hósdagur 15. mars 1990síða 12

Síða 12 Póland í tvístoðu millum eitt Sovjetsmaveldið, sum er við at tidindabladid HØ Nr. 34 15. mars 1990 syndrast, og eitt Týskland, sum er við at sameinast : Ur Utheimi | Edvard Jonsson skrivar Bodini frå Winston Chur- chill å Potsdam-rådstevn- uni i Berlin i juli 1945 vóru greið. Ein ósemja um Alsace-Lorraine við fransk-týska markið og Danzig-»gongina« fór at vera tær reinu barnalótir mótvegis ti, sum for at henda, um polska landa markið varð flutt til Oder-Neisse linjuna „Ein dag fara týskarar at krevja síni landaøki aftur og polendingar verða ikki førir fyri at steðga teim um«, segði Churchill. Tað, sum honum dámdi minst av øllum, var, at tá fór Poland at verða bundið at vestur stuðli til at verja landamerk síni sovjetiskum Pólsk semja Herfyri kravdi tann fyrsti ikki-kommunistiski for sætisráðharrin í einum eystanlandi, Tadeusz Mazowiecki, at Helmut Kohl, Vestur- tysklands, før at siga eitt avgjørt ja til hetta landa- mark. Mazowiecki segði, at hann fer ikki at heita å Sovjetsamveldid at taka hermenn sinar aftur år Po- landi inntil ein loysn er funnin á hesum vanda- máli. Tað ljóðar rættiliga legið, at polendingar nú kenna sum teir hava fyri neyðini at fáa hjálp úr Kreml, men sannleikin er tann, at forsegnin hjá Churchill er við at ganga út. Helmut Kohl hevur kortini lagt áherðslu á, at kanslari ongin fer at knýta spurn ingin um týska eind til brovtingar av verand landamarki. Hann var tó so nasadjarvur at seta avisar reytir, t.d at polendingar ikki fara at krevja krigsendurgjald frá einum sameindum Týsk landi. Hetta krav gjerdi at hann av mótsteðu monnunum í tyska tingin um var sammettur vid ein villan elefant i postalins handli sanniliga ein beinrakin samanlikning Amerikanski torsetin George Bush, hevur hin vegin uttan himpr form liga ðurkent verandi týsk-polsku landamørkin Eitt iogið kriggj Het 3 til eitt heldur rigg) millum poli Niedersachsen LP Á Bonn ? - 8 -..-: ., en Wt Í Thuringen ,- „. / Hessen % 0 -“ pe % ie Rheinland- Platz > i” Saarland | ** 4 Baden- I | Wurtemberg tikk og fólkarætt í eini tíð, tá tær stóru og áhaldandi broytingarnar í Eystur europa hava gjert eitt sindur bangin fyri framtíðini. Helsinki-yvir- lýsingin tryggjar verandi = landamerk í Europa, men »hetta er bert á pappirinum, og lívið er lívið<, sigur tals- nógv elsini maðurin i polska uttan- Stefan Staniszewski. Stødan hjå ríkisráðnum, Kohl er tann, at bert ein samlaður týskur statur og endaligur friðarsáttmáli kann skapa fólkarættar ga trygd Hann vil eldur ikki koma við nglutum utsøgnum um mligu« síðuna av i hesum måli umframt tad, sum sagt varð í fyrri sem t.e. at Vesturtýskland hverki nú ella í framtíðini 1t gera krøv til polsk 1IGaÐOK! Poltisk storm- ávaring t ettilig pol K ( Ur it ikað < Im æði heim: l ( t i a "" en . 4 3 BRD - DDR. Branden- $ + Nordrhein- — | H Sachsen”. | Westfalen .