mikudagur 7. mars 1990síða 11

Nr. 28 — 7. mars 1990 tíðindablaðið Nationalromantik mætter ikke mange uddannelses- søgende munde Beslutningen o at ind- føre blokstøtte på Færø- rne for to år siden står ydeligt i min erindring Det var en kærkommen T esiutning ing on enge tog Færøerne halv Js ansvar fol je egne iddannelsessogende. Med egen møje og efter lang blev en støtteordning idarbejdet i løbet af for- ret sommeren 1988 og lesværre alt for sent blev LFU, Landsforeningen for færinger under uddann- else, involveret og fik lov til at komme med deres udspil. Resultatet blev en ordning, som efter min mening ikke helt stod mål med den danske uddannel- sesstøtte, SU, som de ud- dannelsessøgende ellers ville have fået. Men på den anden side indeholdt den færøeske støtteordn- ing, US, nogle fordele, så i det støre og hele kunne den godtages. Før US trådte i kraft var interessen blandt fær- øske studerende i Dan- mark og udenlands samt i de færøske studerendes fagforening, MFS, stor for en mulig indlemmelse i den færøske støtteordn- ing. Derved ville årtier gammelt nasseri på Sl være et afsluttet kapitel Selv var punkt jeg på det ti og er det frem rådsmedlem MFS og en af dem, der 5 deles dengang legede med tank en. Í dag efter at have er faret at de færøske reger ingspartier har i yderligere at forværre de sinde uddannelsessøgendes for- hold, vil jeg ikke kunne støtte et forslag, der går i retning af indlemmelse og en derved følgende øko- nomisk katastrofe for fær- øske studerende i Dan- mark og udenlands. Natio- nalromantik mætter ikke mange uddannelsessog- ende munde. Nogle politikere på Fær- øerne har ytret sig om hentabt i idylliserende ungdomsminder — at den gang da de var unge klar- ede de sig uden enhver offentlig støtte. Det over- raskede ikke mig, at man glemte at nævne at den mulighed kun var be- skåret unge fra velhav- ende hjem. Man glemte alle de unge, som nok havde evnerne, men ikke pengestærke forældre. í 14 nr r e ældrt nneskt pá rn - + Færøerne. Det er trist at de sidst irtie de | instaltn er $ Det to gt í Spare spørgsmålet Dart hvor pg hvor Samfundet 1 dag d rettet saálede er brug for folk me« dannelse. En ársag ti nuværende økonomiske misere er uden tvivl mangelen på ekspertise i den offentlige og private sektor. At investere i ud- dannelse er noget af det fornuftigste, som et land kan gøre i dag. Derfor burde landsstyret bla hurtigst muligt sikre de studerende, der prøver at gå utraditionelle veje, hvad der uden tvivl vil være det færøske sam- fund til gavn, og vedtage en støtteordning for stu- derende udenfor Norden, eftersom ikke får støtte fra SU. Derudover hellere forbedre den nu- værende færøske støtte ordning i stedet for som nu at nedskære den disse Joan Christiansen København 02.03.1990 Góða Mia Takk fyri greinina í Sosialinum nr. 26, »ØIl eiga målid«. I ti, tú skriv- ar sidst i greinini, fari eg at geva tær fult vidhald: Tað, ið mest ræður um i målrøktini, er at varðveita beinagrindina, og vit eiga tí Þat rekja føroyskan syn- taks, bendingar og idio- matiskar samansetingar« — og serliga eitt afturat, vildi eg sagt: ljóðskipan- ina. Hetta er ivaleyst størsta hóttanin móti móðurmálinum, at kensl- an av ljóðskipan, bending og orðalag (syntaks) er farin av lagi. Gløgt er gestsins eyga — og oyra. Meg minnist frá fundar- rød í Norðurlandahúsinum í fjørsummar ein norð- mann, sum hevði á orði eina — sum hann segði frålika reðu, ið onkur før- oyingur hevði hildið: orð- ini vóru ell góð foroysk, men orðalagið var í odd og egg danskt. Har ið øll tjóðin tosar sama fremmanda mál (tað kann vera danskt, enskt ella okkurt annað), umber seg ikki, at fólkið verður málsliga ávirkað av ti. Is lendska målsliga hottanin munar