sum eitt tekin um, at okkara egnu toppchefar ráðaríkt krøkja seg til sínar lokalu tabu- rettir og ynskja at umgeva seg við dugnaleysum »ja-sigarum« og aðrir rýma, ella hvat! MEN í øllum førum er hetta ein áhugaverd gongd. IKKI tí at føroyingar innan grøn- lendskan fiskiskap eru nakað nýtt fyribrigdi. Hyggja vit at teirra fiskiflota, so er har stórur partur av teimum kvalifiseradu størvun- um, tað veri seg skiparar og fiski- menn, føroyingar. Hetta grundar seg i, at føroyingar hava eitt tekn- iskt høgt stødi av sínum sjófólki og harafturat tykist sum um før- oyingar hava betri samstarvsevni vid grønlendingar enn kanska að- rar tjóðir hava. HETTA samstarv hevur grundað seg á kunnleika til hvgnn annan igjøgnum nógv ár. Á sjónum hava vit jú arbeitt og havt kunnleika til grønlendingar tey seinastu 60-70 árini. Hetta eru eisini grundtankar undir einum og hverjum starvi sam- ØDRVISI hevur verið á landi. Har hava føroyingar ikki verið so nógv við og kunnleikin til føroy ingin hevur bert verið sum góður fiskimaður NU sær út til at vera broytt Í DAG eru føroyingar við í stórum parti av grønlendskari umsiting og tað sær út til, at innstillingin mótvegis okkum er munandi meira positiv enn hon er mótveg- is td. dønum. HETTA hevur óivað fleiri forklár- ingar. Men hetta má eisini síggj- ast, sum okkara løgmadur segði i útvarpinum herfyri, sum ein ára- long prosess, hvar ið tað er bygt álit upp millum leiðandi grøn- lendskar politikarar og leiðandi føroyskar politikarar. Her hava eisini tey seinastu árini verið gjørd stór fyrireikandi arbeiði fyri at vekja álit. Hetta eru ikki ar- beiði, sum geva úrslit dagin eftir, at tey eru sett í gongd ella á stað- num, men tað er ein prosess, ið má strekkja seg yvir nøkur år. SKULU vit taka nøkur av teimum arbeiðunum, sum mugu metast at hava havt positiva ávirkan á okkara umdømi í Grønlandi og tann positiva samstarvsanda, sum nú tykist at valda vesturyvir, so er tað sjálvandi sum nevnt per- sónligt samband millum føroysk- ar og grønlendskar politikarar, og harafturat tey vestnorrønu tiltøk- ini, vit hava sæð tey seinastu ár- ini. »VESTNORDENSAMARBEIDID« hevur nú arbeitt út frå Føroyum við grønlendskum mæøguleikum og trupulleikum i 5 år. Ting- mannaråd Utnordurs er farid at virka. Vinarbyarsambandid er knýtt millum grønlendskar og før oyskar byir. ALT hetta samanumtikid må met ast at hava havt til urslit, at grøn lendingar nu tykjast at meta før oyingar sum munandi betri sam starvspartnarar til at utbyggja sítt land enn danir. Og vóna vit, at hetta samstarv, hetta álit skal enda við úrslitum, ið verða báð um tjóðum at gagni Almenn peninganýtsla og rúsdrekkamisnýtsla Hesa seinastu tíðina hevur nógv verið skrivað og tosað um almenna peninganýtslu. Byrjanin til hetta tjak kom, tá ið grannskoð- ararnir hjá landstýrinum komu fram á eitt skjal, sum vísti, at nlels Pauli Danielsen hevði flutt hálvtannaðhundraðtús- und krónur til stovn við Inga Mohr. Hettar hevði Niels Pauli Danielsen onga heimild til eftir lóg- ini, seinni er tó komið fram, at legmaður hevur undirskrivað flytingina, so har er hóast alt einki ólógligt farið fram. Eg havi ongar ætlanir um at rættvísgera »skilaleysa« peninga- flutningin hjá Niels Paula til tað ódemokrat- iska felagið Heilbrigdi, sum er samansett av trimum sjálvvaldum limum, ið aftur hava skipað seg sjálvar í nevnd felagsins. Í staðin ætli eg mær at umreða almenna inganýtslu og 'rús- drekkatrupulleikar yvir- hevur. Tað er, sum áður nevnt, komið fram, at Niels Pauli hevur brúkt nógvar pengar, megu- liga við