“; „sf Anhalt jr N "> Berlin 1 burg 5”, Sachsen TSJEKKO. | Bayern | på: i i : ØSTERR. MÅ 1943 #2 TI TIDÉÅ TYSKE OMRÅDER HIJAVGITT TIL POLEN verda hjåstaddir og lut- taka i fundinum, har bædi tysku rikini og teir fyra sigursharrarnir frå 1945 skulu samrådast um eitt nytt politiskt mynstur i Europa. I Bonn hevur uttanríkisráðharrin, Hans-Dietrick Genscher, tikid upp aftur uppskotini hjå Mazowiecki um, at aftan å valid 18. mars skulu stjórnirnar í teimum báðum týsku statunum og Polandi koma við greiðum yvirlysingum, sum verða bindandi fyri eitt felags týskt parla fólkarættarliga ment Helmut Kohl hevur hin- vegin søplad burtur nogva 1 , vælvild i Bonn og honum hevur ræda polendingar aftur yvir til Mazo- Solidarnost eydnast at Sovjetsamveldið. wiecki og stuðla hugsanini um uttanveltada fyri eitt sameint Tyskland, men tå tosað verður um ta tru trygdina hjá Polandi, ra pólsku oddafólkini seg fram um alt vera alli- rað við Sovjetsamveldið. Samstundis verður tann stødu irningurin stødugt åtrodkandi, um irrarnir í Kreml eru it stýra gongdini På 1,4 I samveidinum. Un x Í | H henda spurning pá 5 esien FE) DE ST SR er nei, hvat fyri virdi hava sovjetisk garanti fyri polendingar? Otryggleik- in bert økist mótvegis vestri og eystri. Endurgjald Oder-Neisse linjan åtti i 1945 at komid i stadin fyri tad landaøki, Poland misti eystanfyri, har russar hildu ti partinum av Po- landi, teir fingu igjøgnum svikafulla Hitler-Stalin ikki-ålopssåttmålan i 1940. Bonn hevur altid sloppid sær undan at taka ivgjørda stødu til hetta landamark, ti flóttafólkini eystanífrá, úr Schlesien, Pommern og aðrastaðni, vóru týdningarmikil velj- arabólkur á borgaraliga vonginum. Atlitið til velj ararnar á hegra vonginum verður hildið at vera týdn ingarmesti tátturin í stød- uni, Kohl tók mótvegis spurninginum um polsk- týska landamarkið. Missir hann bert 2% til republik- anararnar, kann tað kosta honum valdið. Tá fáa týsku sosialdemokratar nir eitt kærkomið hevi til at mynda og g leiða eitt sameint Týskland. Tann kjansin vil Kohl ikki taka. tí hann er fr uin áliti ein dugnaligur floksformad ur, ikki ein politiskur ur Mmænungui. at hansara høvudsenda- mål er at koma uttan um øll sløg av framihjårætt- Framtidarleikluturin hjå Tysklandi Við tvørlyndi sínum er jndum i framtíðini og Kohl eisini í vanda fyri at tryggja landinum óav- missa atkveður á miðjuni. markaðan suverenitet. Hetta vekur tann spurn: Onnur, sum uttanrikis- ing, um hann metir at hendan seinasta svára viðurkenningin av einum landamarki í Europa er gott kort at hava í hondini eingin veit jú, hvat fer at henda í Moskva í morg- in. Týsk sameining kann enn tálmast av stórveld- unum, ið enn tvíhalda um tey serligu Týsklands- rættindini frá 1945. Tey kunnu t.d. nokta Bonn at gera ein friðarsáttmála, sum ger enda á hesum ser- ligu rættindum. Stødan hjá Kohl kann týða uppá, Klókt at skifta orð ráðharrin Genscher, hava einki ímóti serligum ordningum fyri Týskland, um teir kunnu verja um linnan og stuðla trygdini í Europa. Tí ósemjan stend- ur — sum so nógv annað í Europa í letuni — um spurningin, hvat fyri stødu og leiklut eitt sam- eint og máttmikið Týsk- land skal hava í okkara heimsparti í framtíðini (Kelda: Aftenposten og Arbetet) við Jehova Vitni, skrivar Trúboðin, blaðið hjá Hini Kirkjuligu = Heimamissió- nint í Føroyum á tey banka á dyrnar njá tær, so minst ul, at kristus doyði eisini fyri grein í nýggjasta Trú- bodanum, sum Hin Kristiliga Heimamissi- Onin gevur út. Grein- skrivarin er Peter O. K. Olotson, sum vísir aftur ymist, Jehova Vitni siga, og hann mælir fólki til at skifta orð við Jehova Vitni heldur enn at vísa teimum durafjórðingin. tey. Eisini tey hava fyri neyðini at hoyra gleði- boðskapin. Tað er ikki vist, tú skalt bjóða teim- um inn, men tað er um- ráðandi at vísa teimum Hetta stendur í eini