fríggjadagur 24. januar 2003síða 7

12 Nr. 16 - 24. januar 2003 Nr. 16 - 24. januar 2003 13 UTTAN ÚR HEIMI Vita ikki dagin Byggir 29 skip Tikin fyri skattasvik Fekk elrokning uppá 7,6 mió. Russar avsannaðu í gjár tíðindi úr Moskva um, at russiska herleiðslan hevði fingið fatur á upplýsing- um, sum bendu á, at am- erikanarar ætla sær at leypa á Irak síðst í næsta mánað. Tað var tíðindastovan Interfax, sum bar tíðind- ini frá keldum í herleiðsl- uni, men í gjár avsannaði Sergej Ivanov, verjumála- ráðharri, at nakað hald er í tíðindunum. Hann legði afturat, at sær kunnugt hava amerikanarar fram- vegis ikki sett nakran dag fyri, nær eitt møguligt álop á Irak skal setast í verk. Sambært Interfax hava amerikanarar gjørt av at fara undir álopið, so skjótt teir og teirra sameindu hava savnað 150.000 her- menn við Persaflógvan, og sambært kelduni hjá tíðindastovuni verður tað einaferð síðst í februar. Sleipibátafelagið hjá A.P. Møller, Switzer, hevur bí- lagt 29 nýbygningar, sum verða hildnir at kosta um- leið eina milliard krónur. Seks av skipunum skulu byggjast á donsku Lindø-skipasmiðjuni, sum A.P. Møller eigur, men tað er møguligt, at skipasmiðjan skal byggja átta skip afturat. Skrokk- arnir verða kortini ikki bygdir har, men á einari skipasmiðju í Litava. Lindø skal lata reiðar- ínum tann fyrsta nýbygn- ingin næsta ár, og ætlandi verða øll 29 skipini liðug í 2006. Tey skipini, sum ikki verða bygd í Dan- mark, skulu byggjast á skipasmiðjum í Avstralia, Spania og Singapore. Forkvinnan í svenska Vinstraflokkinum, Gudr- un Schyman, er tikin fyri at hava snýtt í skatti. Sam- bært skattavaldinum hev- ur hon sett útreiðslur í sjálvuppgávuna, sjálvt um flokkurin ella Ríkis- dagurin høvdu goldið pengarnar. Skattavaldið heldur brotið vera sera álvars- samt, og Gudrun Svhy- man hevur fingið at vita, at hon skal rinda 90.000 krónur afturat í skatti. Av hesum eru 28.000 krónur bót fyri svikið. Sjálv sigur floksfor- kvinnan, at hon hevði so nógv at gera, tá sjálvupp- gávan fyri 2001 skuldi gerast, at hon kom til at gera okkurt mistak. Hon sigur seg vera fegna um, at mistakið nú er rættað og heldur, at málið er eitt tekin um, at svenska skattavaldið virkar væl. Hetta er ikki fyrstu ferð, at Gudrun Schyman er frammi í fjølmiðlunum. Fyrr hevur hon fingið umrøðu orsakað av rús- drekkatrupulleikum. Nú nógv skrivstovu- arbeiði verður gjørt við teldum og uttan, at nakað mannaeyga hyggur at, hendir tað stundum, at fólk fáa boð um ymiskt, sum er heilt burturvið. Soleiðis var í hvussu er, tá norska elfelagið Dalane Energi herfyri sendi ein- um húski í Vikeså í Rogalandi rokning fyri elnýtslu. Tá konan í húsinum breyt rokningina upp, gjørdist hon bæði ør- kymlað og frá sær sjálv- um, tí har stóð, at tey skuldu rinda 7,6 milliónir krónur fyri elnýtslu. Í Dalane Energi vóru tey skjót at biðja um mumb- ering, og talið varð rætt- að. Tað vísti seg, at teldan hjá elfelagnum var komin til ta niðurstøðu, at húskið í Vikeså hevði nýtt góðar 9,9 milliónir kilowatttím- ar teir báðar