týsdagur 21. november 1989síða 10

Síða 10. Viðmerking til Janus Kamban: listarmenn valdast . ordaskifti Longu fyri 20 árum síðani tók ein áhugabólkur seg s an Havnini við t 1 at reisa ein minni Hans Hugsanin var at fåa gjørt endam svarða vvir Andrias Djurhuus eina standmynd av Han Andriasi, soleiðis sum hann sá ut, og soleiðis sum folk fle mintust hår Í ni i 1 en í Ká Fink IKK t ok K ppsk i k t and í i ulreinglul k i ! da rød And i D iðu Jar Kam! Men å bolk t KK! € ið s MIT g px s r ggju høvd iKrå I t KN 3 »rødu $ kað ppsk ð. Síðani hendi eink ð sæ J K ha k K i K ry ru æt 3 Sad í fl. %% . " . x nx * 3 í x é x kk k x 3 iðið Í Á i 5 ðið eingin annar utvegur enn at royna aðrastaðir. Og í hesum indi kom byráðið á tal við danska myndaheggaran Jens Peter Kellerman Kellerman Jens Peter Kellerman, sum Kamban niðurlátandi Janus ometaliga kallar ein »modellør«. er útbúgvi modellør«, er utbugvin å Keyp mannahavn hjá professaru num Erling Frederiksen og Helge Bertram Kunstakademinum í Hann hevur havt eitt ótal av framsýning um ymsa staðni, og hevur gjørt nógv arbeiði fyri dansk ar kommunur Hesin »modellørurin«, sum aftan á lokna útbúgving hev ur fingið eftirútbúgving í Paris, Ítalia og Grikkalandi, hevur fingið ikki færri enn 8 almennar listaheiðurslenir fyri síni verk. Um Janus Kamban hevur nakað líkn andi at visa á loyvi eg mær at ivast í, og svárt man tað tykjast mongum, at hann fer > illa við einum kolleg Hóast ein hevur virðing fyri ti arbeiði, Janus Kamban hevur giert, so merkir tað ikki, at øll eru samd um 1 han verkur } P HR AA Í og ka y hvert tað sef | i y k K a Ja Kamb hev > fle ri erk Í I i Kommunt1. DO har Ka rSsøk t era ir iðr is t Frondur Patursson og Hans Pauli Olsen, hava fing ið stx ir ippgavur i gera y »yr&ådid, o nnur i iK va arbeið V 1St £ endi Í iðið | ha K kk HØ 5 rð x x , 5 A på Í « 3 i rå % | i 5 % % Få I k M fólk bar Førova g Listafelag Ferova VVir vid Janusi Kamban, so t ast tey era Kollegial moti Janusi enn Janus er mot vegis Kellern Ti um tey studla Janusi i at draga målid út í fleiri ár afturat, so at einki hendir á listarliga eki num í Komm unu, so tey um tað. Men by Forshavnar rådid ætlar sær avgjørt ikki at vera gísli í tilikum máli Standmyndin Sum fyrr nevnt var uppruna liga ynskið hjá åhugabolki num at fáa eina standmynd av Hans Andriasi, soleiðis sum hann sá út og sum vit hann mintust Hesum ger Janus Kamban gjeldur burt ur úr burtur við yvir frakkanum og hattinum, sum annars sermerktu Hans Andrias. Ein freistast at spyrja, hví Janus hevur latið próst Dahl í prestakraga og kjóla, og ikki læt hann standa suðuri í Vági sum Várharra skapti hann. Ella Gislatøka Utfrå okkara individuellu steðu til list vil eg meta, at sera torført er at avgera. hver er innan list »serkønur« um eitt nu limirnir i Feroysk Myndlsitafolk eru meira ser ken at meta um list, enn tann einstaki borgarin er. Persón- liga meti eg, at ein og hver. sum framleiðir, má finna seg í, at marknaðurin avger virð ið á framleiðsluni Og júst útfrá hesum fer býráðið helst ongantið at lata seg diktera av einum ráði