mikudagur 6. juni 1990síða 19

Nr. 85 — 6. juni 1990 EVER ENN sysialurin Almanna skuldin er ikki So stor Jórgen Thomsen ger her nakrar viðmerkingar til frágreiðingina hjá Ráðgevandi neyndini. Hann kallar frágreiðingina provokerandi, tí har verður øll skuldin tikin undir einum. Men Jørgen Thomsen sigur: Hvør fóroyingur skyldar ikki 170.000 til 180.000 krónur uttanlands. mansbarn Illa kemst uttan um, at politiska steðan hevur verið og er sera ótrygg síð- an vit fingu hetta stýrið, ið merkt hevur verið av ósemjum frá fyrsta degi. Annars má ásannast, at tað hevur partvís eydnast at geva andsteðuni og tað serstakliga Javnaðar- flokkinum skuldina fyri støduna. Men álvaratos, er tað ikki nóg so lætti- soppakent? Hevuðsgrundgevingin fyri at fera ein sokallaðan »Stramman« —> buskapar- politikk er stóra netto- uttanlandsskuldin, sum vid årslok 1988 var stivar 7,75 milliardir krónur, men við árslok 1989 var góðar 8,4 milliardir krón- ur, ella ein vekstur uppá umleið 650 milliónir krón- ur. Dúgliga hevur tí verið roknað út hvussu nógv uttanlandsskuld er í part hjá hverjum mansbarni her á landi og at komandi ættarlið eru skuldbundin út um alt mark, langt inn í framtíðina. Verður samlaða netto uttanlandsskuldin = býtt eftir fólkatalinum, so gev- ur hetta umleið 177.000 krónur í uttanlandsskuld til hvert mansbarn í hes- um samfelag. Onkur hev- ur málborið seg soleiðis, at hvert barn, ið borið verður í heim, er fett við eini skuld um hálsin uppá 177.000 kr. Ráðgevandi nevndin »Skak-Nielsen« lýsir hesa steðuna sera einvíst í frá- greiðing síni. Á síðu 37 stendur: >Nettogæld til udlandet (ultimo) pr. indbygger«: år 1985 83 tusind kr. år 1986 109 tusind kr. år 1987 126 tusind kr. år 1988 162 tusind kr. år 1989 177 tusind kr. (i part) Hetta er eftir minum tykki ein skeiv mynd at geva av støduni og ikki sørt »provokerandi«. Tad kann tykjast heldur enn ikki næsadjarvt, at våga sær at gera viðmerk- ingar til tað, ið fíggjar- frødingar Skak Nielsen og adrir serkønir koma fram vid alment. Kortini so fari eg at loyva mær at visa å nøkur vidurskifti, id eftir minum tykki eru sera grundleggj- andi, tå id talan er um uttanlandsskuldina. Fyrst kann nevnast, at almenna nettouttanlands- skuldin, tað vil siga, skuldin hjá landskassa, kommunum, SEV, húsa- lánsgrunni, menningar- grunni o.s.fr., við árslok 1988 hevdu eina uttan- landsskuld uppá umleið 2 milliardir krónur, harav landskassans partur var væl niðanfyri fjórðapartin av samlaðu netto almennu uttanlandsskuldini uppá 2 milliardir krónur. Verður almenna uttan- landsskuldin við árslok 1988 býtt sundur eftir fólkatalinum, verður hetta ein skuld uppá um- leið 40.000 krónur til hvenn. Við árslok 1988 var netto almenna uttanlands- skuldin hjá landskassa, kommunum og áður- nevndu grunnum v.m,, nakað økt, upp til 2,9 milliardir = krónur, ein vekstur uppá umleið 900 milliónir krónur, ella um- leið 60.000 kr. í uttan- landsskuld uppá hvert mansbarn her á landi. Herumframt eru vit vit- andi um, at landskassin nú hevur fingið heimild til at lána 650 milliónir kr. uttanlands. Hvussu nógv av hesum peningi er tikið heim, er undirritaði óvit- andi um. At tað er lætt at lána pening til føroyska lands- kassan i dag, kemst uttan iva av ti, at undanfarna landsstýri hevði goldið uttanlandsskuldina hjá landskassanum munandi niður árini frá 1984-88. Harumframt loyvi eg mær at vísa á, at í frá- greiðingini frá ráðgevandi nevndini (Skak Nielsen), stendur talva á síðu 91 um Verður privata skuldin drigin frá, í Fóroyum í miðal bert 40-60 túsunn krónur. veðhaldsskyldur lands- kassaus samanlagt. Har stendur við svertum á hvítum, at í 1988 veðhelt landskassin