mikudagur 29. januar 2003síða 8

Lena Andersen: hendurnar upp ella buksurnar ni›ur Prix Føroyar Vangamyndin: Andras Olsen Ung or›: Fjølmi›lar fara eisini ov langt 15 14 Nr. 19 - 29. januar 2003 Heryvirmaður fekk sekkin Ein yvirmaður í hernaðarligu fregnartænastuni í Ísrael hevur fingið sekkin, tí hann forðaði einum ísraelskum álopi á palestinsk mál. Sambært blaðnum Maariv hevur yvirmaðurin játtað seg sekan, og hann skal hava sagt, at hann royndi at forða einum álopi á ósekar palestinar. Yvirmaðurin er nú fluttir til eina skrivstovu hjá hernaðarligu fregnartænastuni, har hann bert hevur umsitingarligar uppgávur, skrivar Maariv. Ísraelsk lóg áleggur annars heryvirmonnum at sýta fyri at líða boð frá sínum yvirmonnum, um teir halda, at talan kann vera um krígsbrotsverk. Síðani palestinski uppreisturin byrjaði í september í 2000, eru umleið 200 ísraelskir hermenn og yvirmenn settir í fongsul, tí teir hava sýtt fyri at gera tænastu í teimum hersettu økjunum. ES hjálpir Norðurkorea Uttanríkisráðharrarnir í ES-londunum samdust fyrradagin um at senda eina sendinevnd tilæ Norðurkorea í einari roynd at loysa ósemjuna um landsins kjarnorkuætlan. Fundurin samdist um, at Grikkaland, sum hevur formansskapin í ES, skal fáa fundin í lag og fyri- reika hann, men tann endaliga ferðin er treytað av, at leiðararnir í ES-londunum taka undir við henni, og at norðurkoreanska stjórnin er hugað fyri at hitta ES-umboðini. Hildið verður, at grikski uttanríkisráðharrin, George Papandreou, og uttanríkispolitiski sam- skiparin hjá ES, Javier Solana, fara at standa á odda fyri sendinevndini, men nær hon fer til Pyongyang, er ikki greitt enn. Jugoslavia í søguna Serbiska tjóðartingið hevur samtykt, at Serbia og Montenegro verða skipað sum eitt samveldið, og samtyktin ber í veruleikanum í sær, at Jugoslavia endaliga er farið í søguna. 165 av teimum 250 serbisku tinglimunum atkvøddu fyri avgerðini, meðan 47 atkvøddu ímóti. Avgerðin at skipa Serbia og Montenegro sum eitt samveldi ber eisini í sær, at serbiska forsetavalið verður útsett. Herfyri varð tvær ferðir roynt at velja forseta, men hvørgu ferðina eydnaðist tað nøkrum valevni at vinna, tí valluttøkan var ov lítil. Vojislav Kostunica fekk kortini flestar atkvøður á báðum valunum. Serbia og Montenegro var tað seinasta, sum var eftir av gamla Jugoslavia, eftir at Kroatia, Bosnia, Makedonia og Slovenia tóku loysing í nítiárunum. Uppsagnir hjá Saab Fleiri hundrað starvsfólk hjá svensku stórfyritøkuni hava fingið uppsagnarbræv seinastu tíðina. Í november vórðu 1300 fólk uppsøgd á bilverk- smiðjuni í Trollhættan, og í síðstu viku fingu 100 onnur somu boð. Skilið er tað sama á motor- verksmiðjuni hjá Saab í Sødertælje. Har vórðu 100 fólk uppsøgd fyri tíggju døgum síðani. Motorverksmiðjan í Sødertælje er partur av dótturfelagnum Saab Powertrain, og tað felagið hevur eisini boðað frá uppsagnum. Ætlandi skulu 50 starvsfólk hjá felagnum sigast upp, skrivar svenska tíðindastovan TT. UTTAN ÚR HEIMI Loyva kuwaitar USA at nýta landið sum støð í einum álopi á Irak, fer Irak at leypa á Kuwait IRAK-KREPPAN Árni Joensen Irakski varauttanríkisráð- harrin, Tariq Aziz, gjørdi í samrøðu við kanadiska sjónvarpið fyrrakvøldið greitt, at roynir USA at gera innrás í Irak, verða ameri- kansku hermenninir ikki móttiknir við blómum, men kúlum, og teir verða fyri stórum tapi, legði hann afturat. - Kemur álopið úr Ku- wait, kann tað henda, at vit fara at svara aftur. Vit fara sjálvandi at svara ameri- kanska álopinum, sama hvaðani tað kemur, tí vit hava loyvi at verja okkum, segði Tariq Aziz. Hann legði afturat, at Irak fer eisini at royna at raka øll mál í USA, brestur kríggj á. Spurdur um samstarvið