mikudagur 29. januar 2003síða 5

8 Nr. 19 - 29. januar 2003 Nr. 19 - 29. januar 2003 9 Fíggjarmálaráðið undirgrevur arbeiðspláss hjá fiskimonnum – Er frádrátturin hjá føroyskum fiski- monnum uttanlands skerdur við vilja, er einki at gera. Men er hetta eitt mistak, eigur ein loysn at verða funnin, sigur Føroya Fiskimanna- felag, sum hevur eitt uppskot um, hvussu hetta kann gerast FRÁDRÁTTUR Beinta Anthoniussen, starvsnæmingur Í blaðnum týsdagin høvdu vit samrøðu við kollfirð- ingin, Jógvan Fagraklett, sum siglir og umboðar føroyskar fiskimenn í Danmark. Í samrøðuni fanst hann at skerda frádráttinum hjá fiskimonnum og vísti á tað skeiva við, at fiskimenn og handverkarar uttanlands eru undir somu skipan við sama frádrátti. FF átalar Í seinastu ársfrágreiðing Fiskimannafelagsins sigur felagið, at Fíggjarmálastýr- ið undirgrevur arbeiðspláss hjá fiskimonnum uttan- lands. – Tað er eingin ivi um, at føroyska samfelagið hevur áhuga fyri so nógvum ar- beiðsplássum uttanfyri Før- oyar sum gjørligt. Hetta er eisini gjaldandi fyri fiski- menn. Øll vita, at tað er mark fyri, hvussu nógvir fiskimenn rúmast umborð á føroyska fiskiflotanum. Tí ræður um at gera tað møgu- ligt at fáa so nógvum før- oyskum fiskimonnum sum gjørligt møguleika at kunna fiska við útlenskum fiskiskipum, samstundis sum teir kunna vera búgv- andi í Føroyum, sigur Fiskimannafelagið og vísir á, at eitt av endamálunum við fiskimannaskattinum var júst at gera hetta møgu- ligt. – Men tað tykist, sum kunngerðini um frádrátt fyri arbeiði og sigling utt- anlands mótarbeiðir hesi ætlan. Kunngerðin ásetir, at tann frádráttur, sum var gjaldandi fram til 1. januar í ár og sum var kr. 300 ella kr. 400 um samdøgrið - alt eftir um arbeitt varð í norð- urlondum ella ikki - er lækkaður til kr. 100. Av hesum eru kr. 50 fyri kost, kr. 20 fyri húsleigu, kr. 25 fyri ferðakostnað og kr. 5 fyri tryggingar. Skipanin er soleiðis, at verður ein post- ur av hesum útreiðslum goldin av øðrum, so minkar frádrátturin samsvarandi. Fiskimannafelagið vísir til tey einstøku liðini í nevndu kunngerð: Vistarhald, húsaleiga og ferðaútreiðslur Skattalógin sigur greitt í §29, stk. 11, at "til skatt- skylduga inntøku teljast ikki virði av vistarhald hjá sjófólki umborð." Við føroyskum skipum hevur ongantíð verið ivi um, hvussu henda regla skal skiljast. Proviantur (vistarhald) hevur sambært sáttmálan verið goldin av fiskimonnum uppá tríggjar mátar. Teir eru: 1. Fríur proviantur, 2. Proviantur fer av óbýttum ella 3. Mann- ingin rindar sjálv allan proviantin. Í øllum førum hava menn verið skattaðir av tí, sum er útgoldið, eftir at proviantur er trektur frá, uttan mun til hvørja støðu proviantur hevur í sáttmál- anum. – Men her hevur Fíggjar- málarðið sett aðrar reglur fyri fiskimenn við út- lendskum skipum. Har fiskimenn gjalda sín egna proviant, verður hesin ikki roknaður sum skattafrí veit- ing. Hetta meta vit at vera heilt skeivt og í stríð við praksis við føroyskum skipum í eini 40 ár- heilt síðani provinatur gjørdist skattafríur. Eitt annað er, sigur fel- agið, at her verða 50% av tí samlaða frádráttinum mót- roknað kostfrádráttinum, sum er 100 um dagin. T.v.s. at frádrátturin er bert helvt- in av tí, sum provianturin reelt kostar. Annars kann sigast, at tá almenn tæn- astufólk fara uttanlands at ferðast, fáa tey einar kr. 500 at eta fyri um dagin – skattafrítt; tað er 10 ferðir so nógv, sum ætlað er ein- um handverkara