leygardagur 26. august 1989síða 10

Síða 10 Tá Carl Jóhan Jensen, sum er yrkjari og franskar bókmentir, hevu; í seinasta nummari av Brá (13/14) nakrar hugleið ingar. Carl Johan + iðger i grein sini tvey evnir. Annað evnið er føroyskar bók entir yvirhøvur, sum heldur grein krivarin eru á einum krossvegi. Hitt evnið er vrkingasavnið Framtíðin kem Få eftir Jóannes } d. Henda bókin er eitt savn av k ð fevna ur lakan mans mi)» Bok KO På í } Í í Me % 3 i t i y t KK L I im mn GK i ð t rKinin I ið nøkru generellun igleiðingum ar hann bytir feroyskan skaldskap undur í nakað, hann rópar málisku skaldskap og nakað, hann rópar uttan garðsskaldskap. Tað, Carl Jóhan for telur her, er eftir mínum tykki forvitnis ligt og virðismikið, tí tað er nýtt fyri mongum lesara og varpar ljós á nýggjar leiðir í europeiskum skaldskapi. Tað er eisini gagnligt, við tað at tað kann vera teimum lesarum ein hjálp, sum hava hug at lesa Carl Jóhansa egnu yrkingar Men tá ið greinskrivarin seinni í hugleið r ingum sinum kemur til ta nidurstødu, at tíðin er farin frá máliskuskald sKapi«, t.e. øllum skaldskapi, yrktum á im hetta málið Vroytist og mennist her á klettu É | ut Kalla bara er pláss fyr bara erna esott Ki uttar garðsskaldsk ip ter lé rin so Smátt at í KK i ni Í au Sul ø gir up eil sk i jokment er bæði p bruk tvr * t t på I K id K ip rsiðy kspre P x or Í ! AT >} ok a rkinga í ok ið t steingja øll ongu skaldskapart nyndini á Carl Jóhan fari eg at loyva mær at úmliga bókmentaliga plural smu, har allar blómuættir hand farnar við hegni og álvarsemi — fáa inni vist, sjálvsagt eisini tann hjá Carl Jó han Eftir at hava sagt sína hugsan um eitt móti i føroyskum bókmentum, fer Carl Johan undir at ummæla Framtidin kem ur ikki av sær sjálvari. Urslitid, Carl Jó- han kemur til, er í stuttum hetta: í savni- num hjá Jóannesi er ikki ein einasta yrk ing, sum kann fanga áhugan hjá einum nútíðarlesara. Ummælarans ferð gjøgn- um savn Jóannesar er ein slík oyði- markarferð, at lesarin til endans næstan fær ilt av honum. Ein sær næstan Carl Johan fyri sær, sum ein turrisligan Lucky Luke á hestbaki, skarpan av ngd og tosta. Hann ríður gjøgnum eina eyrskriðu og vónar at finna vatn og grønsku framman fyri stavn nen indan næstu sýn er aftur bara skursl Ein viðmerking til Carl Jóhan Jensen Framtíðin kemur ikki av sær sjálvari Jóannes Dalsqgaard og grot. Neyðar maður! Sum kvøldsins skuggar togna, skerpist okkara hetja meira og meira. Og tá vit i sólarrenning int hóma eina silhouett hokna niður við legubálið, er ilt at siga, hvat er utari tann Spiska hattarger tann piðjaða andlitsgreinin lúgvaða bókmentaliga reiðmann Eg meini tað. Tað fyrsta, eg hugsaði tá eg hé vði lisið nælið hjá Carl yrkingasavni Jóannesar. A síð 8 fanr í eina yrking, su eitt M ' sr Í oO Fi sí y Í) p På Í Í 1 t tað Í kla 1 Eg eygleiði hana r ? r Eri sum breiðageisli á leysabekki Eg skal vissa Carl Johan um, at eg ornadi um bakið, tå eg las hesi orðini aftur. Í hesi yrkingini eru litir. Her er luktur. Her eru faðirligar kenslur. Her er tann hættisliga nútíðin. Her verður so væl sum tað kann gerast sagt frá einum almennum fyribrigdi, tí júst so leiðis standa í hesum degum mammur og pápar í hundraðtali, við hjartanum í brókunum. Her er ein fáorðaður frísk- leiki, sum eisini eyðkennir summar av yrkingunum hjá Heðini Klein. Og so til seinast hetta, ljóðliga sum myndarliga, frálíka tiltakið: sum breiðageisli á leysa bekki. Okkurt hevur Jóannes sogið í seg millum teir gomlu skálvíkingarnar niðri á Mølin Nu veit eg fullvæl, at mínar kenslur, hóast tær eru veruligar, als ikki kunnu ndir « Ina 1 ViSindaliga javnmetast við tær bygdu metingarnar hjá Carl Jóhan Spurningurin er bara: Hvussu vísinda ligar