av »serkønum«, hvat góð list er, og hvat minni góð list er. Tí í tílíkum máli umboðar byråd ið tann einstaka, keyparan, og vil ti taka steðu hareftir At enda vil eg heita á hesi viðkvomu »serkønu«, um at bíða við sínum líka so ser kønu metingum um »mo dellørin«, til tey hava sæð tað arbeiði, hann hevur gjert Viðvíkjandi Havnini eru friðkan av stórarbeiði at gera hjá listafólki komandi árini. Og eg kann vissa fer- oysku listafolkini um, at i Nr. 134 lesarabrøv List valdast > 0g Um at klippa o og kuta I Sensurmarran ridur Vaksin spæla krógva blunda. Í álvara hevur verið tosað um at KUTA burtur úr einum filmi. Tað eitur at klippa. Og verður tað gjørt vid knivi, so eit ur tað at skera At kuta merkir at skera upp á ein ófantaligan máta (Smb Otangar høvdu verið i neystinum og kutad linuna sundur) Hetta litla orðið er gott dømi um tann målsliga sum figgindar av fólksins vesaldóm, máli hava breitt út. Tær málsligu stálbustirnar krevja, at alt. sum líkist donskum, skal burtur og So skal helst okkurt íslendskt kroystast inn í staðin. At hendan vandalisman kost ar okkum allar teir fínu millumtýdningarnar, tað vita tey skr ivandi ikki. Av góðum grundum, ti mál ovra hava tey ikki Og hava tey naferð havt måloyra, so er hesin dýra bæri eginleikin langt síð an píndur i hel av larmi frá tí fundamental málkompressara At skera og klippa lík) ast donskt og danskt eru nål). At kuta an tad sama i eingilskum tørovskt nærskvyld eitur næst og norskum, men tad finst ikki i donskum. TI er tad gott At tað hevur ein hell annan og Hrovar tydning enn at era, tad ! eget eir politisKi ti npararn eink Dø At Få Å p t ev il Kt i vi er au K a KNapp 1 ga (Hann kappaði stokkinum) MM kvetta hevur um leid sama tydn ing. Og at helst i ødi karva er at skera okk Hetta hava vit urt smátt sundur málandi orðið eisini i yvirførdum týdn- ingi. Demi: Sensurnevnd in er so karvandi líkaglað við alla semiligheit 9 At summir feroyingar enn vilja halda fast við eina danska sensurlóg frá Hitlertíðini, er bara prógv um, at onkur er seinfat- andi. Tað er ikki skomm at framtiðini, eins og áður, fara vit altið at heita á føroysk listafólk fyrst kunnu tey ikki gera tað arbeiði, vit biðja um, so fara vit aðrastaðir. So einfalt er tað Heðin Mortensen form. Mentamaladeild Torshavnar Byraðs vera gami a gs. Tad er bara tað, at tíðin gongur, og tí En tað henda, at tann, sum ikki hevur eyg- uni við sær, ein penan dag kann liggja mentunarliga uppifjarðaður. 1 okkara tíð og í okkara parti av verðini er tað so, at fólk til at uppala síni egnu bern, og tey hava rætt til at blunda sjálvi, men tey hava IKKI rætt til at halda fyri eyg- uni á OÐRUM. Sensurnevndin hava rætt skal fylgja galdandi log. Men hví skal hon vera katólsk- ari enn pávin? Nógvar lóg ir kunnu og skulu tolkast hendan Hvat er »utugtige skrifter og billeder« i einum før Serliga oyskum høvdi i dag? Og eru truargalnir sensurvin ir í meiriluta millum feroy Neyvan. Hví eru so nógvir vettir í leg ingar nú? tinginum? Sensurløgin Fad kann ikki rimiligt, at nøkur må burwur vera vaksin skulu sita og av