leygardagur 19. mai 1990síða 18

rul Síða 18 Uppreistur móti vánaligum leiðarum Vit prenta her róðuna Inger Hansen helt 1 mai í Fuglafirði Fyri 200 árum síðan, í 1789, vóru í Fraklandi fólk, sum gjørdi uppreistur mOu vána hgum leiðarum og Órimi ari samfelagsskipan. Tað var franska kollvelungin, sum fekk stóran týdning í vðrum londum við. Hundrað ár seinni, 1889, varð samtykt á altjóða ráðstevevnu, at 1. mai skuldi vera mótmælisdag- urin hjá arbeiðarum. Hugtøkini demokrati og mannarættindin hava hu- gtiki0 fleiri og fleiri fólk, ikki minst í Europa. Sein- asta ár var kollvelung í Eystureuropa, ímóti komm- unismu, ímóu vánaligum leiðarum og fyri demorakti. Í fleiri av teimum londunum vilja tey hava eina skipan sum í Norðurlondum, har samfelagsskipanin byggir á demokrati, pluralismu, marknaðarbúskap og sosi- ala vælferð. HVOR HEVUR ABYRGDINA HER? Hvussu sær so ut hjå okk- um? Hava vit ikki eisini demokrati og sosiala væl- ferð? Jú, í ein ávísan mun. Men hvussu er ikki okkara samfelag stýrt tey seinastu 15 árini! Løgtingid hevur samtykt lógir, sum hava oyst millión eftir millión úr landskassanum. Vinnulívið er í ønskriligari støðu og gongur illa, og landið er í sori búskaparliga. Eftir míni hugsan hava allir flokkar verið við ul at gjørt hesar lógir, sum hava ført landið í ófari, og allir politikarar, sum vit hava valt og havt álit á, hava svikið fólkið. Ferð eftir ferð hava teir sagt Ósatt fyri okkum, um hvussu væl stóð ul, og øll vístu, at tað var ósatt. So illa hava teir umsitið tað, teir fingu litid up í hendur, at teir áttu at verið revsaðir fyri tað. Men vit hava øll åbyrgd- ina av tí, sum hent er. Vit kundu sagt okkara hugsan fyri 8-10 árum síðan, tá vit sóu, hvønn veg tað bar, tá bygd vórðu stór og prýðilig skip til ovurfiskiskap, tá berghol vórðu gjørd fyr fleiri milliónir, tá pengar vórðu tveittir burtur til ferðir og mangt annað. Og valdu vit ikki júst tey somu fólkini inn aftur? Jú, vit hava medábyrgd av skeivu gongdini. NEYÐUGT AT FAA SUNT VINNULIV Tað sær svart út, og eg beri mest Ótta fyri framtíðini hjá børnunum og teimum ungu. Landsstýrið lænir og heldur fram við at læna úr útlandinum, og tað verða tey ungu, sum skulu gjalda skuldina. Hvussu skulu tey klára hús og heim, ikki minst um tey einki gott arbeiði fáa? Tí arbeiði er treytin fyri at vit kunnu fáa fyritøkur, sum bera seg, sum verða riknar við idni og dugnaskapi uttan stuðul frá tí almenna. Og neyðugt er at hava sunt vinnulív, um vit Skulu varðveita almanna- verkið. Framleiðslan skal kunnu klára útreiðslurnar til vælferðarsamfelagið. NAKAÐ GERAST FYRI TEY UNGU Hvussu er stødan hjá teim- um stóru børnunum? Longu nú eru tað fleiri foreldur, sum hverki vita út ella inn, ti børn teirra í 10. flokki kunnu ikki sleppa i læru nakrastadni og fåa heldur einki arbeiði. Stødan við- víkjandi hesum ungu er so ålvarslig, at eg heiti á mynd- ugleikarnar um at gera 11 okKurt I Stundin t lin ritå 1 verið álagt øllum fyritókum í landinum at tikið ein ella fleiri lærlingar, kanska fyri lægri løn, og so givið teim um ungu skattafrælsi í læru- tíðini. Vit kundu havt fram leiðsluskúlar, t.d. í Klaksvík í sambandi við tekniska skúlan og húsarhaldsskúl- an. Har eru góðir lærarar og góð holi, ið unnu nýtast. Ungdóminumm må tyggj- ast arbeiði, ti annars kann tað ganga