týsdagur 15. november 1988síða 7

V 34 5 NOV LO sO20% Jólafundurin — skúlin og móðurmálið í dag Nú hundrað ár fara at era iðin síðani jólafundin óladag 888, har fólk komu saman við tí í ætlan sat samráðast um at verja Føroya mál og Førova siðir : er gott skjóta IDpD 2 målrøkt fær nnan skúlagátt ólkaskúlanum og skúlunum ið hex han it tørovsk størri rúmd æði lægru ir erið agt Inum av oddamonnunun Tingatelag, K. ( <tler øe nunn, at oastrað eitt einasta indantøk ru Kortin øgdu te wgsanir sinar an ringatíðindum ata ær Kan nai im ettur 890, nevnd (ud 390 og forngripagoymsla tforgiti I ie 17 ; museum r 2 890 ram evst 1 rsta sinni Somu kós gingu tey fólk virhevur, ið nomu lestur ið lærdan háskla sein- stu arnu øld og fyrra telming av hesari øldini fremstur elrra JaKuUD loktari Jakobsen sum serliga í bók síni um Nóls- yyar Páll (Hon kom út 3 912) gekk målrøktarleid- ina. Haðani hava vit ný virði sum skjalasavn arkiv, Mynd (fotografi) innsigli (signet), siglingar frødi navigation) pg geykur (gøkur) Og sama er at siga leikan og lærdan, ið skap- aði freðimál á so mongum ekjum. Nóg mikið er at nevna Rasmus á Háskúl- anum við síni plantulæru og Feroya floru og Jákup Dahl við sínum bíbliutýð- ingum. Nú, í 1988 annað lag Vit kunnu taka eini tvey demi sprottin úr útgávum sjálvum minnishátíðar árinum: im m er yvirhøvur Hervilig sjúka hóttir allar heimsins tjóðir. Hon varð kend við heiti mynd- að av styttingini AIDS Acquired Immune Defici- ency Syndrome). Í Fer oyum hava læknar og mál- nevnd skotið upp at nevna sjúkuna eyðkvæmi. Eitt snegt orð, sum liggur væl á tunguni, og sum sigur okkurt um sjúkuna. Kortini heldur lands- rikna skúlabókaforlag okkara seg til útlendska heitið, tá ið frálærutilfar skal gerast um hesa hervi- ligu sótt. Tað er blóðskeivt Sama kann sigast um lærubók, ið júst er komin í bókabúðirnar Bókin er ætlað hægru skúlunum og viðger evni, x ð á fremmandamali eitur solitologi sins 4 all fremmandaorð. ið enda við logi, t.d. astrologi, psyko- og 4 renir hetta fremmandaorðið seg móti reglum jóðlæruni, tí logi verður á feroyskum sagt (loie) i kåpuni framman sostologi I9rOoysSku stendur tí ikki Politologi nen Stjórnmálafraði gr að er skilagott. Men kaga t inn YOKINA >r vir 1ievur annað lag stórar rskrift lesa t d nteressufeløg, 10ast ihugafeløg er snøggari og óðar Pl vrunum á lest * ør % ng 11 cor rnevur ið í if øn a € OK zongur øvugta eið er vur orið saman vð inga elagsmenr 114 r jakot £ 1 etir 1 Kalli tíð mmandaorðið g ør SKA el ð Klor run iftana Drodusera í NOU KADA f gr antagon tiskar (osambDærilgar 1 Vett somu leið gongur náttmiklasti ølmidil kkara rhøvur. Tå id instøk sjónvarpsfólk eru indantikin eråa fremmandaorðini altid leynd fyrst Eg 3 eroyska heitið »it sindur imberandi aftanå »Plåtuhandlarnir i Havn fleiri og "ompactdiskar ljómflegur selja dit {ia sum summi evna teir«, »Vit siggja nu eina kapping styrtløb ella strok sum onkur hevur hug at nevna hesa trottagrein« Ikki hevur nógv verið skrivað im førovska málrekt hesi seinastu árini, men í tí lítla, sum er at finna, eru stak góðar niðursteður gjerdar, t.d. henda í bók D.P. Daniel- sens >Í Íslandi summarið 1977 a »Er tað eitt slag av leti, at menn heima hjá okkum sleppa bendingunum og mállæruni yvirhevur. Og at teir gloypa av handa- hógvi hverjum útlendsk um orði, ið fyri kjaftin rekur. Heldur enn at minna seg á okkara egna orðatilfar? Hesir menninir, ið eru so altráðir at ota skrivmálið nærri og nærri at talaða blendingsmálinum. Er tað bara tí at teir ikki duga, ikki tíma, leggja seg eftir at málbera seg á feroysk um. Halda teir, at hesi »kløku« latínsku orðini eru betri bringuprýði. Hava teir tey til at breggja sær av? Spell er tað, at slíkir menn skulu drepa mál okkara, bert tí at teir ikki tíma gera seg leysar av tí danska málinum, sum altíð melur í heysinum á teimum« Nú hundrað ár eru liðin síðan gitna jólafundin, mátti verið hóskiligt krav at móðurmálið ikki longur stendur í klombrum, og nú mátti stundin verið komin til handa. at kutað erður munagott av tíma alinum skulaungdómar »g børn okkara hava lonskum Hesir imar ittu 30 sjálvsagt at verið lagdir aftrat móðurmálsfrálær ni og m.a. nýttir til mál- rakt. Og tíbetur standa ærarar og næmingar ikki i berum lesi grein líkar rálæru ber el til it nýta bókina, »ORD UM KÍ: sum »venning usen fá t 384 og iarumframt laðið KEA VAR im ørovska malnevndin ge r út : ferðir imo Arni Dahl VIT FERMA 6 TIL FOROYA FOROYSK MÅLING Til zinktekjur: maling Jxydmunja og OL-Husa Til asbest- og eternitttekjur: Acrylgrundara og Acrylmåling (hålvblanka ella silkiglans Til zinkhusaklædning: Húsamaling. Til betonghús, garðar, trappur, gólv 0.s.fr.: Acrylgrundara, Acrylmáling ísilkiglans) ella Kunstharpiksmåling (matt TO Oxydmúnja OL »q Til træhus: Alkydoljubaserað Træverja. Um húsini eru málað tå TOL-Husamåling Acry! Måling ella Kunstharpiksmåling Rúmt og trygt -STUTT Í NORRØNUM FARVATNI Til træbåtar: Grunda vid linoljufernis ella alkyd- oljubaseraðari síðan TOL-Húsa máling ella Skipslakk Træverju Til stálskip: Oxydmúnja ella Aðalmúnja, síðan Skipslakk Til loft, stór arbeiðsheli innandura o.s.fr.: HVORJA VIKU AÐRU HVØRJA REGLULIGA : Á . /lissingen Mánadag »ndhem plastmåling fæst fyri 15 kr. /litur, tå ið nøgdin er Middelfart: Mikudar VIKU Heste minst 200 litrar, og målingin verður leverað í København: Hosdag drimsby Drammen Vasa Aalborg Friggjadag Halmstad tunnum, soleidis at pakkitilfarid einki kostar TOL-Húsamáling fæst í næstan øllum målinga- handlum. Onnur sløg av omanfyri nevndu mál- ingum fáast eisini í nógvum målingahandlum Vørur, sum ikki fáast á plåssinum, kunna vit senda við Strandferðsluni PF. MÁLING - 3815 Strendur Telefon 47601 - Teles 81354 POSTSMOGA 103 + FR 110 TÓRSKAYN TLF. 14980 - TELEX 81215 » TELEFAX 15926