týsdagur 22. mai 1990síða 19

æla til arheiðsskapandi | tiltøk á flakavirkjum Sjålvstyrisflokkurin hevur lagt uppskot á ting, sum førir við sær, at tryggja arbeiði hjá fólki, sum arbeiða í flakavinnuni. Obeinleiðis hevur føroyski skattgjaldarin goldið fyri arbeiðs- pláss í oðrum londum nóg eingi, meðan stoðið undir fólki i flaka- vinnuni her á landi verður máað burtur, sigur Lasse Klein, sum legði uppskotið fram á ting seinasta fríggjadag Í viðmerkingunum verður sagt: Stødan í flakavinnuni Eitt lovsi, hóttandi arbeiðs- eisini innan flaka- vinnuna hevur tikið seg 1pp her á landi. Tey 2.000 til 2.500 fólkini, sum ar- beiða í flakavinnuni, hava higartil í ár fingið nógv ninni burtur úr enn und- infarin ár. Hetta hóast negdin, sum kemur upp á land, ikki er minkað Tad eru ymsar orsekir til hetta, fyri tað fyrsta er arbeiðsgongdin á virkjun- um effektiviserað heilt munandi. Fiskurin er ikki enn komin á kei- kantin, áður enn fiskurin er arbeiddur undan. Fyri tað næsta, tí farið er yvir til at flyta ótilvirkaðan fisk beinleiðis av landin- um, umframt feskt, ísað flak í stórum negdum. Hetta hevur longu ført við sær arbeiðsloysi og lønarnidurskurd innan flakavinnuna. Tað er ikki óvanligt at hoyra frá fólkum, sum arbeiða í hesi vinnu, at tey ikki hava vunnið meira enn millum kr. 30.000,00 og kr. 35.000,00 higartil í ár. Henda gongdin kann ikki halda fram, tí sum steðan er loysir tað seg ikki at arbeiða í hesi vinnu, men tað, sum ger steðuna uppaftur truplari, er at hesi fólk ongan ann- an arbeiðsmeguleika hava. Neyðugt er tí at seta til- tek í verk beinanvegin, sum fera við sær, at tann peningur, sum tað al- menna letur í studningi í sterri mun kemur samfe- lagnum til góðar. Tey seinnu árini er stød- an vorðin tann, at av náttúrligum orsekum hev- ur einki arbeiði verið í flakavinnuni tveir mánað- ir av árinum orsakað av ringum veðri. Í nýggja fiskivinnuuppritinum verður lagt upp til, at virkini skulu leggja stilt ein mánað av sumrinum, og tað er ikki óvanligt so- leiðis sum steðan er í dag, it so hvert tað líður út á meir t.d. mikudag og hosdag, at arbeiðið gerst minni, og arbeiðsfólkini verða koyrd til hús. T.v.s. at roknast kann í framtíðini við einum ar- beiðsloysi fyri fólkið í flakavinnuni upp til tríggjar og fýra mánaðir á hverjum ári, um eingi til- tek verða sett í verk. Tí er neyðugt bráðfeing- is við eini umlegging av studningsviðurskiftu- num, sumí sterri mun ferir við sær at tryggja ar- beiðið hjá fólki, sum ar- beiða í hesi vinnu alt árið. Galdandi studningsskipan Eftir galdandi skipan er einki til hindurs fyri at fiskur liggur og rotnar á virkinum, enntá verður gjerdur til minkafóður ella verður burturbeindur á ósemiligan hátt. Orsekin er uttan iva tann, at studningurin fellur til gjaldingar tá fiskurin er avreiddur, og tykist hetta at vera stersta brekið við studningsskipanini, sum hon nú er. Partur av arbeiðs- gongdini Soleiðis sum steðan í dag er, verður ein rættiliga nøgd av fiskinum, sum kemur upp á land, til- virkað sum blokkur verður ikl stor Blokkur er og annað enn ein rávera, og hevur sum slík einki við lidugtgjørda voru at gera, og sum uppá seg hevur givið alt ov lítil til sam- felagsbúskapin, og í mun til tað, sum verður latið í studningi til hesa veru av tí almenna. Orsekin til ta stóru nøgdina av blokki er tann, at tað er einfalt, lætt og ómaksleyst hjá selufyri- tøkunum at selja hesa veru. At henda arbeiðs- gongdin gevur minni ar- beiði av sær til samfelagið hevur ongan týdning havt á teir, sum varða av, ser- stakliga sølufyritøkurnar. Fyrst og fremst er or- søkin tann, at blokkur verður bólkaður upp i tann partin, sum eitur rá- vera, og sleppur uttan um tollmúrarnar. Serstakliga gera hesi viðurskifti seg galdandi í sambandi við útflutning til U.S.A. og Bretland. Lidna veran hevur ikki hesar fyrimun- ir. Råvøran verður útflutt m.a. til hesi lond, og verð- ur síðani arbeidd umaftur, skorin sundur, tilvirkað og pakkað av nýggjum. O- beinleiðis hevur føroyski skattgjaldarin á henda hátt goldið fyri arbeiðs- pláss í eðrum londum, meðan steðið undir fólki í flakavinnuni her á landi máað burtur arbeiðið at verið gjert í Feroyum, á virkjum og av føroyskum flakafólki. Hetta sjálvsagt att! foroyskum Neyðugt við nýggjari skipan Neyðugt er tí at umskipa alla studningslóggávuna, so allur studningur í fram- tíðini liggur í seluliðnum, og galdandi má verða, at studningur bert verður latin til fyrsta floks veru Herumframt er ugt, at studningur verður latin í mun til tilvirkaða veru, og studningur kann so hækka so hvert sum rá- neyð- veran