einki hjå okkum. Tiverri er, sum tu skriv- ar, at »bardagin verður a kalla bara førdur móti ein- støkum ordåum«. Og henda bardaga heldur tu vera burturvið og dømdan at miseydnast. Her eru vit ikki samd. Tad er ein striggin bardagi, og mangur ósigur er máli- num fyri. Men oftari enn vit duga at gruna, muinnu dystirnir vera vunnir; tí sum Jóhan Hendrik W. Poulsen einaferð segði í fyrilestri: >Mange af den- slags ord er sá rodfæst- ede, at endda personer, der af og til tager til orde mod denne sákaldte puristiske linie, selv spækker deres artikler med netop den slags ord, som de ivrer imod, natur- ligvis fordi de er opvokset med dem og ikke aner, at de ikke altid har været en del af sproget«. Tad er so, at bardagin tykir at sum »bara førdur moti einstøk um oråum«; men vit geva ikki nog væl gætur, at hvørt orå, sum ikki sam tykkir vid ljóðskipan og bending, vera mest eisini ørkymlar og brýtur niður ljóð- og bendingarkenslu okkara Sama neyð er við hjátýdn- inginum (konnotationini), tú skrivar um: Feroysk orð verða varkað, um danskur hjátýdningur 198- ar uppvið, t.d. »uppkast« »kaste op« — tað merkir kortini hvert sítt. Orða- bókin 1928 týðir »upp- kast< við >Udkast, Kon- cept«. Og so er tað stavseting- in. Hammershaimbs stav- seting hevur nógar fyri- munir; men vit brádliga renna fost, tá ið minst sum har ið tú »tjol« fyri „hjóla. Fyri ikki at gerast ov drúgvur, skal eg bert taka tvey demi um stavseting- artrupulleikar, ið standast av útlendskum orðum, sum ikki samtykkja við ljóðskipan okkara, annað úr tíni grein og annað úr myndini, sum fylgdi við. Hver hevur ikki mang- an argast um at skula skilja millum /i/ og /y'/. (Kanska hevdi Hammers- haimb betur bert til /i/; kunnu okkum varir, skrivar hildið seg men tad gerst helst einki við nu). Tú kemur við einum tekini afturat fyri sama ljóð: /ea', har ið tú verjir orðið Arbeiðsloysi Hvussu skal hetta nú ganga einki at taka tær til einki arbeiði at fáa sjålvt um eg gjarna vil hvar skal eg pening fåa til avdrag rentu og gjøld als ikki frå teimum sum ráða teir sita fjálgt innan tjøld teir nivur ei arbeiðsloysi fáa í posa og sekk lonir og bíðipening uttan at siga eitt kvekk sópa teir hetta til sín og halda tað vera rætt men einki oyra til onnur har mangaferð verri er statt ongan arbeiðsloysis stuðul onga ávísing til starv tað gylta vallyftið hvarv nú neyðin sígur á fólkið ti arbeiðsloysi er stórt teir snorksova í sínum bólki og skilja so eiðasort »gear«. Eg skilji teg væl, ti /gi/ merkir annað ljóð á føroyskum enn jgea/ á gjørda »telda« enskum. Kortini ivist eg g ikki i, at skulu vit noydast Dømid løroy ska gjoøraa) « nska (sum hoast enskt, rkki er ur at arbeidsloysi tad nivur teir nokta at slíkt er til ju hetta er feigdarknivur nýttur uttan vit og skil tjóðina logdu tit lavna tað svíður at beini inn men nú vil fólkið seg savna reisast og standa stinn og varpa frá róðri slíkar sum einans nora at sær sum stýra seg sjálvar nkar men armod hjá tær og mær Síða 11 kvinnur og menn standið saman og byggið eitt fólkaheim so aftur gerst gleði og gaman og kvsvilji hjá ollum teim sum unna hvor ødrum sømdir vit eiga jú oll hetta land um grunnarnir eru tomdir vit bera tað so í band at aftur gerst foroyingur fróur ti nokk er til húski og bugt av andróðri troyttur og móður so eiga vit tó hesa trúgv. M. myndini er Helst orðið vænti, handa (tað eisini Computer sum mær, at nýta hatta enska orðið í altjóðaorð). Sneggari situr hvussu løroy skum, mugu vit tað føroyska orðið á før burðinun stava tað »gir«, eins og tú oyskari tungu. Og valdu skrivar »Veirur« fyri vit heldur hitt, hvussu »Wire«. skuldu vit so skrivað tað? »kompjutari Ég orðmyndin býður tær líka nógv imó so vit vilja held Komputari«, Jeffrei Henriksen