ella fiski- manni. So her er manna- mur, so tað forslær. Húsaleigan er sett til kr. 20 um dagin ella 600 um mánaðin. – Vit kunnu bert út frá leiguprísunum í Havn meta um, hvussu nógvar dagar í einum mánaði tað ber til at leiga t.d. eitt kamar fyri hesa upphædd. Í besta føri røkkur hettar til helvtina av mánaðinum. Men hendan reglan rakar nærum ikki fiskimenn, tá teir búgva umborð, vísir Fiskimanna- felagið á. Ferðaútreiðslur eru settar til kr. 25 um dagin, ella kr. 750 um mánaðin – Um roknað verður við, at tað er hóskandi at sleppa heim eftir tveimum mánað- um, so verður samlaði frá- drátturin kr. 1.500. Hetta er minni enn ein ferðaseðil kostar bert annan vegin og bert í Danmark. Úr øðrum londum røkkur henda upp- hædd munandi minni. Helst ber tað als ikki til hjá fiski- monnum, búsettir í Føroy- um, at sigla t.d. við kanad- iskum skipum. Einki samsvar Felagið sigur, at fiskimenn í Danmark, sum FF hevur tosað við, meta seg at brúka kr. 18.000 í ferðing árliga. Við 180 døgum kann teirra frádráttur gerast kr. 4.500, sum er umleið 25% av kostnaðinum. – Verða kostur og ferðing løgd saman, missa fiski- menn kr. 18.000 í frádrátti í mun til veruligu útreiðslur- nar, og hava teir harvið fingið eina skattahækking uppá kr. 9.000 ella meira enn tað. FF heldur tað vera heilt burturvið, at als einki samsvar er millum frádrátt í mun til veruligu útreiðslur- nar. – Tað kundi t.d. verið eitt sindur av logikki at havt eina "sjálvrisiko" eins sam- svarandi tann ferðastudn- ing, ið er galdandi fyri fólk, sum í Føroyum búgva eina- staðni og arbeiða aðra- staðni. Hesin var eftir gomlu lógini kr. 3.000 ár- liga, sum man svara nøku- lunda til galdandi reglur, meðan tað hjá løntakarum uttanlands er talan um heilt aðrar upphæddir. Her verð- ur eisini gjørdur manna- munur til skaða fyri út- lendsk arbeiðspláss. Munurin millum handverkarar og fiskimenn FF vísir í ársfrágreiðing síni á, at grundgevingin hjá Fíggjarmálastýrinum fyri lækkingini av ferðafrádrátt- inum er at fáa handverkarar at flyta heim aftur, nú so nógv er at gera í Føroyum. – Men hendan grundgev- ingin kann als ikki nýtast mótvegis fiskimonnum, tí teir hava so eingi skip at koma heim til. Mótvegis fiskimonnum uttanlands, vísir hendan kunngerðin eina sera lítla virðing fyri teirra starvi og tann týdn- ing, sum teir hava fyri før- oyska samfelagið. Avleið- ingin kann tí væl verða, at hesir fiskimenn aftur stinga í sekkin, og tá hava vit sagt farvæl til hesar borgarar og teirra arbeiðspláss fyri well. Uppskot – Er alt hetta gjørt við vilja, so er sjálvsagt einki at gera. So kunnu vit bert síggja, at meðan ein partur av lands- stýrinum roynir at økja okkara arbeiðsmarknað við arbeiðsplássum uttanlands, roynir annar partur av landsstýrinum at forpurra hetta. Felagið heldur, at er hetta hinvegin eitt mistak, eigur ein loysn at vera, at fiski- menn uttanlands verða skattaðir á sama hátt sum við føroyskum skipum av provianti, t.v.s. sleppa und- an skatti. – Tær kr.100 kunnu so óskerdar verða frádráttur sum endurgjald fyri ferð- ing. Hesar vilja svara nøku- lunda til kostnaðin. Men tá má í hvussu er takast hædd fyri teimum fiskimonnum, sum hava størri útreiðslur, enn her er talan um. - Handverkarar kunnu ikki nýtast sum grundgeving hjá Fíggjarmálastýrinum fyri at lækka frádráttin hjá fiskimonnum, heldur Fiskimannafelagið. Arbeiðið við at byggja virkið, sum skal taka í móti og sóttreina slógv frá alivinnuni, er í