verður gjerd til lidna veru Treytin fyri at lata studning átti sostatt at verið m.a. tann: a) 0 studningur til fisk, sum fer ótilvirkaður av landinum. b) at lata studning i mun til tilvirkanina av fiski Tad kann ikki vera nak- ar ivi um, at hetta hevði fort við sær, at útflutn- ingsvirðið hevði hækkað munandi eftir stuttari tíð, og at arbeiðið á flakavirkj- unum hevði verðið meira stødugt, og fólkið í flaka- vinnuni hevði veruliga fingið nakað burturúr. Eisini hevði ein slík skip- an ført vid sær, at bert avmarkaðar negdir av fiski hevdu farið av land- inum ótilvirkaðar. Tí verður sett hetta uppskot til tyktar. Álagt verður landsstýr- inum: 1) at umskipa studnings- lóggávuna av fiski so- leiðis, at studningurin verður lagdur í seluliðið, 2) at eingin studningur verður latin til fisk, sum fer ótilvirkaður av landin- um, 3) at studningur bert verð- ur latin til fyrsta floks veru, 4) at studningur verður latin í mun til tilvirkan- ina, 5) at so hvert, sum betri prísur fæst fyri tilvirkaðu veruna, fellur studning- urin burtur ella lutvíst burtur, 6) at seta eina skjóttar- beiðandi nevnd at arbeiða við hesum spurningum, og at leggja málið til við- gerðar á Feroya legtingi, tá tingið kemur saman á ólavseku fram sam- A Føroya Løgting 1990 tann 18. mai Lass« r | Í í Í Í 3 Magna til áminningar Fyri knøppum mánaði síðani andaðist Magni Magnussen, 33 ára gamal. Vit komu at ganga í sama skúlaflokk frá 9 ára aldri, gjørdust stu dentar saman og lósu samstundis í Keypmanna- havn. Vit kendust sera væl, og vil eg fegin við hesm sleppa at geva Magna eina seinastu heilsan Magni var í mangar mátar ein úrmæli ur Hann var gløggur sum fáur, mestsum spældi seg gjøgnum skúla og lesnað, ið mangan var bert ein viðfáningur við síðuna av ellum teimum ítrivum hann annars hevði fyri. Cand. merc. spesialið fekk hægsta karakter og varð givið út sum bók. Kósin varð sett ímóti at gerast statsautoriseraðu revis 1 hegni og áræði iva- or, eitt mál hann við sír leyst hevði rokkið, hevði honum verið liv og heilsa Hann við markantum sjónarmiðum, sum honum ongantíð tervaði dirvi at verja. Ikki altíð var hann mjúkur at strúka, c; tað var eitt eyðkenni fyri hann, at hann kundi lagað var ein persónur orða seg hvassliga, kvikliga og beinleiðis uttan at balla argumentini inn í forlorið uttanumtos, sum hann hevði andstygd fyri. Hann átti eftir mínu.. tykki eina sterka og reina kenslu fyri hvat rangt er og hvat rætt er og hevði brennandi áhuga fyri øllum, ið rørdist í okkara samfelag. Fyri allar hesar eginleikar var hann hegt virdur, eins og hann var sera væl umtóktur fyri sítt bjarta og fróa sinnalag. Hann hevði eina stóra og breiða vinafjøld, og millum vinfólk setti hann altíð sín serliga dám á samveruna. Annaðhvert tað va sangur ella skemt ella eitt inspirerað kjak, s« megnaði Magni við sínum musikaliteti, hugflogi og síni entusiasmu at gera løtuna nærverandi og ógloymandi, ofta við bæði at geva tónan og at spæla tær virtuosu trillurnar. Men Magni var eis- ini meir enn alt hetta: hann var ein góður vin- maður, eitt gott menniskja. Nú Magni er farin siti eg — og eg veit, mong við mær — eftir við tonkum og kenslum, sum tað fer at taka drúgva tíð at fáa um endan á. Eg kenni sakn. Sakn eftir at liva allar tær góðu leturnar, vit høvdu saman, um aftur: minnini eru nógv, og eg eri langt frá einsamallur um at eiga tey. Og eg kenni beiskleika. Beiskleika um at lívið kann vera so eirindaleyst og bonskt sum tað vísti seg fyri Magna. Í meir enn einum triðingi av sínum alt ov stutta lívi stríddist Magni við krabbameinssjúku, sum við jøvnum millumbilum kravdi at hann skuldi leggjast undir skurð ella hava aðra við- gerð. Við ófatiligari megi vann Magni tó ferð eftir ferð á síni sjúku, fótaði sær aftur og helt fram eftir somu leið, næstan sum onki var hent. Hann átti sjáldsamar gávur at lata viljan trína fram um máttloysið og vónina fram um tunglyndið, so sjálvt tann daprasta letan kundi vendast til at verða bjørt og skemtilig, eitt sum mangan gjørdi ein lættan um sinnið og bilsnan tí tað evugta varð væntað. Í hesum stríði var Eyðna, sum ell hesi ár stóð við hansara lið, honum ein avgerandi stuðul, og báðum var fitti sonurin Dánjal Pauli ein stórur uggi. Í felag rukku tey trý eitt mál fyri og annað eftir, hóast andstreymurin mangan var harður og ómenniskjansliga áhaldandi. Men eg kenni eisini takksemi. Takksemi fyri tað Magni hevur lært me; Tá ið bei er skonkt í lívsins kalik, eru viljin og vónin sverð og skjeldur, alfa og omega Samkensla mín er hjá tykkt Dånjal Pauli, Eyðna, pápin, systkin og ar Sjurður