millum iraksku myndug- leikarnar og vápnaeftirlits- menninar hjá ST segði varauttanríkisráðharrin, at Irak er sinnað at bøta um samstarvið. Sambært Aziz eru bara tveir stríðsspurn- ingar eftir millum iraksku myndugleikarnar og vápna- eftirlitsmenninar. Annar snýr seg um, at flogfør av slagnum U2 skulu gera eftirlitsferðir inn yvir Irak, og hin snýr seg um møgu- leikarnar hjá eftirlitsmonn- unum at avhoyra irakskar vísindamenn. Vanligar bumbur og rakettir megna ikki at oyðileggja møguligar irakskar støðir undir jørð, og tí umhugsa amerikanarar at nýta smáar kjarnorku- bumbur í einum møguligum kríggi við Irak IRAK-KREPPAN Árni Joensen Tað mangan álítandi blaðið Los Angeles Times skrivaði í gjár, at amerikanska her- leiðslan umhugsar at nýta kjarnorkuvápn í einum møguligum kríggi við Irak. Kjarnorkubumburnar skulu nýtast til at oyðileggja hernaðarligar støðir undir jørð og møguligar goymsl- ur við hópoyðingarvápn- um, sum irakar kanska eisini hava bygt undir jørð, skrivar blaðið. Serligi hernaðartíðinda- maðurin hjá Los Angeles Times sigur seg hava tíð- indini frá keldum í ameri- kansku verjuleiðsluni og skjølum, sum hevur sæð. Verjumálaráðið Pentagon hevur svarað, at USA nú sum fyrr tilskilar sær óav- markaðan rætt til at verja seg og síni sameindu. Seinastu tvey árini hevur amerikanska herleiðslan umhugsað at nýta smáar kjarnorkubumbur ímóti málum undir jørð. Longu undir krígnum í Afghani- stan kunnaði Donald Rumsfeld, verjumálaráð- harri kongressina um, at tað kundi gerast neyðugt, tí tað er ein sannroynd, at amerikanska hermegin hevur havt trupulleikar við at oyðileggja støðir, sum fíggindin hevur undir jørð. Lærdu av Kosovo Eitt dømi um hetta var í Kosovo í 1999. Tá hildu amerikanararnir, at teirra B2-bumbuflogfør høvdu oyðilagt øll tey serbisku flogførini í Pristina longu ta fyrstu bumbunáttina. Tá vápnahvíld fekst í lag, vísti tað seg, at serbarnir høvdu nógv MIG-flogfør stand- andi inni í einum fjalli. Bæði í Irak og í Norður- korea er ein stórur partur av hernaðarliga samskiftinum og vápnunum fjald undir jørð, og sambært einari frágreiðing, sum Pentagon gjørdi í 1991, eru umleið 10.000 slíkar støðir undir jørð ymsastaðni í heimin- um, og 1400 teirra verða mettar av hava stóran hern- aðarligan týdning, stóð í frágreiðingini. Einasti háttur at oyði- leggja slíkar støðir er at nýta smáar kjarnorku- bumbur. Tá tosað verður um smáar kjarnorkubumb- ur, verður hugsað um bumbur, sum eru minni enn 5 kilotons. Til samanber- ingar kann nevnast, at tær báðar kjarnorkubumburnar, sum vórðu sleptar niður yvir Hiroshima og Naga- saki í 1945, vóru 15 kilo- tons hvør. Vandamikil gongd Seinastu árini hava amerikansku hernaðar- myndugleikarnir kannað, um tað ber til at nýta tær smáu kjarnorkubumburnar uttan at beina fyri fólki í túsundatali. Hernaðartíð- indamaðurin hjá Los Ange- les Times skrivar, at tað er møgulit at nýta bumburnar í Irak. Hann vísir á, at tær smáu kjarnorkubumburnar kunnu nýtast til at beina fyri hópoyðingarvápnum, eins og tær kunnu nýtast til at oyðileggja herstøðir av ymsum slagi undir jørð. Í tí seinna førinum um- hugsar amerikanska her- leiðslan at nýta bumburnar longu í byrjanini av einum møguligum kríggi við Irak til tess at leggja iraksku hermegina lamna. - Verður hetta gjørt, er tað ein nýggj gongd innan krígsførslu, og tá verður gáttin til kjarnorkuvápna- nýtslu munandi lægri, enn hon hevur verið. Og tað kann vera vandamikið, skrivar Los Angeles Times. Irak hóttir við at leypa á Kuwait USA umhugsar at nýta kjarnorkuvápn Sambært Tariq Aziz, varauttanríkisráðharra eru Saddam Hussein og menn hansara til reiðar at leypa á Kuwait, kemur amerikanska álopið haðani Mynd: Reuters C M Y K 14