gongd, og vænt- andi fer virkið undir at taka í móti slógvi í summar SÓTTREINSAN Edvard Joensen Eiði: Arbeiðið upp á virkið hjá Salmon Proteins á Eiði gongur eftir ætlan. Væntandi verður farið undir framleiðslu í summar, sigur stjórin. Jógvan Emil Nielsen, stjóri á Slamon Proteins, sigur, at í grundini eru teir eitt sindur framman fyri tíðarætlanina við sjálvari byggingini. Eisini er avtala gjørd við flutningsfelag, sum skal taka sær av at flyta alt slógvið frá føroysku ali- virkjunum til virkið á Eiði. Tað eru Hans Egil Joensen og synir av Eiði, sum hava fingið flutningin. Teir fara nú at gera onkrar íløgur í bil og tangar, soleiðis, at klárt er at byrja, tá virkið er klárt. Jógvan Emil Nielsen sigur, at virkið fer at taka í móti slógvi frá øllum ali- brúkum í landinum. »Rá- vøran«, um tað kann nevnast so, er býtt í tvey. Slógv frá deyðum ella sjúkum fiski, og vanligt slógv frá kryvjivirkjunum frá fiski, sum tikin er á vanligan hátt. Eisini verður viðgjørda vøran seld í tveimum, sigur hann. Tað, sum kemur frá sjúkum ella deyðum fiski, kann ikki brúkast til annað enn minkafóður. Hitt, sum kemur frá vanligu tøkuni, verður brúkt aftur í fóður- framleiðslu til eitt nú ali- fóður. Vøran verður seld fóðurframleiðarum í Noreg og Danmark, sigur Jógvan Emil Nielsen. Tað verður ikki gjørt annað við slógvið enn, at tað verður kókað, so øll møgulig smitta doyr. Síðan verður tað í tangum flutt av landinum. Sum er flyta alistøðirnar sjálvar alt slógvið óviðgjørt av landinum, og tað kostar teimum væl av pengum. Tá virkið á Eiði er komið í gongd, verður viðgjørda slógvið fyrst savnað í stórar tangar og síðan flutt við tangaskipum til keyparar uttanlands, sigur Jógvan Emil Nielsen, Tað fer at spara útflytarunum nógvar pengar, væntar hann. Hinvegin skal so alt flytast til Eiðis við bilum, og tað kostar sjálvandi eisini nakað, men verður ein sparing í mun til ver- andi skipan. – Talan er í grundini um eitt ES krav, vit hava gingið undir í samband við veteri- neravtaluni, vit gjørdu, sigur stjórin á Salmon Proteins. Har verður kravt, at slógv skal vera viðgjørt í tí landinum, tað kemur frá. Sum er gjalda alararnir nógv fyri at sleppa av við slógvið. Teir koma fram- vegis at gjalda fyri tað sjúka slógvið, men vit fara við hesum virkinum at lætta munandi um flutn- ingsútreiðslurnar yvir- høvur, sigur Jógvan Emil Nielsen. Tað eru nakað oman fyri 20 partaeigarar í felagnum Salmon Proteins, Tað eru føroysku alifyritøkurnar umframt Havsbrún og Føroya Fiskavirking. Eini fýra fólk fara at arbeiða á virkinum, tá farið verður í gongd í summar. Áhugin fyri at stovna stuðulsfelag hjá FS Vágum tykist sera lítil. Bara eini seks- átta fólk møttu á stovnandi aðalfundi sunnudagin STUÐULSFELAG Stovnandi aðalfundur av stuðulsfelag hjá fótbólts- samtakinum í Vágum, FS Vágum, varð hildin sunnu- dagin. Lítil áhugi tykist fyri at stuðla fótbóltinum. Bara eini seks-átta fólk møttu á stovnandi fundin- um, siga fyrireikararnir. Kortini varð ein trí- mannanevnd vald, sum skal arbeiða víðari við at fáa eitt rættiligt stuðulsfelag upp at standa. Krøvini til fótbóltin í dag eri so stór, siga fyrireikar- arnir, at teir meta tað av- gjørt neyðugt við einum slíkum felag. ej Lítil fótbóltsstuðul í Vágum Reinsivirkið verður nú bygt á Eiði Farið er undir at byggja virkið hjá Salmon Proteins á Eiði, sum skal taka í móti og sóttreinsa slógv frá føroysku alivinnuni Mynd: Jens Kristian Vang C M Y K 9 8