mánaðarnar, tey høvdu átt húsini. Sam- bært telduni var streym- mátarin farin eina ferð runt í hesum tíðarskeiðin- um og var byrjaður um á annað umfar. Fremstu donsku løg- frøðingarnir finnast at Per Stig Møller, utt- anríkisráðharra, tí hann hevur sagt, at fangarnir í Guantan- amo kunnu verða ver- andi har í eini 20 ella 30 ár. DANMARK Árni Joensen: Tað var í einari samrøðu við fjølmiðlar, at Per Stig Møller segði, at fangarnir, sum amerikanararnir hava sitandi á herstøðini Guant- anamo á Kuba, kunnu verða sitandi har í eini 20 ella 30 ár afturat. Orð hansara hava elvt til atfinningar, tí ein av fang- unum á herstøðini er danskur ríkisborgari. Tveir teir fremstu løg- frøðingarnir í Danmark, Eva Schmidt og Ole Esper- sen, siga, at Danmark kann og eigur ikki at góðtaka, at ein danskur ríkiborgari verður hildin fangi so leingi. Tey bæði vísa á, at eingin av fangunum hevur verið fyri einum dómara, hóast teir hava sitið inni- stongdir í meiri enn eitt ár. Eva Schmidt sigur, at eru fangarnir tiknir sum brots- menn, eiga teir at koma fyri rættin, og eru teir krígsfang- ar, eiga teir sambært Genev- e-sáttmálanum at verða sen- dir heim, tá kríggið, sum teir vórðu tiknir í, er av. Fangar- nir vórðu tiknir í Afghanist- an, og tað kríggið endaði í fjør, tá tillagingarstjórnin í Kabul tók við valdinum, siga donsku løgfrøðingarnir. Uttanríkisráðharrin fyri atfinningum Fiskur úr Noregi hvørvur javnan á veg til keypararnar í It- alia. Nú halda norð- menn, at tað eru fiskakeypararnir sjálvir, sum stjala fiskin. FISKASØLA Árni Joensen: Trupulleikin við fiskinum, sum hvørvur á veg til keypararnar, hevur leingi verið stórur, og fyri einum mánað síðani viðgjørdi fel- agið hjá norsku lastbilaeig- arunum málið. Á fundinum kom eitt uppskot um at skipa søluna soleiðis, at keypararnir hava ábyrgdina av fiskin- um, so skjótt hann er komin inn um italska markið. Or- søkin til hetta eru gitingar um, at tað eru italskir fiska- keyparar, sum stjala fiskin, og at myndugleikarnir í fleiri førum hjálpa teimum. Millum annað er komið fram, at í einum føri varð ein lastbilførari tvungin at ferma bilin aftur, eftir at hann hevði avskipað farmin í einari móttøkuhøll. Tá hann hevði fingið fiskin upp í lastina aftur, rak løg- reglan hann burtur, so onk- ur kundu stjala fiskin. Fiskastuldurin í Italia hevur kostað norsku tryggingar- feløgunum nógv, og tey taka undir við, at keyparar- nir skulu hava ábyrgdina av fiskinum. Hinvegin hevur norska fiskivinnan ikki víst sama vilja at loysa málið, skrivar norska tíðinda- stovan NTB. Leggja italskar fiskakeyparar undir at stjala fisk Kappingin um, hvør skal taka við sum aðalskrivari í NATO eftir skotan George Robertson, er farin í gongd. NATO Árni Joensen: Aðalskrivarin í NATO, George Robertson, hevur nú boðað frá, at hann ætlar at leggja frá sær í desember í ár, og kappingin um, hvør skal taka við, fór í gongd alt fyri eitt. Fyri tveimum mánaðum síðani segði danski forsæt- isráðharrin, Anders Fogh Rasmussen, at eftir hansara tykki er undanmaður