samanlagt fyri góðar 2,4 milliardir krónur og við árslok 1989 fyri góðar 2,3 milliardir krónur tilsamans. Sannlíkt er at halda, at av hesum 2,3 milliardum krónum, eru umleið 600 milliardir krónur skuld hjá føroyskum kommun- um, íroknað SEV, sum landskassin vedheldur fyri. Harumframt veðheldur landskassin fyri grunnar- nar. Her kann t.d. nevnast Menningargrunnur og Húsalánsgrunnur, har veðheldur landskassin ávikavist fyri 260 og 115 milliónir krónur í 1988. Hetta er nakað meira í ár. Umframt onnur veðhald, sum tíbetur neyvan nak- rantíð gerast effektiv. Sjálvandi er altíð eitt åvist »risiko« bundið at teimum veðhaldum, ið givin eru vinnulívinum, bæði á landi og sjógvi, men tað er hóast alt vinnulívið og tað serstak- liga fiskivinnan, ið ber fer- oyska samfelagið. Hesi veðhald eru givin av skiftandi landsstýrum skyldar hvort igjøgnum langt, langt åra- mål. Peningur verður síðan settur á fíggjarlógina í ein grunn at standa ímóti við, um so er, at veðhaldini gerast effektiv, sum tey eisini hava gjerst stund- um, tað er sjón fyri segn. Annars er at siga, at nú verður táttað í við veð- haldum og verða einans givin síðustillað við ein peningastovn (simpel kau- tion), hesum tekur Javn- aðarflokkurin fult undir við. Mangan hevur í minna lagi verið sett á fíggjar- lógina í veðhaldsgrunnin at standa ímóti við. Tað er fyrst hesi seinnu árini, at nakað munandi er sett í henda grunn. Til dømis kann nevnast, at borgarliga samgongan, ið sat frá 1980-84 setti í mesta lagi 4-6 milliónir kr. um árið, ella 22 milliónir krónur fyri alt valskeiðið í veðhaldsgrunnin. Valskeiðið 1985 til og við 1988 vórðu 423 milli- ónir kr. settar í veðhalds- grunnin ella 400 milliónir krónur meira til at standa ímóti við. Her kann hóskiliga skjótast inn, at Menning- argrunnurin hevur ongan pening mist av alivinr" Landssjúkrahúsið 100 Tórshavn Søkt verður eftir summarfritidaravloys- ara til reseptiónina á røntgendeildini frá 27/6 til 26/8 1990. Løn sambært sáttmála millum Føroya Landsstýri og Starvsmannafelagið fyri sjúkrahúsverkið. Umsókn verður innan 15. juni at senda til umsjónarmannin, Landssjúkra- húsið, 100 Tórshavn tí hann liggur so frammar- laga í prioriteti. Mær tykir tað burturvið, tá myndin um uttanlandsskuldina verð- ur stillað fram av hesum serkenu monnum, at teir tá ikki siga Feroya fólki frå, at meira enn 6 milli- ardir krónur eru læntar av privatfólki, privatvirkj- vera um, handilsmonnum og eðrum. Hetta hevur einki við føroyska landskassan ella føroyska at gera. Tað er uttan iva so, at skattgjaldaran heldur vera serkenur onkur niðursteðu heldur barnsliga, men skal mína slíkur måtistokkur nýt- ast, so loyvi eg mær at halda fast við, at hver før- oyingur ikki skyldar 170.000 til 180.000 kr. uttanlands. Men heldur, sum víst er á, umleið 40 til 60 túsund kr. við árslok 1989. Jergen Thomsen helvt. innbrotstjóvarí. ingar. Vági Fleiri tryggingar ið verða teknaðar — ódýrari gjald Síðani vit í 1940 fóru undir at tryggja móti eldsvanda, er tryggingargjaldið farið niður í Tryggingin hevur eisini umboðsmenn á hes um plássum, ið fegnir eru tygum til hjálpar Sverre Skaalum, Tvøroyri Hjerleif Enni, tif. 6? Tórshavn Kjartan Dalsgaard tif. 15222 Runavík Havstein Ellingsgård, tlf. 47055 Klaksvík Páll Josephsen, tif. 55835 FØROYA BRUNATRYC-'r'= Telefon 17022 Smyrilsvegur 20 110 Torshavn Tryggid hus, innbugv, vørur o. a. méti skada av eldi, stormi, vatnleiðingsbroti og oman- lopi. Eisini tryggja vit innbúgv og verur móti Vit tekna eisini glastrygg- Eru tað serstøk viðurskifti viðvíkjandi trygg ing av ogn tygara, ið tygum hava áhuga fyri, geva vit fegnir gjøllari frágreiðing. tif. 73012 Postbox 45