gera, hvat er skadiligt hjå ødrum vaksnum at siggja Annars er likt til, at tann nuverandi sensurnevndin veruliga hevur skaða fingið ikki av teimum opinskåradu filmunum, nen av tí fúla sensurvirk seminum. Tí at vilja klippa. skera, kuta, kappa. kubba, kvetta, karva ella skarva burtur av einum so vánaligum filmi sum Temp tation of Chri ålvarsligan frødiliga Starvsstovan eigur ti Sum skjótast at krevja av landsstyrinum at hesir neyðar sensorar sleppa burtur úr vandamikla starvi Sensurur er SERA vanda- mikil. sinum 3. Eftir at målpjøssarar fyri u.l. 40 árum síðani fóru undir at forbetra feroyskt, eru vit nú komin so langt, at feroyingar eru blivnir ómælandi soleiðis at skilja, at orðakynstur at kalla ikki verður framleitt á —>føroyskum longur. Hetta er væl fatiligt. Tí hvussu skulu vit vænta, at nakar skal dugaorka tíma at handfara eitt am- boð, sum alla tíðina glepp- ur úr hondini og gevur onnur úrslit enn tey ætl- aðu? Millum annað hevur pjessimafian eisini fingist við at gera orð. Námsfreði og frálærufimi standa í lýsingunum frá skúla- myndugleikunum. Hví 21. november 1989 ikki frødifimi og fima freði? Tað er minst líka týðiligt. Og hvat er ein fimi ella eitt fimi? Og hvussu bendist hesin dýr gripur? Fimi — fim fims, ella hvat? Tað góða gamla franska og feroyska orðið »ruta« slepp heldur ikki undan Av tí at íslendingar hava Loftleiðir og aðrar leiðir, so skuldi tann bussrutan partú eita »bygdaleidir«. Tá so onkur bussur ikki er í rutu, so stendur — gud hjálpi mær við stórum stavum framman: IKKI Í LEIÐ Hevði tað ikki verið á ein ari leið at skrivað: Á fimi førovska ongari leid? Henda målherjanin hev ur havt áhugaverdar fylgjur. Okkara gamla mal við donskum, týsk um, eingilskum, fronsk um, arabiskum og eðrum lániorðum (sum júst gera tað meguligt at framleiða t.d. skaldskap, raka mill umtónar og tosa og skriva á ymsum stiginum) er skúgvað til viks, og í stað in hava vit fingið eitt und arligt kloddateppi, knort lut og rulkut óbrúkiligt ljótt og Hver kann t.d fróðskaparnew speak? »Og yrkja á sólin, sum strálandi sekkur í kav hevur tað itið alla mína tíð. Men nú skal >strála- við Tramans vold og makt Tann hug tikni friggjarin eita »geisli« skal nu siga sd elski tini gei E indi e VEI Herfvr SK í sputur setur 1P} og niður ur ð F g havi kaggi lendsku orðabók g stendur, at kervi merkir Men hvat er eitt nakað system søgusystem tyri Í upphavi var orðið, sig ur Jóannes. Uttan orðini eru vit ikki fólk. Orðini eru virðismikil, og te) mugu ikki mishandlast Orðini, skaldskapurin, sjónleikurin, filmurin, all- ur boðskapur manna mill- um er felags ogn. Í Feroyum búleikast nekur undarlig klippifólk. Summi sita og klippa ríggiscenur úr filmum, ti tey siga tað vera vanda- mikið (fyri onnur!) at síggja fólk kína hverjum- eðrum (men ikki at kryvja og morla). Onnur sita og klippa góð, gomul orð burtur úr okkara kæra móðurmáli og rimpa okk- urt útlendskt inn í staðin. Hvat við at steðga allari klipping? Taka saksin frá bæði orða- og filmsensor- um, avvápna teir? Tað hevði verið til gleði og gagn fyri alt fólkið. Amen. Dia