týsdagur 13. februar 1990síða 2

tíðindablaðið Abyrgdarblaðstjóri. Jan Miller Fyritaksstjóri: Kristjan Dahl ljósmyndari. Kalmar Lindenskov Blaðfólk. Høgni Djurhuus Randi Jacobsen Tórfinn Smith Prent: Utgevari — Pif Sosialurin | Bústaður: Argjavegur 26 Postadressa: Postsmoga 76 Uppseting: P/F Sosiahrin Argir 110 Tórshavn P/f Pressan 1981 | Telefon: 11820 Tetefax: 14720 Mandela leyslatin SUNNUDAGIN var ein av heimsins mest umrøddu monnum, Nelson Man- dela, leyslatin úr fongslinum í Suðurafrika, har hann hevur sitið í meira enn 27 ár. Ein hending, sum saman við teimum mongu kollveltandi broyungunum í Eystur- europa hesa seinastu tíðina, gevur okkum vónir um ein tryggari og betri heim. Ein hending, sum er við til at bróta niður múrar millum hvít og svørt. Ein hending, sum gevur okkum vón um, at tann stóri svarti meirilutin í Sudurafrika kann síggja fram móti ljósari og rættvísari tíðum. TAÐ var sudurafrikanski stjórnarleiðarin de Klerk, sum tók avgerðina at leysalata Mandela. Hetta var ein skilagóð avgerð, sum gevur okkum vónir um, at tað møguliga fer at eydnast at vinna teimum svertu javnrættindi uttan blóðugt stríð. Men tað er greitt, at við hesi hending er bert skjøtil settur á. Hevur tú sagt Á er tú noyddur at siga B osfr. De Klerk noyðist nú at halda fram við demokratiseringini, sjålvt um hetta fer at elva til stórt móttrýst frá teimum vidgongdu hvítu. Hesi vilja nevniliga ikki siggja broytingar. Tey siggja helst tey svertu búgvandi i smálondum fyri seg við avmarkadum møguleikum í mun til tey hvítu. Hesi tu vilja gera alt tey eru ment fyri at steðga royndunum at bróta niður núrar apartheids. Tað er heldur ikki so legið, at tey oftani verða mett at hava stóra virðing fyri ti politikki ella HER verður nógv at umrøda, nú samráðingar standa fyri. Tað er ilt at meta um nú, hvat fer at henda. Men tað at Mandela er leyslatin er so ein byrjan, ein sera týdningarmikil byrjan og eitt týðandi stødi at byggja víðari á, nú tað ræður um at betra um viðurskiftini hjá teimum svgrtu. Men apartheid fer ikki at hvørva við eitt nú Mandela er leyslatin. Tað fer uttan iva at taka drúgva tíð at røkka endaligum loysnum. Leyslaungin av Mandela er ein liður í hesi process. Hann skal verða tað liðið, sum fær gongd á og kann skunda undir eina skjóta loysn. ENN er ov tíðliga at meta um, hvat Mandela fer at fáa burtur úr sínum royndum at vinna teimum svertu javnbjóðis rættindi við samráðing- arborðið. Men næstu ferð svenska nobelnevndin skal til at kjósa sær ein vinnara av nobelfridarheidurslønini, so mugu vit bara vóna, at Mandela fer at standa frammaliga á listanum. At hesin maður hevur halgað alt lív sítt fyri eini so tydningarmiklari søk sum hesi og hevur sítið í fongsli meginpartin av ævi síni fyri somu søk, tað eigur at viga tungt, tá avgerð skal takast um ein komandi avtakara av nobelfridarheiduslønini. FAD stendur eisini púra greitt, at vid eini tílíkari viðurkenning fer Mandela at verða enn betur førur fyri at stridast fyri rættvísis søk teirra svørtu Tað vildi verið tann størsta viður- kenningin, sum umheimurin kundi givið Mandela og annars øllum teimum svertu í Suðurafrika, sum dagliga stríðast ímóti teirra omenniskjansligu apartheidskipanini. F ideologi, sum nazistarnir stóðu fyri. ; EISINI føroyingar hava eitthvert 5 Í Ti stóra sovjetsamveldinum hava vit samstarv við Sudurafrika. Men vit seinastu árini verið vitni ul nógvar hava eismi samtykt bann, sum tó broytingar. Og aftanfyri hesar stendur hevur givið undantaksloyvi fyri É em maður, Gorbatjov. Nú Mandela er samarbeiði, sum longu var í gongd, tá 5 latin leysur kunnu vit rokna vid stór- bannið varð samtykt. Hvussu nú við 8 um broytingum í Sudurafrika eisini. Í bådum førunum er talan um menn, sum hava dirvi og skil til at siggja, hvat må gerast kosta hvat tad vil, og ti eru tad uttan iva mong, sum vilja av við