týsdagur 16. januar 1990síða 9

; 3 RS ERE OT TE Nr. 1 — 4. januar 1986 eisini frammanundan kom- nir til Danmarkar úr eystu- reuropeiskum londum. Nógv av hesum fólkum komu at búgva í flóttarfól- kalegum. Danskir læknar, sum vóru flýggjaðir til Svørikis, skif tust um at vera læknar å he- sum legum i triggjar måna- dir, sum eitt slag av samfe lagsligari tænastu. Lækni á "Det færøske hjem" Eg kom at starvast sum lækni í triggjar mánaðir i einari legu í Skáne fyri re- konvalesentum, og fólki við magasjúkum, sum kravdu serligan kost. Henda legan var rikin fyri pening, sum Føroya Løgting hevði givið til donsk flóttafólk í Svøriki og var tí kallað "Det færgs ke hjem", og var eg tann fyrsta, sum var lækni har Peningurin úr Føroyum minnist meg rætt - var um 300.000 krónur og strekti til at reka heimið í eitt heilt ár. Eftir hetta fekk eg "arkivar bete", sum áður nevnt, og var tað mesta av tíðini á "Kvinnokliniken" í Lund ein deild av Universitetssjå Har mær væl, tí eg slapp at ar krahúsinum. dámdi beiða sum vanligur hjálpar lækni og lærdi nógv av tí. Eg royndi av og á at spyr sendistovuni um ferðaloyvi til Bretlands, uttan tó at fáa svar, men ja á donsku hetta var eisini eitt vanda mál, tí einasta samband við Bretland var eitt enskt her mannaflogfar. Har høvdu hermenn og adrir pers6nar, sum høvdu samband vid kriggid, fyrsta rætt. Hesar flogferðir vóru bert møguli- gar tær myrku nætumar, tá einki mánalýsi var. Við bumbuflogfari Men bráddliga fekk eg í oktober mánaða 1944 boð um, at eg kundi sleppa við flogfari kveldið eftir, frá Stockholm. Vit vóru 10 ferðafólk - seks læknar og fýra enskir ella amerikanskir flogskiparar við á ferðini. Tá vit vóru komin inn í flogfarið, fingu vit boð um at fara heimaf- tur, tí ikki varð flogið hesa nåttina kortini. Teir høvdu sæð tysk bumbuflogfør á leiðini. Næstu nátt bar til. Vit fingu flúgvarardraktir at lata ok- kum í, tí flogfarið fleyg óg vuliga høgt, í 8.- 10.000 metur hædd, fyri at týskar- nir ikki skuldu varnast ok kum. - Eg minnist at flogdraktin var so stór, at tað var um reppið at eg fekk høvdid upp um kragan. Heitt tevatn fingu vit at drekka fyri kul dan, ið var nógvur i flogfa rinum, sum ikki var bjálvað á nakran hátt Vit komu til Skotlandi í og fóru síðani til London, Prestwick í øllum góðum, har vit vóru interneraði í ei ná viku, meðan myndulei kamir kannaðu okkara vi durskifti. Vit vóru rættiliga yvirhoyrd um kendu. He narar Eg varð síðan flutt á gistin garhús í London, har eg var í 12 dagar. Tá vóru viður skiftini ræðulig i London, og eg minnist ul dømis at Sct. Pauls Katedralurin var í sori av eini V2 bumbu, sum hevði rakt meint. Kor uni var eg ikki fyri nøkrum óhappi beinleiðis, men ho yrdi tvær ferðir V2 bumbur bresta nærindis, har eg var stødd Sidani gekk leidin aftur til Aberdeen i Scotlandi, har eg skuldi vid troppaskipi til Føroya. Tå eg kom å bryg- gjuna i Aberdeen, lå trolari av Tvøroyri har. Eg hiti maskinmeistaran = umborð, sum eg kendi. Tað var An- drias Strøm. Tað var fyrstu ferð í eitt år at eg tosaði fø- royskt. At enda fór eg heim við troppaskipinum Novu, úr Noregi. Alt gekk væl og vit komu til Havnar 9. novem- ber 1944. Heim til ræst kjøt og sú- pan Pauli Dahl, lækni stóð fyri mær á bryggjuni, og vit fó- ru heim til teirra at fáa ok- PÅ Orð og myndir kum ræst kjøt og súpan. Dahl hevði júst fødingardag henda dagin. Eg fór síðani til Vágs at vit ja, áðrenn eg skuldi byrja at arbeiða á sjúkrahúsinum í Klaksvík. Serliga minnist eg. hvussu børnini hugdu at mær, tá eg kom til Vágs. Tey vóru ikki von at síggja fremmanda- fólk, tí sambandið við um- heimin hevði verið kvett í so mong ár. Vart tú ikki bangin at fara loftvegis og sjóvegis til Fo roya í kriggstid og tá tað ikki var so vanligt td. at ferðast í flogfari? Ég hugsaði ikki so nógv um tað. Tá eg hevdi sett mær fyri at royna hetta, so var ov seint at blíva bangin Sjálvandi visti eg hvussu vandamikið tað var og at okkurt kundi henda mær, lavi ongantíð verið gin av mær, so tað ilpti ivaleyst eisini á hesi Dahl ferdini, Niclasen sigur Sanna 1. desember 1944 tók eg við starvinum sum hjálpar lækni í Klaksvík. Mín uppgáva var at vera hjálparlækni á sjúkrahúsi num og at hjálpa kredslæk nanum Stærmose, sum røkti alt læknaarbeiði í Norðoyg gjum og eisini í eystara par líka no ti av Eysturoynni rdur til Elduvíkar. Tå véru sløk 4000 følk i Norðoyggjum, og nærum helvtin av teimum