leygardagur 6. mai 1989síða 14

Mm Síða 14 ma uppgerðarhátt omu ábendingar í telu somu evdkennistøl tindikatorar) o.s.ir Atturhald nýtslu Hin vegin er ikki av uttanlands ) gerand: um skuldin er millardir hægri, ti longu 4,7 milli ardir voru meira enn nog mikið at dragast við. og neyðugu tiltøkini eru tey somu, sum Javnaðar flokkurin seinastu 7-8 årini hevur vist å, nevni liga afturhald i almennar! og privatari nytslu, sam skipan og styring av lands. kommunumålum og privatum tløgum, av markan av bankanna fria møguleika at styra pen ingastreymi ut og inn | landið. og at undirganga ávisum lóggávum, so sum rentuskattaskipanini Men fremst av ellum at tryggja størri útflutnings virði við broyttum fram góðsku leiðsluvali, betri og nógv betri seluarbeiði Nógva talan un i sparing og ifturhald elnaå kunn i nr i p' KI t ren i ed: k Í t å på i t 3 ] På % k 1 k K rå eiðsla og verð På oðið ør ry ð K rði Styringin! ' Undantarna samgonga legði til rættis eina styr ing. Utbygd við åvisum heimildum hevði hendan stýring rokkið. Tað er t.d heimild at stýra kapital flutningi, at steðga órimi ligari spekulation við óveruligum lántekum, at avmarka møguleikarnar fyri at senda rokningar víðari til landskassan tá virkisleiðsla ella beiði ikki rokka Vit komu ikki á mál eft- ir fýra árum. men sann seluar leikin er, at fyri fyrstu ferð vørðu fyriskipanir gjørdar, sum líðandi vildu fingið okkum á beint. Tak t.d. studningsskipanina, har roynt varð at halda stuðlinum í eini legu um 300 mill kr árliga, ásannandi at hendan skip- an er eitt sjúkueyðkenni Tak minkingina av veð- haldum til skipabygging úr 30% og niður í 5 minkingina av stuðulslán um við bygging í Fer- oyum, avtekuna av studulslånum vid bygging uttanlands. Reglur vórðu ásettar fyri útskifting av veiduorku, kondemner- ingsskipan skapt og fiski- loyvisskipan sett i gildi, og meskaviddin 135 mm upp í 155 mm Rovnt var hartil at rad festa kommunalar iløgur yvir lániloyvi og nýtslu avmarkandi tiltøk við 180 milliónum árliga komu 1986, o.s.ir Hesar vóru allar torfer ar fyriskipanir at smíða, tí umsitingarliga orkan og førleikin í almennu umsit ingini eru ikki so stór, sum teir reypa um, sum skíra okkara uppbólgnaða umsiting Serliga darvandi var tað at búskapardeildin datt aftur niðurfyri vegna manningartrot Nýroyndir Falað varð og verður um ov stórt bjartskygni í loyvum til fiskiskipa legur, og um sokallad vinnuliv sævint yr. sum Floksformaðurin og fund- arstjorin lurta eftir ung dominum Her er *að Jóannes Dals- gaard, sum er á reðara- pallinum miseydnaðust (svartkjatt- ur, svartkalvi, skeljar o.a.), og viðurkennast kann, at nakað kundi verið hildið eftir her, skipini kundu kanska verið eini 4-5 færri. Men sum kunnugt eru politisk- ar semjur darvandi fyri afturhaldni og >prioriter- ing«, tí hvat fyri eki skuldi mist sítt skip? Hinvegin sæð var neyð- ugt og vil framvegis ger- ast neyðugt at loyva og stuðla nýroyndum Øl vinnulivssøga sýnir, at bert eitt fåtal av roynd um hernast veruliga Landsbúskaparliga rinda kortini hesar sum hepnast fleiri ferðir kostnadin av teim miseydnaðu Eftirklóku »oraklini« hava so ongantíð framm anundan vist okkum å ia) - pet 50 fullfiggjadar ætlanir, sum øll vistu skuldu hepnast Í teirri stødu, vit vóru í tá tað visti seg, at farma skipaílegurnar sum Vit sjálvir fyri mesta partin stuðlaðu onga krónu løgdu til føroyska samfe lagið varð neyðugt at hugsa um ótroyttar møgu leikar í fiskivinnu og fiski ídnaði Rætt er, at privatir og hitt almenna hava mist pening í 3-4 svartkjafta skipum, játtað undir sein astu samgongu, og væl meira í teimum, sum voru frammanundan Ila hevði kortini staðið til vórðu ongar nyiløgur framdar Virðið av »gamla« ut okkara ti traditionella var í 1988 minkað úr 2 milliardum niður ímóti 1,3—1,4 milli flutningi ard, so vóru ikki rækjur fyri einar 400 milliónir, alifiskur fyri 250 milliónir og aðrar nýggjar fram leiðslur, rukku vit ikki í nánd