hans- ara, Poul Nyrup Rasmus- sen, væl egnaður til eitt al- tjóða leiðarastarv. Í forsæt- ismálaráðnum í Keyp- mannahavn verður váttað, at her er hugsanin framveg- is tann sama. Politiskir eyg- leiðarar í Danmark hava leingi sagt, at stjórnin mundi fara at taka fyrver- andi forsætisráðharran fram, varð okkurt av teim- um týðandi altjóða størvun- um leyst. Tað kom óvart á fleiri, tá George Robertson boðaði frá avgerð síni, men kortini liggja fleiri longu framvið. Umframt Poul Nyrup Ras- mussen tosa norðmenn um teirra verjumálaráðharra, Kristin Krohn Devold, og norski uttanríkisráðharrin, Jan Petersen, hevur eisini verið nevndur sum møgu- ligt evni. Tað ljóðaði í gjár, at polski forsetin, Aleksander Kwasinevski, var hugaður at stilla upp, men tað av- sannaði hann seinni. Tann 56 ára gamli Ge- orge Robertson hevur verið NATO-aðalskrivari síðani 1999. Frammanundan var hann verjumálaráðharri í stjórnini hjá Tony Blair. Nyrup NATO-aðalskrivari? George Robertson gevst sum NATO-aðalskrivari í desember, og eftirmaðurin kann fara at eita Poul Nyrup Rasmussen. - Vit skulu spyrja hví, vit hava tær skipanir, vit hava, sigur Annlis Bjarkhamar, sum í næstum ætlar sær at lurta eftir skúlastýris- limum, skúlastjórum og lærarum kring alt landið. Men hon úti- lokar tó ikki, at hon í næstum eisini fer at lurta teimum, sum fylla mest í fólkaskúl- anum, nevniliga næmingunum FÓLKASKÚLIN Theodor E. D. Olsen Ein ráðharri skal ikki bara seta lógir og kunngerðir í gildi og taka avgerðir fyri fólkið. Ein ráðharri skal eisini lurta eftir fólkinum. Hetta aðaðlmiðið hevur landsstýriskvinnan við mentamálum, Annlis Bjarkhamar, sett sær. Sum Sosialurin skrivaði í gjár, ætlar hon sær nevni- liga í næstu viku at byrja eina ferð kring alt landið, har hon skal hitta skúla- stýrislimir, skúlastjórar og lærarar. Fundirnir skula fara fram á tann hátt, at skúlastjórar- nir og skúlastýrisformenn- inir skulu byrja við hvør sínari røðu. Síðani sigur tann sjálvbodni gesturin, landsstýriskvinnan Annlis Bjarkhamar, nøkur orð, og eftir hetta verður orðið frítt hjá lærarunum og skúla- fólki annars, tí ætlanin er at lurta eftir meiningunum hjá lærarunum og teimum, sum starvast í skúlanum. Við hesum væntar Annlis Bjarkjhamar at skapa tryggleika við teimum langtíðarætlanum, ið koma burturúr. Føgur orð og konkretur veruleiki Annlis Bjarkhmar greiðir frá, at upprunin til hesa ætlan um at gera eina ferð kring oyggjarnar, er tann, at Føroyar yvirtóku fólkaskúl- an 1. januar 2001. Hetta staðfesti táverandi lands- stýrismaður, Óli Holm, við slagorðunum "Tann góði fólkaskúlin", og nú ætlar Annlis Bjarkhamar at gera hesi føgru orðini til kon- kretan veruleika. Av tí at landsstýris- kvinnan kom inn í árið hjá "Tí góða fólkaskúlanum", sigur Annlis Bjarkhamar, at tað ikki var so lætt í fyrstuni at koma inn í hetta arbeiðið. Hon skuldi jú fara í holt við eina ætlan, sum var eitt hugskot hjá undan- farna landsstýrismanni. Eisini sigur landsstýris- kvinnan, at hon í síni tíð sum læraraskúlanæmingur ofta