teir. Tað er ti inniliga vón okkara, at bæði Gorbatjov og Mandela verða lív lagað at fremja tær so neyðugu broyungar bæði í Sovjetsamveldinum og Sudurafrika. Vit mugu so eisini vóna, at intentiónir de Klerk eru ærligar og veruligan, at hann ikki gevst á hálvari leið ella bakkar fyri teimum viðgongdu av teimum hvítu TAÐ er vissuliga í tókum tíma, at Mandela er leyslatin. Hann er kanska tann einasti, sum er førur fyri at sameina tey svørtu, og hann er helst tann eimasti, sum hvítu leiðararnir kenna seg tryggar at sita til samráðingarborðið við. Teir virða hann fyri treiskni og dirvi hansara, og teir ræðast hann eisini, tí hann er so avhildin millum tey svertu. Henda ræðsla teirra fyri honum skal meira skiljast so, at teir vita, at skuldi okkurt hent Mandela, tá verður tað ikki lukkuligt at vera hvítur í Sudurafrika. At de Klerk tí hevur tikið avgerðina at lata henda kendasta og best umtókta av øllum svørtum leiðarum leysan kemst helst eisini av, at de Klerk metir Mandela at vera tann rætta mannin at samráðast við. Tí hóast sína fortíð í ANC, so heldur de Klerk henda mannin at vera ein hóvligan og klókan mann, sum ikki leypir framav. Helst er bygt upp álit teirra millum, men sjálvandi er enn alt ov tíðliga at siga nakað við vissu um hetta. Tað fáa vit meira at vita um í komandi tíð. TAÐ verður spennandi at fylgja gongdini í Sudurafrika komandi mánaðirnar. Tað er greitt, at vidgongd hvít fara at gera alt fyri at forkoma royndunum hjá de Klerk og Mandela at broyta viðurskiftini hjá teimum svørtu. Spurningurin nú er so eisini, hvat Mandela fer at krevja av de Klerk. Hvat fara aðrir svartir leiðarar av krevja av Mandela sum samráðingarleiðara! Hvat kann de Klerk ganga við til osfr. Jú nógvir eru spurningarnir. Ein spurningur er tó heilt greiður, og hann er, at tey svørtu vilja ikki hava eina hálva loysn, eina loysn, sum bara lutvíst gongur teim- um á met. Antin fult demokrati og javnbjóðis rættindi við tey hvítu clla framhald av stríðnum, eisini um neyðugt við vápnum. MANDELA hevur longu gjørt greitt, at tað hann ynskir, og hetta krav tykist at vera Ofråvikiligt, tað er "ein maður - ein atkvgða". Tástaðni hava tey svørtu javnbjóðis rættindi við tey hvítu. Hvíta stjórnin sigur seg vilja ganga við til at broyta valskipanina, men hevur latið tey svørtu vita, at talan verður um eina ella aðra valskipan, sum gongur tí svarta meirilutanum á meti. Ottin millum tey hvítu fyri, at tey svørtu koma til ræðið er stórur, tí við at broyta val- skipanina soleiðis sum tey svgrtu vilja tað, merkir tað í høvudsheitum, at tey hvítu missa stóran part av valdi sínum. Tey hvítu bera tá av álvara ótta fyri lívinum. Tað er henda ótta teir svørtu leiðararnir nú skulu til at sannføra hvítu stjórnina um ikki verður veruleiki. Endamálið er at svørt og hvít kunnu liva lið um lid í einum framtíðar Suðurafrika. hesum samstarvi! Løgmaður nam við henda spurning í eini útvarpssamrøðu sunnudagin. Hann fegnaðist um gongdina í Sudurafrika og helt fyri, eins og tann bretska Margareth Thatcher hevur gjørt tað, at nú eiga vit at umhugsa at slaka uppá tað handilsbann, sum er sett í verk móti Suðurafrika. Løgmaður visti á, at frå i. mars í ár verður ikki møguligt at hava handilssamband við Suð- urafrika. Hetta hevur okkara løgting samtykt. Nú heldur løgmaður vidur- skiftini vera so nógv broytt í Sudurafrika, at vit eiga at broyta heita. OKKARA metan er tann, at hvorki løroyingar ella aðrir eiga nú beinavegin Mandela er leyslatin at sleppa øllum sanktiónum móti Sudurafrika. Tí hóast Mandela er leysur aftur, so er apartheid framvegis livandi í Sudurafrika. Vit eiga at geva royndunum hjá de Klerk ans og allan stuðul, men vit mugu heldur ikki leypa framav og taka nærum einasta vápn, sum tey svertu hava havt, nevniliga sanktiónirnar móti apartheid, burt. Lat okkum heldur vita, hvussu leikur fer fram. jami