av tí útflutningi av verum og tænastum uppá 2,4 milliardir, sum kortini var Svartkjaftur til alifóður Annað er so tað, at júst nú krevst dirvi til í rímiligan mun — og uttan himpr at fremja tær nágreiniligu royndir, sum seta okkum før fyri at gera nyttu úr ti velduga tilfeingi, svartkjaftastovnurin er. Bert i alif6dri skulu vit innflyta fyri einar 200 mill. kr.. hetta kunnu vit sjálvi framleiða, fáa vit 1. floks svartkjaft til lands. Meðan amerikumenn nú byggja skip sterri enn Reynsatind fyri 150-200 mill. kr. skipið til at fram- leiða >Surimi< í Kyrra- havinum, so sita vit hend- ur i favn og lurta eftir »oraklum«, sum dyrgja eftir enn størri umfordeil- Hentzar Joensen altid fus- ur til verka, tå tad snyr seg um at verja javnadar- hugsjonina ing frå vanliga skatt- gjaldaranum til teirra, sum eru borin til »rættin« at umsita felagsognina. Samfelagið gjalda! Nýggja samgongan um: boðar hendan vanda. Tað sindrið av ætlanum, vit enn hava frætt um, bendir á, at heilivágurin er hin sami, at vit ell skulu rinda tað, sum avgerðirnar hjá fáum privatum kosta. Júst tí er neyðugt at Javnaðarflokkurin greitt í andsteðupolitikki sínum vísir á frægari loysnir, og er á varðhaldi, so teir ikki geva okkara samfelag upp fyri skutil til tað lítla talið, sum eigur »rættin«. Ein uttanlandsskuld í sjálvum sær er ålvarslig, men felagsskuldin hin almenna — hon er lítil, og tí er umráðandi, at lán- gevararnir sleppa at halda seg til tey virði, teir hava lænt privatum uppá Fá er vandin fyri álvars- ligum fylgjum av uttan landsskuldini so stórur hann er kortini mink aður, tí almenna lántekan er minkað. Hesar nyfunnu 2 milliardirnar niður úr lúftini eru so dotnar allar privatlån, tí hitt almenna visti ikki um tær Samfelagið skal tí ikki gjalda hesar, men vandi er fyri at teir borgarligu eftirfylgjandi fara at bjóða sær at rinda, ti synd er í teim, galið gongur hjá Vinnuligar ilogur umboða hesar tvær milliardirnar heldur ikki, ti so vistu vit um tær Skatturin upp! Frætti, at í kvold verður i „Degi og Viku« boðað frá skatta- og tollhækkingum fyri 150 milliónir, sum samtykkjast skulu í mai. Eru teir farnir at leggja upp fyri til gjald av hesum óviðkomandi 2 milliardu- num? Um so er mugu vit mótmæla, ti hvat viðkem- ur tað okkum, um ein út- lendskur lángevari gerst eigari av t.d. revisorvirki í Havn og sostatt minkar skuld okkara 30-40 milli- ónir Tað her er sagt um uttanlandsskuld og sjálvsábyrgd skal ikki tulkast so, at fiskimenn og samtøk, sum hava spent seg hart fyri til tess at útvega sær og eki sín um arbeiði og part í ágóð- anum, skulu sleppast upp á fjall forða miðsavnan av fram Fyriskipanir, sum leiðslutólunum og sum tryggja eitt rættvist byti av ráverum ímillum lands partar og eki, mugu so fremjast samstundis. Men tað er ikki so, at loysnin bert eru ektar studnings veitingar Sum nevnt rukku vit ikki á mål í byrjaðu styr ingini, to at tiitøk bivi hevu orað at frar l framt evå la 1 eið ið Fø eið y t krá y d I KK den rkse! KK V ; samskipað ð samlaða almenna virk semið Landsbankin — peningastovnarnir! Tervandi útbygging a landsbankalóggávuni og tað, at landsbankin ikki kom í gongd í 1979/80, hevur kostað okkum dýrt, tí tað gav stundir hjá eðrum at innanhola fleiri av teim lóggávum, sum vóru ætlaðar vanligum fólki til hjálpar í buseting, uppsparing, uppaling og verju í uppvekstri eins væl og trygd í ellisárum. Peningastovnarnir sum ein væntar arbeiða eftir óskrivaðum moralsk- um og etiskum reglum, tá ongar skrivaðar eru hava hesi árini koyrt i fri- geari í undanbrekku, og tá vit so fingu eina kapping, ið forkom rentuavtaluni, royndi hver teirra sær av ollum alvi at tryggja sær part av tí, meguligt var at innflyta av peningi hesi árini við lagaligum láni- meguleikum Tíðliga í 1987 var megu- leiki fyri at fáa avtalu við teir sterru peningastovn- arnar um eitt útlánsloft, men tervandi politisk semja i samgonguni og tervandi semja ímillum