sum i Onglandi og í Danmark: drykkjuskapur og rúsevnisnýtsla, krimi- nalitetur, vonloysi og fleiri sjálvmorð. Eg endurtaki, at nakað má gerast nú, ikki um fimm ella tíggju ár. Betri ungdómur enn í Føroyum finst onganstaðni, og vit hava ikki ráð ul at missa hann. Tað eru jú tey ungu, sum skulu føra samfelagið víðari. DEMOKRATI SKAL BYRJA ISKULANUM Hvat kunnu vit gera fyri at fåa alt betri? Fyrst av øllum, haldi eg, vit mugu velja fleiri dugnaligar kvinnur í løgtingid og í bygdarráðini. Hygg ul dømis eftir Noregi og Svøriki. Har vida tey evnini hjá kvinnunum. Tað eiga vit eisini at gera. Harnæst kundu vit lagt fyri vid at lært børnini eitt sindur um at virka í einum demokratiskum samfelag. Í endam'ålsordingini hjå fólkaskúlanum stendur m.a. - atskúlin skal venja børnini til sjålvstøduga meting og stødutakan og til at royna teirra hugflog, og skúlin skal fyrireika børnini til at liva vid i og vera vid til at takaavgerdir undir felags ábyrgd í einm fólkaræðis ligum samfelag. Tad er neyðugt, um vit skulu fáa eitt betri samfelag, at børnini læra at verða við til at taka avgerðir og átka sær medåbyrgd, og at arbeitt verður tilvitandi við at uppala til demokrati. Tey skulu læra at at hugsa og seta spurningar og gerasær metingar, áðrenn tey taka stóðu. Tey mugu eisini læra at ansa eftir, hvgrji tey velja til leiðarar. Í hesum sam- bandinum loyvi eg mær at endurgeva úr lestrabókini hjá Jákup Dahl: Har sum einki stýri er, har kemur einki í lag. Vit í okkara tíð hava sæð serliga nógv dómi um hetta, at einstakir verða hirðar og høvdingar, meðan fjøld- imar mega lúta og fylgja. Tað eru bæði góðir og ringir hirðar. Fyri tað at ræði skal til, og mangir eru hirðar, harfyri skulu vit ikki geva okkum inn undir hvønn sum helst og ikki lata hvønn sum helst vera hirda okkara. Mangir bj6da sær til og vilja vea hirdar, men duga ikki at vera tað. Mangir bjóða sær til, men gera tað av følskum huga, har er svik uppi í. Eg fari at enda við einum ørindi úr sálma 343, sum er haldi vera so vakran, og sum vit trenigja til: O, faðir góði, signing gev, Tí annars batar ei mítt strev, Eg ongan frama fái, Um dagsverk mitt skal eydnast mær, Eg studning fáa má frá tær. Við hesum orðum ynski eg tykkum góðan byrð framyvir Inger Hansen Mangla tygum nýggj tól, so hava vit tey: Eftir avtalu sýna vit fegnir fram okk- ara stóra og góða úrval í framsýn- ingarhølum okkara Millum Gilja 28. 4.200,00 820,00 2.460,00 8.995,00 7.400,00 2.190,00 Kassatól Roknimaskinur .... Skrivimaskinur Kopimaskinur .... Telefax Faxomat ... TIf. svararar 1.180,00 Teletonir ... ......... frá 445,00 Far-teldur v frá 16.320,00 Teldur 80286 . frå 9.495,00 Laserprintari frå 13.400,00 Harddiskur (HD) frå 3.200,00 Diskettudrev frå 880,00 Kopi pappír (ein kassi) . . . kr. — 269,00 EDV pappír (ein kassi) . .. kr. — 335,00 BRUKT TOL: Kopimaskinur Telefax Teldur frå 6.000,00 frå 3.100,00 Annars ringið vinarligast P/f KONTORGROSSISTEN FØROYAR Tlf. 19795 - Fax. 19785 MAMMUPLATTURIN 1990 er komin i AG PÅ | Tlf. 55522 - 86522 Vit gera gamla gólvið sum nýtt % Slípa, reinsa, avsýra, lakkera, acrylbonbehandia, lút- behandla 0.8. % Træ,tundur, linoleum, flísar 0.a. á Gólv, trappur, møblar 0.2. * Bindandi tilboð og vegleiðing verður givin. * Våkomaum altlandið. — - Gólvtænastan Tlf. 18875-19890 —