hósdagur 22. desember 1988síða 11

sø Nr. 151 - 22. desem tí tað verða fólk við somu útbúgving, ið skulu taka sær av báðum pertum. Í veruleikanum verður føroyskt ti gluggin út í heimin og tað má vera tað einasta rætta Andans rakdirðlar? Tað at hetta ikki longu er gjørt man vera vegna læraratrot og nú ivaleyst vegna tverrandi álit á at vit skulu megna at líta ipp um eingjagarðarnar og út í víða heim. Tað kann ikki vera rætt, at vit kki skulu síggja okkum sjálvi í einum mentanar ligum samanhangi tað kann ikki liggja á oðrum it siga okkum, hvussu vit eru stedd í hesum saman hangi. Abyrgdin var so logið skúgvað tí okkum tervaði útbúgvið fólk í tóðurmálinun hetta er broytt it hava fólk, vit t 1 kvalifikationirnar kil er tíðin bugvin at Drovta hé 5 láturligu hann sigu it. styrkja føroyskt er sur it geva Kur tuden ræ Kil i geli løroyskt ølpali ø.o. før 181 Håur Øøro gar, ft teim IKK k i ei 1, medar Kul it duga at tóta okk e1sin 1 t skulu u heim, má steðið longu ða lag ( it ikki øll end u dentitetsle r ipukattar. Tað kann ikk vera abyrgdin hjá einur granna at leggja mentanarliga botnin okkum tað skal máti vera við iljasleiking Óheppin ringrás Feroyingar fáa nú á semi ligan hátt studning og lán úr Feroyum Tað at danskt SU so leingi var einasti stuðulin hjá feroy ingum undir útbúgving var orsakað av politiskum leti — tað var lætt, einfalt og kostaði okkum ikki eitt klovið oyra. Men hetta po- litiska letið hevur skapt eina sera óhepna ringras, ið byrjar við at føroyskir politikarar senda / tvinga føroyingar til Danmarkar at lesa. Har verða vit and liga fóðraðir og koma so heimaftur fyltir við donskum áskoðanum, donskum loysnum, donsk um skipanum — enntá við donskum accenti. Sann- førdir um at alt vit hava nomið av kunnleika niðri er tað besta av ellum góðum útbúgva vit so ... føroyingar i Feroyum. Við hesum øllum sum bar- last fer næsta lið sannfert niður til Danmarkar at lesa, tí har eru teir bestu útbúgvingarstovnarnir og har fáa vit stuðul sum onga aðrastaðni í verðini. Vit fara glaðbeintir av- stað uttan at hava kannað aðrar meguleikar — ber 1988 4 tverrandi Kunnieika onnur lond og aðrar búgvingar. Hetta er sera óheppið, at vit so eintátt ið fáa okkara útbúg ar úr einum landi, tí við skapt ymiskleika í ú bugvingini høvdu vit fingið ymiskar áskoðanir um frálæru og lærugreinir og tað hevði einans verið okkum til gagns Eg vóni ikki at hetta verður misskilt, tí hetta verður ikki sagt agg til danir, ei heldur vegna vegna manglandi virðing fyri teirra útbúgvingum, og útbúgvingarstovnum, men vit mugu gjegnum breiðari kunning og lest rarvegleiðing líta aðrar leiðir og fáa okkum breið- ari grundarlag. Studieforberedt Pisa Tað ið verri er, er at henda sera óhepna ringrás verð- ur nýtt sum hevuðsgrund- geving fyri at hava danskt sum »studieforberedende« lærugrein á føroysku stu- dentaskúlunum — hetta hóast kanningar vísa at sterri og sterri partur fær sær styttri útbúgvingar her á landi og fleiri og fleiri fara t.d. til Noregs — uttan at hava havt norskt!! Donsk mentanarim- perialisma hevur ongantíð el tør Kl identa på IF ild ge he f Í tuir 1 er gur al avduk: at inn IKK r jar t 