eru hesar metingar og hvussu væl undirbygdar eru tær? Eftir at hava isið savnið hjá Jóannesi, kemur Carl Johan til tað úrslit, at í ti er »skyld skapurin við trýssini eyðsýndur bæði so og so«. Eg dug! ikki at síggja, at nøkur grund er til at undrast á hetta, eila at hetta er serliga glog eð, t ugsað verður um Joann« D rd er tføddur 14 og at r ri in nsa rkt Två lesur elid ( % P i sk P i 1 na DOK hånsåra, er tanr ittan garðsskaldskapur im Carl Jóhar skapa í Førovum. Hetta svar t eir bókmentagranskari fer at undrast á, at eitt nú Bábilstornið (1909) ikki er skriv að i (»Olysses« eftir James Joyce kom ut i stream-of-consciousness-stili 1922). Mín niðursteða er tí tann, at sjálvt staðið undir bókmentaligu met ingunum hjá Carl Jóhan er ein asegulig og óvísindalig skaldskaparhugsan Men hetta er ikki alt. Í sínum ummæli av yrkingatyssinum »Slød eftir skips dagbók: brúkar ummælarin sum grundarlag undir atfinningum sinun at yrkjarin hevur sett sær endurspegla fyri lesaranun veruliga livid umborð< á skir t punun | mranum er hesin pástandur entur i henda } k hanr N | srilig , haldið vrking Jo P Í P og veruleiki. Her er ( Jol »heppir r E På +01 hånr ver eikalvs g J t } r t king 8 »Slød KIÐS( OK Vit i i kir tr ) 8 N: 9 MM kt ð av útiferður Lesar tær soleid greitt at vita, at her IKKI er talan veruleikalýsing, men heldur um endur minning. Pástandurin hjá Carl Jóhan er ti ikki bara skeivur. Hann er settur fram, hóast ummælarin veit betri, og er sostatt óreiðiligur Sum demi um, hvussu eyðkendar av »gykli og søgn« og tí vánaligar og ónýti ligar yrkingar Jóannesar eru, tekur Carl Jóhan fram hetta brotið Trygg í náttini ljósini á landi heitir køkar við stákandi konum sum vaska sær um stór hurt bróst framman fyri koksvaskum ganga ganga meðan breidi Carl Johan ger upp á sin hástóra máta gjøldur burtur ur hesum reglunum. Her r r fari eg at loyva mær at spyr] håd ikki søgn, Carl Johan? Og hvussu Nr. 97 hugmóð verður haft sjatvur DVT i€ inarorð? Men lat okkum eina ferð aftrat hyggja Tær eru í roynd og hesum reglunum veru ógvuliga áhugaverdar, bæði í sjálv sær, og elsini um vit samanbera r vid viðmerkingar ummælarans ti bókmentaliga. Ti eg kundi hugsað mær at Jóannes, hóast hann ikki ger seg upp til at vera veruleikalýsara, her kemur so nær veruleikanum um hugaheimin hjá jomanninum sum nakar. Tad sum um mælarin ikki hevur fatad, er, at I orå og 1Vert t í hesum broti peikar á ótrygd, myrkur, kulda móðu 1 unnustulovsi heimlovy I ur mitt heim og havt har stútt tín vinur av langferð lendir k Pol I Joannes hev ur loftað hesur en hansara vrking fevnir nor eira, ur tidarmyndina og sån ðir tá bað tovar kki var til og mong kona mundi sanna kvæðaerindið luld er aøpur eir t hon nog eyði tið { ka sær K f iðurt Få tid i y 3 ið ot i ið he på i f 1 t { inn e1 Kaldskaparsjon telagshg hugi er útkólnaður. ger eir ummælara blindan Hann, sum heldur, at eg við hesun viðmerkingum vendi mær ímóti erligum bókmentaligum kritikki, skilir meg illa Tað er tverturímóti. Listin hevur hvørki brúk fyri tí tóma herðaklappinum — ella ti blindu hådini. Yrkingar Jóannesar eru eftir mínum tykki ikki allastaðni javn góðar í dygd, og tær høvdu tí hóskað væl til eina áhugaverda bókmentaliga viðgerð. Myndirnar, yrkjarin brúkar, varisligar, fjålgar og lítið breggjandi, eru verdar eina kanning i sjålvum sær Sum tidarmynd og personssøga fær savnið sjálvsagt eisini eitt virði, sum fer at vaksa við tidini. Sjálvur haldi eg tær persónligu yrkingarnar vera best, eitt nú »Bod«, »Jardarferd hjá skyldkonu á bygd« og „Heimkoma til fremmand land<. Men nakrar av teimum politisku yrkingunum eldast eisini væl, eitt nú nn AA Af [ [Af [fy Af ff AA AA ff 26. august 1989 F 3 þá É Se EK so