leygardagur 4. februar 1989síða 10

Síða 10 Tær vatnrettu linjur nar, merktar 40, 50, 60 og 70 umboða breiddina, har ein mátar vindferðina Skákstrikurnar, merkt ar 10, 15, 25, 40 og 80 um boða vindferðina í sjómil- um um tíman. Henda er ferðin á tí sokallaða »Geostrofiska« vindinum, sum er tann vindurin, ið er nakað uppi í atmosferuni, og hevur hesin eina ferð, sum er hálva aðru ferð so stór sum tann á jerðini undir somu umsteðum Við umrokningum finnur ein, at um tann ferðin, ið funnin verður úr mynd 3, verður býtt við 3. so fæst vindferðin á jerðini í met rum um sekundið Um vindferðin skal mát ast í Feroyum, so tekur ein passaran og mátar tann hornrætta fráleikan millum tær isøbarurnar (2), sum fara framvið Før oyum, báðumegin við, og so við hesum fráleika inn vinstrumegin í mynd 3 Feroyar liggja á umleið 62 stigum norður, so mátað verður út eftir tí vatn rettu linjuni 60, ella nakað omanfyri, svarandi til 62 stig. og rakar eina av skáklinjunum, t.d. 15, so er vindferðin í Feroyum, 15:3 5m/sek Er fråleikin millum iso barurnar minni, so ein bert kemur ut til skåklin)- una 40, tå er vindferðin i Feroyum, 40:3, umleið 13m/sek. o.s.fr Avfall Isobarurnar og brugvar nar (hita- og kuldabrúgv arnar) visa, um tað verður avfall Meginreglan er, at á ein um eki umleið 100-150 fjórðingar frammanfyri hitabrúnna og einar 40-50 fjordingar aftan fyri kuldabrunna er avfall. Um hetta so verður regn, kavi ella heglingur, velst um árstíðina, og hvussu iso barurnar ganga Um isobarurnar á vetri ganga langt norðaneftir suðuryvir á norður breidd, er luftin, ið rekur framvið teimum, keld, og verður tá helst kavi í hvussu er nærindis kuldabrúnni Um isobarurnar ganga sunnaneftir norður yvir (á norður breidd), er luftin heit og kelnar á vegnum norðuryvir, hetta gevur regn. Millum brúgvarnar kann vera regn, sirm, tám ella kavi. Eisini her velst um årstidina, og hvussu isobarurnar ganga Lágtrýstini her á okk ara leiðum hava sin upp runa vesturi í Atlants havinum, og flytast tey vanliga norður- og evst Tá eitt lágtrýst metir einum hátrýsti, sleppur lágtrýstið ikki víðari, utt an so at hátrýstið eisini flytir seg. ella lágtrýstið sleppur rundan um há trýstið. Reglan er tann, at há trýst stýra lágtrýstum Um nú fleiri hátrýst eru, td. eitt eystan fyri, á Skandinavisku hálvoynni, eitt sunnanfyri (hátrýstið við Asorurnar) og eitt norðanfyri (kuldahåtryst- ið í Grenlandi), so kann tað henda, at lágtrýstið verður liggjandi, til eitt ella fleiri av hátrýstunum „fara til gongu«, ella lág- trýstið smýgur sær mill- um tvey Hetta, at eitt lágtrýst verður liggjandi, hendir ofta nærindis Feroyum, og verður tá ofta sama veður (oftast illveður) í fleiri dagar Eitt lágtrýst vil altíð royna at hopa undan ein- um hátrýsti. Jú nærri há- trýst og lágtrýst liggja hverjum eðrum, sterri verður trýstmunurin, og harav meiri vindur Tá eitt lágtrýst við brúgvum flytir seg eysturyvir, gongur kulda- brúgvin oftast skjótari enn hitabrúgvin, og fær hon at enda hesa aftur (men fer aldri fram um). Tá hava vit eina »Okklusi- onsbrugv« (mynd 4). L KVLDRBRÚLU JÁ H NR H SR BE BA Mynd 5 skiftir ættin knappliga, tå kuldabrugvin er farin framvið. Hetta er tað, men kalla, »Hann stekkur OkkLUSi ONS BROCV 7 ad HITRØRULY Mynd 4. Okklusionsbrugv A einum rættiliga breid- um eki við »Okklusions- brunna« er samregn Hvussu skjótt ein kuldabrugv flytir seg, hevur eisini nakað at siga, hvussu veðrið verður við hesa. Gongur kuldabrúgv- in skjótt, kann ein rokna við toru og grovum regn- ælingi, tá tað er lýtt í veðrinum og heglings- ælingi, tá kalt er, men skjótt »støkkur hann vest- ur um“, og tað klárar i. Gongur kuldabrúgvin seinni, verður regn- ella kavaælingur alt eftir hitanum í luftini Ein kann á veðurkorti n ggja. um kulda ) Få SKIOLL é 1 i n d sí 3 nr er stórur, s VIC vestur um<. Um stekkur- in er minni, ella ongin sum á mynd 8 og 9. gongur kuldabrúgvin seinni. Tá stekkur ættin ikki, men broytist meir líðandi. Tá gongur tað eisini nakað longur, til tað klárar í. Nøkur veðurkort Nr. 15 — 4. februar 1989 — Mynd 5. Her eru tvey lágtrýst vesturi í Atlants havinum og eitt hátrýst við Svalbard. Suður úr hesum gongur ein hátrýst ryggur til eitt annað há trýst millum Feroyar og Noreg. Hesi hátrýstini gera tað, at lágtrýstini vestanfyri ikki sleppa eysturyvir, men flyta seg í landnyrðing ella norður eftir. Skákstrikurnar við brúgvarnar vísa ekið, har tað regnar. Norður úr tí eystara lágtrýstinum, norður um Jan Mayen kavar tað (stjørnurnar vísa hetta). Í Feroyum er gott veð ur, men kalt, —3 stig. Í eystur- og miðeuropa kavar eisini (lágtrýst í Eysturtýskland og Polen) Mynd 6. Hátrýstið vest an fyri Feroyar merkir, at tað er gott veður í Feroy um, men tað regnar (skák strikurnar við okklusións brúnna) á Kappanum og í ein landsynning úr hon um. Annars er veðrið gott yvir alt ekið, kortið fevnir yvir