lítlum skili, meðan hann sat sum landsstýrismaður i sosialmålum. Tad, sum eg vil filast á, er, at einki er komið fram um, hvat pen- landsstýrismenn Tí er eisini aðrir hava brúkt ómetaliga ringt at fáa eina heildarmynd av peninganýtsluni hjá landsstýrinum Trý tey seinastu árini hevur tað Almenna nýtt nakað av peningi til upp- lýsing og viðgerð viðvíkjandi rusdrekka- misnýtslu. Nakrar heilt fáar milliónir um árið. Hesar fáu milliónir, sum er alt ov lítið eftir mínari meining, hava skapað stóra esing millum manna. Hesar somu milliónir hava fingið so nógva umreðu í fjølmidlunum, sum einki annað alment stuðlað tiltak. ; Harafturímóti verður lítið tosað um, hvussu nógv allir vandarnir og trupulleikarnir, sum standast av rúsdrekka- misnýtslu, kosta land- inum. Her meini eg ikki bara um fíggjarligan kostnað, men eisini við mannalív og mannavirði. Øll vita, at tey, sum nýta rúsdrekka, bæði tey, sum hava tað undir stjórn og tey, sum ikki klára at stýra tí, gjalda milliónastórar upphædd- ir í landskassan, bæði sum brennivínstoll og ølavgjald. Hevdi tad ikki verid rimiligt at umrøtt hesar upphæddir lika nógv i fjølmidlunum, sum tær, ið nýttar verða til rús- drekkahjálpiarbeiði, verða umreddar? Eg haldi, at tað hevði verið rímiligt at brúkt allan tann pening, sum rusdrekka betalir í landskassan, til at rætta uppá allar teir skaðar og trupulleikar, sum rús- drekka skapar agnum og tí borgaranum. Eg haldi, at fjølmidl- arnir skulu gevast við at tosa um, hvussu nógv t.d. ein viðgerð kostar á Velbastað ella í Íslandi, tí tá ið ein er komin so langt niður orsaka av rúsdrekkamisnýtslu, so hevur ein eisini langt síðan goldið tað inn í Landskassan, sum ein viðgerð kostar. Skal tað Almenna spara pengar, so er tað at herja á garðin har, sum hann er lægstur, um sparitiltøk skulu setast í verk viðvíkjandi rús- drekkahjálpiarbeiðinum. Rúsdrekkatrupulleikar kenna vit ell til. Er ein sjálvur fríur av rús- drekkamisnýtslu, so er onkur av eins nærmastu ella vinum rakstur av rúsdrekkatrupulleikum. Rúsdrekkatrupulleikin er ein av landsins sterstu trupulleikum, og eiga vit ell at bera ábyrgdina av honum. Alcoholist samfel- einstaka Fin eigur ikki at taka sær tykni av ti nógva, ið Polit- iski Kannustoyparin i bådum teimum seinastu Dimmunum ger seg til talsmann fyri, tí nógv av tí er ikki annað enn ónd- sinnaður pástandur ímóti javnaðarfólki standir hava so mangan áður sæð dagsins ljós upp Hesir pá undir val, og so var eisini hesu ferð Men tá P.K. leggur eftir leiðsluni í Javnaðarflokk inum, so skal hetta íkki fara afturvið ósvarað Sagt verður, at knapp- holsakademikarar, sum hava fingið sær útbúgv- ing í Danmark, nú eru í leiðslu = floksins. P.K. gloymir helst, at formaður Sambandsfloksins eisini hevur lært í Danmark, og eftir at vera komin heim hevur stovnað virki her heima, sum neyvan gevur tað stóra íkastið til før- oyska búskapin. Hyggja vit at tingmanning Javn- aðarfloksins, so eru har tveir útróðrarmenn, ein virkin fiskimadur, ein handverkari, tveir skriv stovumenn og tveir vid út- búgving úr Danmark. P.K. hevur helst ilt av, at onkur vanligur feroyingur hevur nátt eina hægri út búgving, sum eftir sam bandshugsan bert er ogn að teimum fáu P.K. í Dimmu lopin fram av Vit minnast skrivingina hjá Jermundi Vágadal upp undir eitt legtingsval herfyri. Tað var á einum slíkum stødi, at fá løgdu i at svara til tað tá. Er ætlanin hjá P.K. upp undir hetta val at draga persónar fram, núverandi og fyrrverandi í Javnaðar- flokkinum, so skal P.K. ikki vænta, at tagt verður aftur hesa ferð Eygleiðari