leygardagur 22. apríl 1989síða 8

Nr. 46 — 22. apríl 1989 Debes og Joensen professarar við Fróðskaparsetur Føroya Mánadagin var há- tidarhald í Norður- landahúsinum. Hans Jacob Debes og Jóan Pauli Joen- sen vordu tá ut- nevndir til profess- arar við Fróðskap- arsetur Feroya. Tað var løgmadur, Jogvan Sundstein, ið handadi teimum skrivini og hann segði: Fróðskaparsetur Før- oya hevur sent mær til- mæli og heitt á meg sum Feroya løgmann at til nevna Hans Jacob Debes og Jóan Paula Joensen í professarastarv við Fróð- skaparsetrið. Hesum havi eg játtað, og havi gjørt tað fegin, grundað á tað tilfar, hevur Fróðskaparsetrið Hetta vendi eg aftur til seinni Við hetta høvi havi eg sent mær verður uttan iva einasti lærustovnur okkara á t.e. við endamálinum at granska universitetsstig og geva hægri undirvis ing Longu i 1952 setti Før ova Frodskaparfelag sær fyri »at leggja stødi undir ein komandi stovn 1 lærdoms Førovum« Hyggja vit i føroysku donsku orðabókina, kom út í 1961, fróðskaparsetur sum var orðið ikki til Tað er smíðað til stovnin og má sigast at Sita sera væl. Tað ber ikki til at nevna fyrireikandi arbeið ið uttan at nevna teir, sum vóru sálin í hesum arbeiði Jóannes Rasmussen, fr fyristødåumann á Náttúru gripasavninum og Hanus Debes Joensen, fv. lands- lækna. At málið var væl fyrireikað, tá ið Niels Winther Poulsen fyri tað landsstýrið, tekk heitið sjålvst yrislands- stýrið, legði tað fyri tingið sum í februar 65, og at ting nevndin, sum fekk tað til viðgerðar fór gjølliga um, kunnu vit lesa í Legtings tiðindun í mai 1965 x n i Q IK i ; h t Lt Derandai Hetta hevur ligið ógvuliga frammarlaga í huganum í fyrireikingararbeiðinum Longu árið fyri, at Fróð- skaparsetrið varð stovn- að. eydnaðist at fáa ein asta føroyska protessar- an, sum tá var, Chr Matras, heim at halda rovndarskeid í før- oyskum. Hóast hann ikki var ungur maður, játtaði hann at taka við sum ein- asti fasti sála, lærari og pro- fessari á nýstovnaða Fróð- skaparsetrinum. Sum ætl- ingin rimiligt var, kom tað Chr visinda- góða umdømid, Matras hevdi i heiminum, ersin stovni- num til góðar. og Fróð- skaparsetrið mentist, fyrstu årini so lidandi, seinni kom meiri ferð á Aftrat Førovamålsdeild ini komu heimspekideild, náttúruvísindadeild og gudfreðideild Fad verður ov drúgt í hesum samanhangi at greiða nærri frá árunum fram til 1985. Utbúgving ar kon aftrat lærara- skeiðunum, sum byrjað varð vid, filosofikum (sum Bar fyri aftur A B avtíkið í Danmark » i - it » h.] MI dilt steðisutbug og exam.art oyskum, prógv í gudfrødi, exam. art.-nám í kristni religión Felags fyri útbúgvingar nar var tó, at tey prógv tóku, frmahaldslestur annað næmingarnir kravdu ella sjálvsteðugt progv, skuldu næmingar- nir gerast kandidatar Hetta setti undanfarna landsstýri sær fyri at fáa broytt. Í samgonguskjali teirra stendur, at Fróð- skaparsetrið skuldi verða ment sum hægri læru- stovnur. Tann nevndin, landsstýrið setti í mars 1985, arbeiddi skjótt og væl og greiddi álit úr hondum longu í mars 86 Nýggja útbúgvingar skipanin fevndi eisini um høvudsgrein i føroyskum, sum leingi hevði verið i umbúna at skundaði stovna. Nú atð undir, at tveir professarar vóru til- nevndir við Fróðskapar setur Feroya: Mortan Nol- see, sáli og Joan Hendrik Winther Poulsen Atli Dam, tá løgmadur verandi teirr SKJØL 1 desember So. Í hésur inmDandi r ða nevn rFø t Ma - Pauli Jac ob Joan Hans nevndir Joensen og Debes ut professarar við Frodskaparsetur Føroya Foto Allan k tødi tbugvingir bjóða ara utDUZVINKAr t eitt endaligt progv, to við fyri Fyrstu kandi møguleika valdi uttanlands datarnir verða lidnir i år Uppskot um skipan av samfelagsvisindadeild var eisini við i álitinum. men hetta hevur ligið á láni til nú hevur eydnast at fáa eina segu- visindadeild á føtur. Tað undrar óivað mangan, at ein tilik deild ikki er kom in fyrr. Mær er upplýst, at Harafturimoti uppskotid um søgulestur vid Frodskaparsetrid er gamalt, men sum so mangan her heima hjá okkum, er tíðin ikki bugv- in fyrr enn tey rettu fólk- ini kunnu taka um endan og gera tað burturav Fróðskaparsetrið fekk játtað eitt vísindastarv í 1986. Hans Jacob Debes varð settur í starv- ið og fór straks í holt við at fáa framt uppskotið um 2-åra grundútbúgving í segu og siðsegu, sum varð evnað til í nevnd, har bæði Jóan Pauli søgu í Joensen og hann høvdu sæti. I summ- ar verða teir fyrstu næm- ingarnir lidnir við grund- útbúgvingina, og uppskot um 1 árs framhald longu í hesum árinum er greitt Venda vit nú okkum til teir báðar nýggju profess ararnar, ið báðir starvast á Soguvisindadeildini. er PI ð H J D S l SK å pr V frå Universitetint Keyp enskum máli og bókment um. Hevuðsgreinin var sega. I 15 ár hevði hani lærarastarv Hovdølur men hevur eisini undir á eðrum stovnum. € La! + Læraraskúlanun Fróðskaparsetrir framt undirvising hanr ikid sa | beið ð h Kul g I" H r % é % % x % % K ð } N k H kerk | poltIKt ne r ha jú eisini gjert vart við seg Tad er at undrast á, at hann vyvirhøvur hevur havt stundir til gransk ingararbeiði, ið er drug ført arbeiði, men tað er so ein veruleiki. Besta prógn ið er doktararitgerðin frá 1982, sum hann vardi við Háskóla Íslands í 1984 Sum longu nevnt varð Hans Jacob Debes settur í starv á Fróðskapar 1986. Hann vararekt Tad kundi verið áhugavert at trivið í setrinum i varð valdur til ara í 1987 nógv annað úr ævissøgu Hans J má eg leypa um her, og heldur taka brot úr sak kenu metingini I nevndini, sum fekk i uppgávu at meta um pro fessaraførleika Hans Ja- cob Debes, sótu: Gunnar Karlsson, professari, Há skóli Islands, Líndal, Debes, men tað Sigurður professari, Há skóli Íslands, og Lorenz Reerup, professari, Ros- kilde Universitet. Teir hava havt almikiå av tilfari at arbeida vid. I umrøduni av doktararit gerðini »Nu er tann stund in< er niðursteðan, at haldið er ikki einans foroyskum, men eisini í al tjóða Stóra søga«, visindaliga åhugavert tjodskaparsøgu verkið sum skal koma í gerð og verður lyst »Førov i legnarverk. iery ? Mum bókir De | OSKE I | javnvigað hon er. og hart skrivað á livandi máli. Tað