saknaði politiskt initia- tiv á skúlaøkinum. Hon heldur, at føroyingar innan fólkaskúlan heldur eiga at spyrja, hvussu vit ætla at arbeiða eftir núverandi játt- an enn at biðja um eyka- játtan til fólkaskúlan, og tí fer Annlis Bjarkhamar teir næstu dagarnar at ferðast kring landið, har hon ætlar at byggja brýr millum tað politiska og tað umsiting- arliga, sum hon tekur til. Skúlin súsar Í sambandi við rundferðina hjá mentamálaráðharran- um, hevur Mentamálaráðið eisini tikið stig til eitt rit, har 14 fólk úr føroyskum vinnulívi, politikki og skúlaumhvørvi hava skriv- að sínar tankar um fólka- skúlan og undirvísing sum heild. Brot úr hesum riti stóðu í Sosialinum í gjár. Ritið, ið kallast Sús – Skoðanir úr skúlanum – er eitt slag kjakskapara undan túrinum hjá Annlis Bjark- hamar, og hon leggur dent á, hon einki hevði álagt teimum fjúrtan fólkunum at skriva um, og tí fegnast hon um tað fjøltáttaða úrslitið, sum er komið burturúr. Ritið verður í hesum døg- um sent teimum, ið fund- irnir kring landið eru ætl- aðir. Fólkaskúlin er fyri næmingarnar Spurd, um hon bert ætlar sær at práta við stýrislimir, stjórar og lærarar á ferðini og ikki næmingarnar, svarar Annlis Bjarkhamar í fyrstu syftu, at hatta er ein góður spurningur. Men hon leggur síðani dent á, at onkustaðni er ein noyddur at byrja, hóast tað kann vera trupult, men ætlanin er ikki at leypa næmingarnar um, tí virkisætlanin hjá Annlis Bjrkhamar fer ikki í gongd enn, so kanska kundi várið verið brúkt til at hitt næmingar, heldur lands- stýriskvinnan. Tí sum hon sigur, so er tað ov sjáldan, at næmingarnir verða spurdir, og skúlin er ikki til fyri lærararnar, men fyri næmingarnar. Ikki hvussu men hví Annlis Bjarkhamar arbeiðis nevniliga við eini virkis- ætlan, sum hon ætlar byrja 1. apríl í ár, og andin í hesi virkisætlan er, at um skúlin er til fyri næmingarnar, so er hetta ein ringrás, har skúlin er fyri allar partar, tí hetta skal vera gott fyri allar partar, sigur Annlis Bjarkhamar. Spurd, um ein slíkur túrur kring landið ikki er at blanda seg upp í sína fyri- siting og leggja seg út í smálutir, sigur Annlis Bjarkhamar, at tað kann ein siga, men onkustaðni skal ein byrja, og hon leggur enn einaferð dent á, at inan føroyska fólkaskúlanum verður oftari spurt um hægri játtan, heldur enn at spyrja, hvussu vit skulu umsita og brúka verandi játtan. – Vit spyrja altíð, hvussu vit skulu arbeiða undir núverandi skipanum, heldur enn at spyrja, hví vit hava núverandi skipanir, sigur Annlis Bjarkhamar, sum leggur afturat, at virk- isætlanin hjá henni er ein staðfesting av politiska viljanum, sum nú sambært henni sjálvari byrjar úti í skúlunum. Rundferðin hjá Annlis Bjarkhamar byrjar í Trong- isvági mándagin 27. januar og endar á Giljanesi 12. februar. Annlis súsar kring alt landið Orðið verður frítt, tá Annlis Bjarkhamar næstu dagarnar fer at lurta eftir lærarunum kring landið. Hon heldur, at vit heldur eiga at kjakast um, hvussu vit kunnu brúka verandi játtan, enn at biðja um hægri játtanir C M Y K 13 12