búðu á bygdunum. Ferdaumstødurnar vóru rin gar, og ti fóru læknarnir tå nógv oftari út á bygdirnar enn nú. Ég var so gott sum allar túrarnar úti á bygdu- num og hetta var mær ein góð og spennandi tíð, serli- ga tí eg ongantíð áður hevði ferðast í Norðoyggjum. - Tá kríggið var av í maí mánað 1945, fóru allir da- nir, sum sluppu, niður til Danmarkar at ferðast, og føroyingar i Danmark tustu heim til Føroya. - Tá fór eisini tann danin, sum hevði verið hjálparlæk ni á hospitalinum í Havn av Dagny Joensen Sanna Dahl Niclasen: -Tá eg hevði sett mær fyri at royna at sleppa ul Føroya undir krígnum, var tað ov seint at blíva bangin hóast eg sjálvandi visti hvussu vandamikil ferðin kundi gerast. . . | | | | | i Bara førovingar fingu studul Fýra fólk frå Tórshavnar byråd hava verið í Danmark og hildið fund við grónlendingar Ein føroysk sjónvarps- sending um grønlendska heimastýrið, ein stutt film- ur um Havnina og føroysk luttøka í skjótikapping í Grønlandi Hesi try tiltøkini fáa í ár stuðul úr "grunninum til frama fyri samstarvi og fatan millum Nuuk og Tórshavn". Nevndin fyri grunnin eru fíggjararneyndirnar í teimum báðum kommun- unum. Grunnurin býtir út pengar eina ferð um árið. Hvør kommuna setir 50 túsunn krónur um árið, og 100 túsunn krónur eru so at býta út hverja ferðina. Menav ti atso nógv ikki er goldið út á hvørjum ári, ber ul onkuntid at lata meira, sum gjørt verdur i år. BARA TIL FØROYINGAR Hini årini hava bert fåir føroyingar søkt grunnin um stuðul, men nú er ødrvisid. Tað komu inn seks umsóknir úr Før- oyum og tvær úr Grøn- landi. Bara tríggjar av umsóknunum, allar før- oyskar, helt nevndin vera verdar at stuðla. stað beinan vegin og Pauli Dahl, yvirlækni var aftur einsamallur á hospitalinum í ein mánað. Um ólavsgkutíð slapp eg til Havnar og varð tá hjálpar- lækni á hospitalinum, og í 1945 kom Jacob Højgaard, lækni til Føroya og vit bæði vóru síðani hjålparlæknar til mai 1946, tå Jacob Højgaard før til Fuglafjardar, fyrsti august sum kommunulækni har. Vit søktu eftir einum ød rum hjálparlækna, men fin gu ongan fyrr enn eitt ár seinni, og tá var tað, at eg 1 var so lemgi einsamallur hjálparlækni Hetta var ein strævin, men eisini spennandi tid Tá fingu vit m.a. penicillin, - #: Klaus Kiesewetter er mill- um teirra, sum hava fingið stuðul úr grunninum. Hann skal gera ein film saman við Hilmar Jan Hansen Jógvan Ásbjørn Skaale og Árni Gregersen fáa 50 túsunn krónur til at fara til Grønlands at gera sjón- varpssending um grøn- lenska heimastýrið, sum í fjør fylti 10 ár. Veiðufelagið Byrsu- múli fær 30 túsunn til at fara til Grønlands og luttaka í skjotikapping. men bert av og á - í smáum mongdum. Tað ringasta vit upplivdu ta tíðina, vóru tey nógvu ungu fólkini, sum doyðu av tuberklum. Heysuð 1947 gavst eg á hospitalinum, ti tá var eg móð og ætlaði at fáa mær eina friløtu suðuri í Vági, men tá var eg sera óheppin. Just tá hevði læknin í Vági upp og var stað. Jacob Olsen, sum tá hevði sekt starvið í Vági, men sagt farin av var lækni á Sandi, sandingar søgdu honum kortanei fyri at fara av oyn ni fyrr enn tríggjar mánaðir eftir at hann hevdi sagt upp So var einki annað hjá mær at gera enn at vera vikarur í Vági í tveir mánaðar Í Havn hitti Sanna ungar um at býta út 100 túsunn krónur úr grunni laus Kicsewetter og Hilmar Jan Hansen fáa 25 túsnn krónur til at gera stutifilm um Havnira. Fundurin var hildin í Keypmannahavn fyri eini Hvorki for- viku sidan maðurin í fíggjarneynd mi, Poul Michelsen, ella næstforkvinnan Lisbeth L. Petersen vóru við. Før- oyska sendincvndin var kortini væl mannað, trígg- ir — figgjamevndarlimir, Arnstein Ingi Mohr og Kristianna Rein. Haraftrat skrivstovustjór- in Jens Marius Poulsen. Grønlendska sendinevdin var líka stór. Onkur vil halda, at tað er nógv hjá bæði Tórs- havnar og Nuuk komm- unum at offra í ferðaút- reiðslum ul tílíkan fund, ú telefaxið er upp funnið. Figgjamevndirnar høvdu tó báðar onnur ør- Niclasen, cin indi eisini í Danmark, sigur Arnstein Niclasen. randi mann sum gekk á Læraras kúlanum. Tað var Bjarni Niclasen. Tey giftust í Dan- mark á summri 1948 og fin- gu try børn. Læknayrkid Eftir hetta før eg aftur til Danmarkar at fáa útbúgving í rántgendiagnostikk. Hevdi tú valt sama yrki, um tú skuldi valt umaftur í dag? Tað er als einki ivamål Eg kundi íkki hugsað mær annað arbeiði. fyri meg. tí hetta hevur havt mín áhu gå so leingi sum eg minnist