týsdagur 31. januar 1989síða 14

Føroyskt mál eigur at fáa rúmari kor í fólkaskúlanum og tímá m.a. danskt upp í 4. flokk Modurmalslærarafelag Føroya hevdi aðalfund i siåstu viku. Á fundinum var yvirlysing gjerd. sum snyr seg um feroyskt mal. Yvirlys ingin er soljóðandi Asannast má, at nógv er gjørt hesi hundrað árini, ið farin eru, síðani Jóla- fundin í 1888, til at bóta um støduna hjá føroysk um innan skulagått, men so må eisini åsannast, at nógv tann størri parturin er eftir at gera, ti enda málið má vera at før oyskt fær somu kor i skula okkara grannamålini grannalondum okkara. sum hava i Føroyskt eigur at fåa rumari kor i fólkaskúla num, og ti må m.a. danskt upp i 4. flokk. Miðast må ímóti at fáa føroyskt skúlaútvarp og skúlasjónvarp. Utvegast »Eg dugi ikki føroyskt« a etta førovsKEt mál té Få ið er ) ikki tað ð vanliga verður talað Sjålvsagt avi eg ikki nakað imoti fteroyskum dansi og mál strevi, men vandin er, at vit ikki taka steði í ti, sum er, men ti vit fegin vilja er Vanligi føroyingurin situr t.d. framman sjónvarpið og fylgir vid løgnum loka- bregdum í Texas-hevuðs- staðnum Dallas, sam- stundis sum at roynt verð: ur at trútta niður í hann, at tann mentan hann eigur at stremba fram ímóti, er ein forn uppruna- lig mentan, sum hverki er forn ella upprunaliga, men skapt av tjóðskaparrersl- uni. Ein og hver tíð skap- ar sína egnu mentan, eis- ini okkara tíð, hon er hverki verri ella betri enn tann, ið var, men hon er okkara nu, eisini tað ger andislív vit liva, at tosa um feroyskt mótvegis óferoyskum er tvætl Tvíbýtt vandamál Í okkara eru tv Stoð 150 ivaringtl át A ke K iða t rig ð ð nt at gt toð t , K oðu K Å % % x P X x í v i nett eiga it vid gera tað nyggja. Taka vit kki stæðu til tað nvggja og tosa um tað, aftur har so eru Vit mentunarligi veruleikin gerst osam svarandi við veruleikan, ti fólk vita ju væl, at tey lesa donsk vikublað, lutvíst danskt samstundis verður, at hetta er ikki mentan okkara, tað er óferoyskt. Eyðvitað er tað fremmant, men tað dugir ikki at látast, sum tað ikki er til, tí tað er ein partur av føroysku mentanini Andsøgnin er, at okkara mentan er vorðin ein sek síggja sjónvarp. sum sagt um at varðveita gomlu mentan okkara. Gamla mentanin verður fatað sum tann nýggja mentan- in, ið tjóðskaparrerslan skapti. Mong eru demini um hetta, og skal eg bara - taka eittans fram her, tað er feroysk lesibokarød til fólkaskúlan, ið varð liðug yri fáu rum síðani Fl ul kstir i hesi rød eru fl yrra helmingi av he old í einna hein ni V ol og | Je and i eftir yr 1( n ft Til Kit } Pað X a it K k ! tyri fø 3 ør , } ; } Málið N Oskar i Ave 1 ÍDTOVSKL. Ui hvussu er hetta so evdn ast? Lita vit okkum ikring » eydnaðist t ið at varð veita feroyskt, men neyv an tað føroyska, ið tjóð- skaparrørslan fyri at setti sær varðveita, málið í farna bóndasamfelagnum Ti eyðsýnt var, at í tí nýggja føroyska samte- lagnum, við fyribrigdum og lutum, ið ikki vóru orð fyri í gamla bóndasamfe- lagnum, var tørvur á at skapa eitt nýtt feroyskt mál, ið kundi nýtast til ell gerandisfyribrigdi okk- ara, farandi og komandi. Tað eydnaðist ikki tjóð- skaparrersluni at varð- veita gamla málið, men hvat skuldu vit eisini brúkt tað til í nútíðini. Hinvegin framdi tjóð- skaparrerslan eitt nógv sterri bragd, hon bjargaði føroyskum inn í tað nýggja samfelagið. Hon skapti eitt nýtt feroyskt má hóskandi undirvís ingartilfar í øllum læru- greinum til alla undirvís- ing í Føroyum. Í hægru skúlunum eig- ur danskt at gerast part ur av undirvísingini í norðurlendskum málum. Førbyskt verður kravd lærugrein øll árini á Før oya Læraraskúla við steði í tí forna málinum Førovingar fingu eitt mál, ið kundi bundnur to LOK ] Ka I | ju rå í KaÐ f aDSt K - kid 11 £ råvei il A Þ ir rø } x ip I í Tjóðskaparment- anin lagað til eina samtíð K ursteðan tann, at tjóð skaparrerslan legði lunnar undir nútíðarmentan okk ara. Tann vandi, eg hav víst á er, at um vit halda fast við tjóðskaparment anina í einum stirðnaðum formi, ið ikki gevur okk um amboð at fata nútíðar- mentan okkara, so mókast nútíðarmentanin skjótt burtur. Tí tjóðskapar mentan'n var lagað til sina s. tíð og stimb raðist av teimum rákum ið vóru í umheiminum 1 hennara samtíð, men hennara samtíð er ikki okkara nútið. Kendi týski samfelagsfreðingurin, Oska Negt, sigur eina- staðni: >Tann, sum ikki hevur hylling á fortíðini, hevur heldur ikki skil fyri framtidini«. Tad, sum hann hugsar um her, er ikki, at vit skulu læra av fortidini å tann hått, at vit skulu endurtaka hana, ti tad kunnu vit ikki, men at for- din er við é partur 1 ðar et ME 11 t ðina { Y IKK oði er ødu í x Tad på } VIT FERMA 2 Framhald TIL FOROYA o . . e . 45) + i sw RA . Rúmt og trygt -STUTT Í NORRØNUM FARVATNI HVØRJA VIKU ADRU HVØRJA REGLULIGA Viissingen Månadag VIKU Trondheim Middelfart Mikudag Aalesund København Hosdag Grimsby Drammen Vasa Aalborg Friggjadag Halmstad STAR SHIPPING POSTSMOGA 103 + FR 110 TORSHAVN TLF. 14980 - TELEX 81215 + TELEFAX 15926 NE AI | De ki