leygardagur 28. oktober 1989síða 17

2 Nr. 124 28 oktober 1989 a alheimsbókmentir førovskt, og fyri hverja týðing gerast vit almikid ríkari. Janus Djur huus legði stórfingið fyri við dialogu num hjá Platon og við Homer, men eis ini við at týða gitnastu yrkingalist Hann vildi progva, at føroyskt var lheims skaldamål og eftir millum aðrar Goethe Heine, Byron, Yeats Nietzsct fellow, fitt av Gustaf Froding og so Edgar Allan Poe ta tor D løra av ølium yrkingum hjá hesum st The Raven. Hon, sum verður mett so ogjørlig at tyåa, at fransmenn klára seg við eini prosatýðing. Á feroyskum finst hon, kanska ikki lýtaleys, men hon finst um tað sæst stílaði Janus hegt, og hann náddi mangan á mál. Kósin hjá honum, at fara eftir ti fremsta í alheims bókmentum hevur síðani verið hildin av fleiri eðrum kringum og kenum týðar um. Tríggir teir navnframastu munnu vera Christian Matras, Heðin Brú og Hans Thomsen, men nógvir eru teimum á baki. Í seinastuni eru komnir sorgar leikirnir Medeia og Euripides og Anti gone hjá Sofokles, sum Aksel Tórgarð hevur týtt og so Othello, fimti leikurin hjá William Shakespeare á føroyskum, í týðing eftir Hanus Andreassen Ein av teimum stóru leikunum Othello er ein av gitnastu leikunum hjá Shakespeare. Hann er um tann dekka herovastan Othello, sum í loyndum gift ist Desdemonu, dóttir ein tingmann í Venesia. Um hvussu illmenni Jago tosar upp í lag við fólk, meðan hann um somu tíð sáar illgresi í allar ættir. Um hvussu tað góða verður dripið í svartsjúku, hvussu øll skipan endar í ruðuleika. Í steðum ein stak nútímans leikur Týðingin hjá Hanusi tykist mær at vera eydnast frágera væl. Hon er lett at lesa, og setningarnir eru livandi og hava ongan uppgjerdan dám. Og tá ert tú komin ólukksáliga langt. Harafturat er erindislagið komið við yvir í tann fer- oyska tekstin, í tann mun Shakespeare yvirhevur nýtir tað. Tað var hann, sum stýrdi stevinum og ikki evugt At føroyska Nakrar kanska eitt sindur putlutar við- merkingar havi eg nú til týðingina Næstovastin hjá Othello eitur á enskum Michael Cassio og á føroyskum Mikkjal Cassio. Ég eri eitt sindur ivingarsamur, tá tað snýr seg um at feroyska orð á henda hátt. Heðin Brú gjerdi í týðingini av skaldseguni Harðferar Hæddir hjá Hanus Andreassen hevur við hesi bókini framt eitt týðarabragd, skrivar Jógvan Isaksen í ummæl- inum Emily Bronte nógv av at gera førovsk nevn. Eftir mínum tykki ov nógv. Tað er vandamikið at nýta serstakan feroysk an málburð, tá leikur fer fram í fremm andum londum. Í hvussu er, mást tú vera stak varin. Tað eru ikki nógvar tilikar »faroismir« i Othello, men t.d »sum eg må venja, so hann 'kki styggir mær seyðin< (53) og »gev hve. um dani manni« (135). Hverja ferð ein tilik orðing kemur fyri, verður lesarin fluttur heim til eitt føroyskt umhvervi, burtur frá, har leikpallurin er settur Shakespeare sjálvur hevur upp í rúgvu av anakronismum. Blanda samfe- leg, nýtir nevn, sum ikki passa saman hverki so ella so og skrivar sum heild sum tað hóvar honum, bara hann fær tað fram, hann vil hava fram. Tað er hansara rættur sum hevundi. Tá vit síð ani týða, mugu vit royna at flyta tekstin so óbroyttan sum gjerligt yvir í okkara mál. T.v.s. halda okkum í tí heimi, hevundurin hevur skapað At viðmerkja Tann gitni Dr. Samuel Johnsom gav honum, sum ætladi sær at lesa Shake speare tað viðmæli, at hann skuldi leggja fyri við at lesa leikirnar uttan at taka sær tykni av, at sumt var torskilt Síðani kundu viðmerkingar gerast hent ar, tí: > Viðmerkingar eru mangan neyð- ugar, men eitt neyðugt lyti« Hanus Andreassen drepur ikki tekst- in í viðmerkingum, hevur færri við enn tær flestu útgávur, eg havi sæð. Og tað er gott, men onkuntíð sakni eg eina við- merking ella tvær. Áramunurin millum skrivitid og lesara er hóast alt næstan 400 ár. Onkra aðrastaðni verður lesarin meguliga lumpaður og heldur, at tað er hann, sum einki skilir, ella at okkurt er galið við týðingini. Her hugsi eg se stakliga um sumt av t ig Demi tað er í Roderig« Í eg ikk Jay 5 t € k KK K KK! láta . { t 5 t } i 18 KK i K 1 t 3 t h KK í háar ið í kræð 1 t i t p k i:Å erðu K 3 3 1 r ná K Á ;ð 113 elnink i KK Uppruni og týðing | rt hé ; rðing eg k teg ne pf á < skr in Othe« ri ø iður leikur. Har ej ng evt øduna I kvint le ) Få ne t Kálla t id Kur ikað se eg ar har D ð okkur I er hann (9 Å 5. Mál Ik I ð t Kit teach vor et i Í bed ent« og »] nothing know, but for his fantasy«. Báðar utsagnir siga frå lýdni men eru annars stak olikar. lann stóri líkleikin stavar frá týðaranun Javnstøda Omanfyrinevnda viðmerking endar við hesum reglum: >Ég skilji hesi orðini hjá Desdemonu og kamargentu hennara sum eina viðmerking frá William Shak: speare til javnsteðutjakið, si frammi nú á døgum«. Her haldi eg, at hann ger nógv av. Líkamikið hvussu skarpur Shakespeare er at lýsa menn iskjaslig viðurskifti, at lýsa ævinligar trupulleikar, so var hann partur av sin ari tíð og ikki av javnstødistjakinum »sum er frammi nú á døgum« Í tí drúgva og frålika eftirmælinum har evni í Othello verða viðgjerd um framt uppruni og bygnaður finst eisini hendan niðursteðan: »leikurin) lýsir umframt óndskapin, fyrst og fremst kærleikan og hvussu tær báðar lívssjón irnar, sum viðhvert verða roptar tann kvinnuliga og tann mannliga, men sum vit eisini kundu rópt tann heila og tann syndraða, ávirka kærleikans kor og grodrarlikindi«. Á ein hátt er hetta beint, men í steðum tykist tað mær, at Hanus glaðbeintur fer umborð á fýra kantaða feministiska ideologi, har kvinnaner tað góða, og maðurin tað onda. Uttan mótmæli verður tann hug sjón borin fram, at kvinnan er ein hægri vera enn maðurin. Fjalt aftanfyri javn steðiskyrtilin verður sagt, at tann niður- LA i W Ci William Shaki pr 7 2) L OTHHLO Akaða k kk t t ø føt A é har Á é } ær t ið KV ein K berja Týðarabragd Nu eg i pilkað við og roynt at 1 Mmé ginpart inum; av pi her Vi eg her 1 endanum gera hetta bert eru smålutir litið og einki hava at siga Othello eiga vit n 1 førovskum i einar flótandi og livandi tyðing. sum ger tað til eina fragd at lesa sorgarleikin Omaná er bókin í sjálvum sær eisini vek ur Jogvan Isaksen