fríggjadagur 16. mars 1990síða 3

Nr. 35 — 16. mars 1990 Nú síggja tølini hampiligari út - Handilsjavnahallið er minkað - men: HVI? Í mun til 1988 visa tølini fyri handilsjavnan i 1989 ein stóran bata í landsbúskapinum. Men ein orsøk er fyri øllum. Sambært seinastu hagtgl- unum var innflutningurin í 1988 3.221 miljónir, og útflutningurin 2.345 milj. Tølini fyri i fjør visa, at innflutningurin var 2.514 miljónir og útflutningurin 2.506 miljónir. Við ødrum orðum ein munagóður bati. Tá málið um 650 miljóna lánið var fyri á tingi fyrr í vikuni, var eisini hesin spurningurin um handilsjavnan dúgliga umrøddur. -Sambært teimum tølum, sum nú eru til taks, er han- dilsjavnahallið minkað, men við tí er ikki alt sagt. Vert er at hava í huga, at landsstýrismaðurin í fígg- jarmálum í fimm-mánaða landsstýrinum gjørdi alt fyri at bóka útreiðslur til 1988, sum als ikki hoyrdu heima har, segði Atli Dam, og hann legði aftrat, at tað var heldur ikki er løgid, at innflutningstølini eru smærri tå innflut- ningurin av skipum i 1989 minkadi vid 471 miljónum í mun til árið fyri. Vert er eisini at hava í huga, at fiskagoymslurnar hjá Fiskasøluni, sum síðst í 1988 vóru stórar inntøkuførdar i 1989, segði Atli Dam. Hann helt tí hava alla orsøk at voru Seg vast í, sum handilsjavna tølini eru verulig Atli Dam førdi eisini fram, at búskaparpolitikk- ur landsstyrisins å åvisum økjum, hevdi havt skaði- ligar avleiðingar m.a. havt arbeiðsloysi við sær. Jógvan Sundstein, løg- maður segði seg ikki minnast nakað til, at útreiðslur, sum einki hava við 1988 at gera, eru bókaðar ul hetta árið. Men tað skuldi kannast. LANIÐ SAMTYKT Málið um at landsstýrið fær heild at taka 650 miljónir í láni varð annars endaliga samtykt av landsstýrisflokkunum. Trætan millum Tjóðveldis- flokkin og hinar lands- stýrisflokkarnar hevur staðið um hvussu pengar- nir skuldu nýtast. Í álitinum frá fíggjar- nevndini, sum vidgjørdi Innflutningur av skipum var 471 miljónir minni i 1989 enn árið fyri. Eisini hetta er sjálvandi við virkandi fyri, at handils- javnahallið er segði Atli Dam Minni málið, varð mælt ul at skoyta upp í lógarteksun, hvussu lánið skuldi nýast. Har stendur, at ein partur skal nýtast ul afturgjaldan av oblikatiónsláni, afturr- indan av kassakredittum í føroyskum bankum, afturrindan av byggi- kreditti í Handilsbanka- num og niðurgjaldan av kreditti í Nationalbanka- num. Restin fer í lands- kassan. tor.- S ið a 3 Upphegging skal minka um veiðutrýstið Talan er um trý slóg av upphøggingarstu0li. At lata studning í mun til brutto registartons, at landsstýrið keypir skip á tvingsilssølu ella avtala verður gjørd við skipaeigara og banka um hvussu skuldin í farinum kann greiðast. Líkt er til, at uppskotið um upphøggingarstudul í ti líki, landsstýrið legði tað fram, verður samtykt. Sambært landsstýrisupp- skotinum skulu veitast trý slóg av upphøggingar- studli. Studningur kann veitast soleiðis, at goldnar verða 10.000 krónur fyri hvørt brutto registartons og 5.000 krónur fyri hvørt tons, sum farið hevur veitt í meðal 4 tey bestu av 6 teimum seinastu árunum, áðrenn umsóknin um stuðul verður send inn. Eisini kann landsstýrið keypa skip á tvingsilssølu ella frá Ld. peningastovni við tí endamálið at høgga upp. I tridja lagi kann landsstyrid gera avtalu vid skipa- ella bátaeigara og banka ella aðrar fíggjar- stovnar um, hvussu skuld í farinum kann greiðast. MINKA UM VEIDUTRYSTID Endamålid vid upphøgg- ingarskipanini er at minka um veiðutrýstið á føroya grunnunum. Á tingfund- inum í gjár varð upplýst, at landsstýrið ætlar at skerja veiðuorkuna her tvey tey komandi árini við millum 20 og 25%-um. Tað er serliga trolaraflotin, sum skal minkast, verður sagt. Málið var til aðru við- gerð á tingid í gjár eftir at tað hevur verið í fiski- vinnunevndini, sum hevur býtt seg í ein meiriluta og tveir minnilutar. Meirilutin, sum landsstýrisflokkarnir, mælir til at samtykkja uppskotið frá landsstýri- num. Ein minniluti - Henrik Old úr Javnaðarflokkinum - vísir á, at undanfarna javnaðarlandsstýrið sam- tykti eina skipan við uppheggingarstuðli. Eftir hesi skipan, sum ivaleyst hevði okkurt brekið. eru fingust hóast alt 18 skip úr flotanum. Skipanin virkaði ul núverandi landsstýrið steðgaði henni. Henrik Old sigur seg vera fyri, at vit hava eina upphøgg- ingarskipan, men hann seur samstundis fram nakrar spurningar. Millum annað spyr hann, um tað er beint, at skipaeigarin framvegis skal eiga skipið eftir tað hevur fingið upphøggingarstudul og hann spyr eisini um ætlaða skipanin tryggjar eina minking av veiðuorkuni innan teir veiduhættir, ið elva størsta trystid. FISKA IKKI KVOTUNA Henrik Old visir eisini å, at fleiri skip koma úr ídnaðarveiðuni í Norðsjó- num heim á føroyaleidina at trola eftir botnfiski. Hann sigur, at føroyingar fiska ikki sína kvotu av ídnaðas írski í Norðsjónum. Í 1989 vóru sløk 20.000 tons av idnadarfiski í norskum øki, sum føroy- ingar ikki veiddu, umframt nakað frå EF. Javnadarungmadurin førir fram, at liul meining er i at byta um vid hendan fisk, um ikki áherðsla verdur løgd å at veida sum mest av hesi kvotu. Ti heldur hann tað hevði verið beint, um try ella fýra trolskip beinanvegin fingu partvísan upphegg- ingarstuðul so tey kundu klára seg við ídnaðar- veiðuni í Norðsjónum hóast tey mistu veiðiloyvi efur botnfiski vid Føroyar Hesi skip kundi sostatt verið verandi í flotanum og varðveitt nykur ar- beiðspláss, sigur Henrik Old Løgungsmadurin hevur ti sett uppskot fram hesum vidvikjandi HITT LJÓTA ALITIÐ Samstundis sum flest allir ungmenn hildu upp skouð um upphøggingar- stuðul vera eitt hitt mest lýdningarmesta innan fiskivinmnuna, snúði orða- skifuð á ungið í gjár seg mest um orðingina í minnilutaålitinum hjá Lassa Klein Í hesum áliti finst Lasse Klein at viðgerðarhátt mum av málinum og sigur, at hann hevur ikki fingið nóg góða tíð at viðgerða tað. Hann sigur seg ikki kunna taka undir við uppskounum tor.- A AAA AA