mikudagur 16. mai 1990síða 2

pr AAf[f Af ff [ff tíðindablaðið Í sosíalurin Ábyrgdarbiaðstjóri. Jan Múller | Blaðfólk Høgni Djurhuus | Utgevar P/4 Sosialurin | Bústaður Argjavegur 28 Postadresså: Postsmoga 76 ; | ; | Arah | 110 Tórshavn Fyritaksstjóri: Kristjan Dahl Randi Jacobsen Uppseting. P/t Sosialurin | 9 Ljósmyndari Kalmar Lindenskov í Tórfinn Smith Prent: P!4 Pressan 1981 Telefon: 11820 Í Telefax 14720 | pr Setrið 25 år Í HESUM døgum hátíðar- halda vit 25 ára stovningar- dag Fróðskaparsetursins. Hátíðarhaldið verður mar- kerað við fyrilestrum og samkomum í Norðurlanda- húsinum komandi sunnu- dag. Vit føroyingar hava all- ar orsakir: til at fegnast um henda stovn og vit hava nógvar góðar grundir til at hátíðarhalda tann runda dagin. GRANSKING og undirvísing á hægri stødi er ein fortreyt- in fyri, at ein tjóð kann mennast og varðveita síni eyðkenni og sín mentunar- liga arv og siðmenning. Tað var i tøkum tíma, at hygnir menn tóku stig til at fáa sett gransking og undirvísing á vísindaligum grundarlagi á stovn i Føroyum. Teir hugs- aðu væl eins og nógv onnur, at kundi føroyskt verða vis- indalig læru- og rannsóknar- z grein á lærda háskúlanum í Keypmannahavn, so kundi hetta eisini bera til í Føroy- um. Tíðin hevur givið teim- Hans Jacob Debes, professari heldur fyrilestur í samband við 25 ára dagin. Foto kalmar um rætt, og føroyskt mål, føroyskar bókmentir, før- oysk søga og sidsøga eru nu vidurkendar visindagreinir å universitetsstigi. Eisini nått- åruvisindi og teldufrødi eru vordin partur av virksemi- num hjå lærda håskula Før- oya. FRODSKAPARSETUR Før- oya hevur stødugt verid i menning hesi 25 árini, Setrið hevur á baki. Hvussu tey næstu 25 árini fara at verða, veldst sjálvsagt um, hvønn mentunarpolitikk vit fara at reka. Flestøll munu tó í dag viðurkenna tann stóra týdn- ing, Setrið hevur fyri okkara andaligu og tímiligu menn- ing. Vónandi verður tí fram- vegis breið politisk semja um, at fjálga um stovnin og geva honum tær bestu for- treytir fyri at mennast og búnast so hann til einaog- hvørja tíð verður førur fyri at liva upp til sítt nýggja heiti Universitas Færoensis. LÆRDIR háskúlar verða oft- ast lastaðir fyri at vera fíla- beinstorn í samfelagnum. Hetta merkir, at hesir stovn- ar so at siga liva sítt egna lív uttan samband við sam- felagið. Henda ábreiðsla kann eftir okkara tykki ikki vendast móti Fróðskapar- setrinum. Heldur halda vit at Setrið eigur rós fyri at royna at kunna almenningin um virksemi sítt og fyri síni al- mennu tiltók — ikki minst teir fråliku kvøldfyrilestrar- nar, sum stérur saknur er i. Stéran åhuga millum manna hevur målpolitikkur Seturs- ins — tað vil so vera. Kanska kundi eitt meira opið orða- skifti og ein eitt sindur liði- ligari stóða mótvegis ødrvisi hugsandi verðið ein fyri- munur fyri Setrið og al- menningin í framtíðini. SAMANTIKIÐ halda vit, at eitt stórt og gott arbeiði verður gjørt á Fróðskapar- setri Føroya og tað skal vera vón okkara, at Setrinum verða skaptar tær bestu um- stødur í framtíðini. menn vilja heldur klandrast um tons og prosent. Tað låturverda í øllum hesum er, at råvørubytid er ikki tann veruligi trupulleikin hjá okkara fiskivinnu skrivar Vilhelm Johannesen, tingmaður í greinini. Samgonguflokkarnir tykj- ast vera samdir um at á- fiskurin skal býtast ímill- um fiskavirkini. Spurn- ingurin er hvussu råvøru- býtið skal skipast. Skal býtið fara fram í tonsum ella prosentum. Hesin heldur láturverði spurningurin hevur fert til aftur eina stjórnar- kreppu. Hesar eru nú vorðnar so nógvar at ong- in kenn ir tað rætta tal- ið. Og tað láturverdá er, at ráverubýtið er ikki tann veruligi trupulleikin. Tann veruæligi og grundleggjandi trupul- leikin er steðan hjá nekr- um av okkara fiskasløg- um. Men tann spurningur- in verður yvirhevur ikki umreddur. Landsstýris- menn og legtingsmenn úr samgonguflokkunum hava býtt seg í tveir bólk- ar — tonsabólkurin og prosentbólkurin. Alt politiskt arbeiði liggur lamið, meðan fólk úr tonsabólkinu, og pro- sentbólkinum stríðast um, hvussu ein steðugt minkandi og hótt ráveru- negd eigur at býtast. Tað veruliga vandamáli verð- ur ikki tikið upp á tungu. Hvat er so alternativið til hesar báðar klandurs- bólkarnar (tonsabólkin og prosentbólkin)? Vit kunnu gera eina roynd at seta út í kortið. 1. Við uppheggingar- grunninum og upphøgg ingarskipanini eigur veiði- orka at verða keypt út úr flotanum. Í hesum máli setti undanfarna lands- Síðani stýri landsstýrisskiftið í januar í fjør er uppheggingar- stuðul ikki veittur í meira enn eitt ár. Men nú sær tí- skjøtil á. betur út til at gongd kem- ur á. 2. Føroya Banki eigur at verða friðaður fyri ollum fiskiskapi í nøkur ár. Javnaðarflokkurin hevur lagt uppskot fram á ting um at friða bankan. Í upp- skotinum verður mælt til at friðingin fyribils verður galdandi í eitt ár. ONE Teir gloyma støduna hjå fiskastovnunum Veruliga vandamålid i fiskivinnuni: at fleiri av okkara fiskasløgum eru hótt, verður als ikki tikið uppá tungu, men gjølligar og strangar regl- ur fyri trolfiskiskapi á før- oyskum eki. Her eru so fimm spurning- ar, ið allir hava munandi sterri týdning fyri fer- oyska fiskivinnu nú og serliga í framtíðini, enn sjónarmiðini hjá ávikavist tonsabólkinum og pro- sentbólkinum. 3. Friðingin av várgrunni- num (gytingarøkinum) á Norðhavinum eigur at gerast nógv meira umfat- andi. T.d. eigur friðaða eki at ganga nógv longur úr landi soleiðis at allur land- grunnurin og kanturin verða innanfyri. 4. Vit eiga at áseta TAC fyri tosk, hýsu og upsa. Hetta eru tey mest hóttu fiskaslegini. Loyvda tonsatalið av toski, hýsu og upsa verður síðani býtt millum skipini og/ella virkini. 5. Vit eiga at avmarka talið av trolarum — ser- liga teimum miðalstóru, sum ikki veiða á djúpum vatni — heilt munandi. Eisini eiga vit at gera Vilhelm Johannesen ÉT