1nn kemur g tad har Da rkar nna lanifiser tvílynd ið ger tað ógjerligt at byggja upp ein rættan samleika Tað er harafturat ein vanlig hugsan, at norsk og svensk og íslendsk progv ikki eru eins góð og donsk. Fyri ikki at tala im tá tú fert í onnur lond T.d. ein breti, ið hevur li ið enskt niðri í Onglandi fær ikki uttan háva starv í Feroyum tí hann hevur ikki lisið í Danmark!! Fer leikin verður avgjerdur niðri í samsvar við dansk- ar útbúgvingar, og ti ganga vit eftir tá vit seta fólk í starv i Føroyum hetta hóast pedagogiska ábyrgdin nú liggur hjá okkum. Hetta ger at fólk ikki tora at fáa sær út- búgvingar aðrastaðni av ótta fyri ikki at fáa starv her heima — eftir starvs- treytum, ið danir hava sett!! Sum bitið ross Tað krevur dirvi at tosa um føroyskt í Føroyum — fyri ein part ti imperial- istarnir gerast »mopsutir« g té 1 k tora fjøld a r gur held la iði ga líkasæl reið einum dan Feroy fr it tað er markleysur frek K p eirindale respekti fyr KK KK 1 1 i K Ss rt settur fas r Kanska 5 kriva síni boð m ikki nnað) á føroyskur hann gongur sum bendur Hinvegin er einki mark fyri ti ørskapi, ið kann set ast í verk her á landi eftir kongiligari fyriskipan og tað tykist sum vit lata alt um okkum ganga. Okkara gestir virða ikki okkara mál — tað letur ikki í okk um. Teir halda mangan hánt um okkara mentan - eingin kvettir í tey. Vit eru legliga defineraðir sum danir búsitandi í Fer- oyum — eitt lítið glefs og so deyðategn. Gud viti hvat kann rera hjarta- streingir?! Hetta at vit ongantíð reagera, uttan mun til hvussu leikar á, hevur fingið danan at kenna seg alt ov tryggan, og nú vit taka upp til við- gerðar steðuna hjá fer- oyskum og studentaskúla- skipanina sum heild, gerst onkur teirra bæði fjáltur- P g firtin. Eg ana ga K KKE piile er g í eðr lø ved ed re dansk i Í amputert« Í de færøske Fl skuld rúð at £ 281 ldaskiftið € Vidvikjandi sjålvsmynd Tad at danir siggja seg im Sjålvsagdar utir føroyska skulaverkinum er beinleiðis fylgja av errandi t ikki hava tikið av teim im avbjóðingum, ið før staðið í somu tíð sum oyskum boði. I lærugreinin nevur danskt rót festist sum >tað alment- fakid« tykist teroysk mentan at vera dannandi fyri so stórum bakkasti, at sjálvsmyndin hjá okk- um er farin at vikna og víkja. Undarligt fyri- brigdi, hetta feroyskt í Feroyum, hevur ivaleyst ikki sín maka millum øll heimsins mål. Man nakar hava hoyrt ein norðmann siga malt ov norskt« ein svia valt ov svenskt«?? Í Feroyum er tað vorðið ein partur i É eg r folk £ ra siga 1 r er SK É 1 i ra få UTMKEI 1 indirtek Hetta ikueyðker kai Kas ersta á ra 1 grør KK arkið miliu >øT kámað har (fre inda mentanin fær valdið og okkara 1 samielKi og farið > hverva vit sum tjóð við serstekum tjóðareyðkenn Vit kveðið hugt djúpt inn hver á eðrum nava mong ár hava meðan vit eyguni „Enn er tó haldgóð enn hi er spong enn fara vit ikki undir kong« hóast vit hava verið undir kongi í slek 1000 ár. Er tað sama undarliga fyri- brigdið, ið er við at henda við málinum duga vit ikki / vilja vit ikki síggja hvussu álvarslig steðan er? Jonhard Mikkelsen, er cand.mag. í enskum og foroyskum og undirvísir á Foroya Studentaskúla