týsdagur 15. mai 1990síða 2

tíðindablaðið Ábyrgdarblaðstjóri. Jan Múller | Blaðfólk Høgni Djurhuus | Utgevari Pit Sosialurin | Bústaður. Argjavegur 26 | Postadressa: Postsmoga 76 | Fyritaksstjår:: Kristjan Dahi | Randi Jacobsen | Uppseting P/f Sosialurin | Argir H 110 Tórshavn | Ljósmyndari Kalmar Lindenskov Tórfinn Smith | Prent P/f Pressan 1381 | Teiefon: 11820 | Teletax 14720 | Bretar og vit TAÐ mundi vera ein kensluborin løta fyri mong av teimum umleid 7000 fólkunum, sum leygarkvøldid høvdu leitað sær út á Molan, oman á Kongabrúnna og oman á Vaglid í Havn at taka ímóu bretsku gestunum, sum vitja aftur at minnast, at tað eru So ár síðani, at bretar hersettu Før FAÐ var sum á ólavsgku hetta góða vårkvøld, har tónarnir frá teimum víðagitnu skotsku sekkjapípunum settu sin serstaka dám á ta ovurstóru mannafjøld í havnargøtum. Fyri mong mundi henda løtan kveikja liv í gomul minni frá 40-árunum, tá oyggjar okkara vórðu hersettar av bretskum herdeildum. NU kann tað í fyrstu atløgu tykjast løgid soleiðis at hátíðarhalda eima herseting av egnum landi - soleiðis at hátíðarhalda dagin „tá land okkara varð hersett av fremmandum her- monnum. Men soleiðis sum um- støðurnar vóru, tá bretar gjørdu av at senda hermenn til Føroya, var tað Ikki so nógv ein spurningur u at verða hersettur, men tað var meira ein spurningur um at vera hersettur av hvørjum, hvør mundi vera fyrstur at fáa fótin fastan á hesum klettum: týskarar ella bretar. Tí fyri bæði hesi lond hevði tað stóran hermålsligan týdning at hava fingið fótin fastan í Føroyum. Til alla Guds lukku vóru tað sameindu okkara bretar, sum vóru teir fyrstu. Tað munnu mangir av teimum løroyingum, sum á sinni lovprisadu týsku nazistunum og tí ynsktu bretar har piparið grør, eisini vera fegnir um í dag. Hetta hevur so tann stóra undirtøkan i håtidar- haldinum longu prógvað HOAST tað tá vóru fleiri føroyingar, sum tóku undir við týskarunum undir krígnum, so má tó sigast, at megin parturin av fólkinum í Føroym metu týskararnar sum okkara størstu figgindar. Og her sóu vit ti ein verja og bjargara í bretsku hersetingini. OKKARA leiklutur í krignum var so sanniliga eisini at hjálpa bretum. Tað er nógv skrivað og sagt um dirvi føroyinga undir krignum, sum førdu manga fiskalastina ul Bretlands at føda fólkið har, sum jú striddist móti tyskarunum kring alt Europa. Føroy- ingar mistu mong skip, og mangir av okkara fiskimonnum lótu liv á hesum vandamiklu ferðum til Bretlands við fiski. At hetta so eisini var ein góð forrætning fyri okkum eigur heldur ikki at verða gloymt. SAMANUMTIKID må sigast, at føroyingar og bretar - sum hersett land og hersetingarvald - komu væl út av tí. Hóast innrás av so nógvum fremmandum hermonnum, so vóru brotasjógvarnir millum fólkið á staðnum og útlendingarnar ikki nógvir. Og tað er kanska eisini ein av orsøkunum tl, at førovingar í dag minnast aftur á hersetingarárini meira við gleði enn beiskleika. MANGT er annars broytt hesi hálvt- hundrað ár síðani bretsku her- setingina. Frá at vera ein hin argast fíggindi okkara tá, er Týskland í dag eitt land, sum mong av okkum hava stóra virðing fyri. Hetta kanska serliga fyri dugnaskap og arbeidsemi, ið eyðkennir týska fólkið í dag. Men enn man óttin framvegis liva i mongum av okkum og eisini bretum, sum enn ikki halda seg hava nakra vissu fyri, at søgan ikki skal endurtaka seg. Nú bæði týsku ríkini ætlandi verða løgd saman til eitt týskt stórríki verður hesin Ótti IKKI Minni. Men tíðir skifta og vit við teimum. Vit, sum ikki hava upplivað heimskríggið, kunnu so bert vóna, at hesar ræðuligu hendingar ikki fara at endurtaka seg - vóna, at týskarar hava lært av sínum mistøkum - vóna at arbeiði fyri friði og menning gevur slík úrslit, at vit kunnu kalla okkum siviliserað og upplýst fólk HÓAST tað í ti stóra og heila var sátt og semja millum føroyingar og bretar undir krígnum, nú nazistarnir vóru okkara felags fíggindi, so hevur tað ikki bara verið gott millum okkum síðani. Vit minnast stríðið við bretar um sjómarkið, tá teir ikki vístu sína bestu síðu móti okkum. Tað er farið. Í dag er tað kortini eitt annað mál, sum í ávísan mun hevur sett kuril á mill- um bretar og okkum. Og tað er einki minni enn ætlaninar hjá bretum at goymas alt kjarnorkuburturkast sítt í havbotninum útfyri Skotlandi. Hetta er eitt mál, sum hevur fingið mangar føroyingar at illneitast inn á bretar, serliga bretsku politikararnar, sum vilja trumfa igjøgnum at byggja ætlaðu kjarnorkugoymsluna á einum stað, sum kann gerast ein hóttan móti okkara lívsgrundarlagi. TEIR mongu bretsku gestirnir, sum vitja í hesum døgum, skulu vera hjartaliga vælkomnir. Tað er ikki minst einum ókúgandi bretskum vilja at varðveita og verja demokratii fyri at takka, at vit í dag liva í einum fríum og frælsum Europa. Men bretar Í morgin 16. mai Bingo-tøl og -plátur skulu vera okkum í hendi í seinasta lagi í morgin mikudagin 16. maí Sosialurin Boks 76, 110 Tórshavn eiga tó eisini at taka í egnan barm. Teir hava ongan rætt til at hótta okkum smátjóðir í Norðuratlantshavi við slíkum ræðuætlanum sum at goyma sitt vandamikla kjarnorkuburturkast, so nær okkara bestu fiskileidum, at hesar verda hóttar. Hetta hava bæði løgting og landsstyri mint bretar å seinastu årini, og hetta vilja vit endurtaka i dag, nú bretar eru komnir so mannsterkir aftur higar. FARIÐ heimaftur við bestu lukkuynskjum - men eisini við vitanini um stóra ótta okkara fyri ti ræðuliga kjarnorkukgsti tykkara fremstu politikarar vilja leggja á havbotninum nærhendis Føroyum. jamu