hósdagur 14. juni 1990síða 9

Nr. 91 — 14. juni 1990 Skrivikynstur í í mjørkatåmi Á einum psykiatriskum fundi í Kolding herfyri kundi tann luttakandi fer- oyingurin ikki geva eina defintion av SFI-syn- drominum (i.e. Special Faroese Ignorance). Hann visti i stadin å søguligar og mentasøguligar um- stødur sum t.d. eina óvan- liga seiga miðeld (ex- tremely though medieval ages) og hundrað ára sekteriska heilaknoðan (brain-squeeze). Eg fari her at royna eina filologiska avýting av SFI-syndrominum. Hev- uðstilfarið er tað latinska alfabetið, og metodan er: Hvussu brúka feroyingar alfabetið og teir listarligu meguleikar, sum alfabetið gevur? Her verður eisini hugsað um typografiskar møguleikar sum td. tankastrikur, gásareygu og setningstekn. Ein av Feroya blað- monnum undirskrivar seg: -v. Hetta vísir, at tann skrivandi ikki kennir symbolvirðið hjá tanka- strikuni og tekstfunktión- ina hjá punktum. Ein tekstanalysa av -v. må geva tað úrslit, at viðkom- andi eitur okkurt navn, sum endar við v, t.d. Dit- lev. Men tað er beint øvugt. Navnið byrjar við V. Hetta demið lýsir væl tað serføroyska fyribrigd- ið »øvugt-prinsippid« (the principle of the contrary), sum kemur so væl til sjóndar í serføroyskum grundreglum sum t.d. „Heimsins minsta land — heimsins størstu bussar«. Sama prinsipp siggja vit, tå føroyingar seta dúnut- ar dreingir sum ministar- ar, fulltrúar og yvirstjór- ar. Onnur lond hava búnar og royndar leiðarar í slík- um sessum. Eitt nakað sjúkligari brúk av hesum prinsippi síggja vit, tá fer- oyingar skriva alnalangar nekrologar um deyðar ný- fødingar. Kanska verður hetta kynstrið útbygt, so i] B " Wes at vit skjótt sleppa at lesa langar nekrologar um tey livandi eisini. Ein onnur síða av SFI- syndrominum er tann stilistiska. Kanna vit fer- oyskan debattstil í t.d. ti politiska orðaskiftinum i summum > blødum, so siggja vit eina almenna og sterka stremban móti botninum. Tað er ikki nóg mikið at vera í flórinum. Tað ræður um at vera nið- ast í flórinum og klóra eft- ir eventuellum sprungum, so at tað slepst longur nið- ur. Útlendingar, sum hava verið í Feroyum eina tíð og hava lært seg eitt sind- ur av føroyskum, siga seg vera »deeply impressed« av hesum virtuositetin- um. Ein flakakona ur Bangla Desh stuttleikaði sær við at telja, hvussu ofta feroyskar blaðgreinar enda við t.d.: >NEI, Álvur Omanlop, tú skal ikki koma her og ...< Hon fann út av, at tridjahvør grein hevði hendan væl- formaða endan. Ein annar týðandi filo- logiskur-typografiskur partur av SFI er brúkið av gásareygum. Hesi tekn verða aðra- staðni í verðini brúkt til at vísa, hvat verður sagt í beinleiðis talu. Mikkjal segði: »Kom í býin!< Ann- ars verða gásareyguni brúkt til at gera vart við okkurt óvæntað ella óvan- ligt: Biddarans »rikidømi« er skjótt gjørt upp. Mari- lyn smiltist og svaraði: »Min vanligasti »nått- kjéli« er Chanel No 5.« Ella: USA-forsetin óttast »finlandisering« av norð- urlondum. Men okkara skrivi- meistarar seta gásareygu rundan um — fremmanda- orð. Ella tað, teir halda vera fremmandaorð: Hann keypti sær ein »landrov- ara«. Hon helt tad vera eitt »problem«. Hetta var ein >luksusferð<. Hevði tað so verið konsekvent gjøgnumført, so var system í. Men so er ikki. Tað eru nevniliga bara summi fremmandaorð, sum verða pakkað inn í gásareygu. Eingin skrivar t.d., at nú er tann ella tann mentahetjan blivin >pro- fessari«, ella at hon etur eitt hålvpund av »albyl« um dagin. Heldur ikki verður skrivað, at »trol- tíðindablaðið arin< >Skuldareyvin< hev- fingið nýggjan Síða 9 „Heimsins minsta land — heimsins størstu bussar« »motor«. Grundreglan tykist at vera, at tað eru tey fremmandaorðini, sum tann skrivandi kenn- ir minst, sum hann setir í gásareygu. Á tann hátt kunnu sjónarringur og vitan avlesast við hesum nýggja LIX-systeminum: Tess fleiri gásareygu, tess minni vitan. Sig so tað. Einki er so ringt, at tað ikki er gott fyri okkurt. Gásasteggi Nidurstøda Sjónleikurin, seg upp á ti politiska leikpallinum orsakað av sum tók nekrum tendentiøsum lesarabrevum og einum heldur barnsligum mót- mælisskrivi, sum nakrir ungdómar høvdu sent øllum húsum i Føroyum, minnir okkum ikki sørt um tað, ið navnframur enskur statsmaður segði fyri 400 árum síðan: >Tað eru teir vesaligu politikararnir, ið eru teir stóru hyklararnir«. Orsekin til at landsins stjórn ikki hevur dirvi (ella vilja?) til at seta lóg- ina um P-talið mótvegis peningastovnunum i gildi er eftir øllum at døma omanfyri nevndu lesarabrøv og skrivligt mótmæli frå tjúgu pro- sentum av íbúgvunum í Feroyum. Hetta má vera nýtt demi um, hvussu skirvisligt steðið er und- ir fólkaræðinum (demo- kratinum) hjá okkum, sum búleikast á hesum klettum. Steðan er hættislig, segði ein maður so bein- rakið. At fáa eina so rættvisa og munadygga skatta- innkrevjing sum gjerligt hevur gjøgnum allar tið- ir verið skylda hjá fólka- valdum politikarum at virka fyri, og vónandi gera okkara legtings- menn ikki undantakið, sum váttar hesa megin- skyldu. Men hóttanin um stongsul av banka- og sparikassakonti hjá pri- vatum fólki átti kanska at verið strikað í lógini (nr. 54 frá 8.5.87), áðrenn hon varð samtykt á tingi. Tað ber tó til at beta um hetta. Tey mongu, sum hava skrivað so dómadags- kent um hesa skattainn- krevjingarlóg, smæðast ikki (sum ikki einaferð) við at órógva Várharra og Íllamann við peninga- viðurskiftum okkara. Hetta mátti verið stór skomm og okkum til litl- an heiður, tá ið vit fer- oyingar fara at fáa kollektiva viðgerð og deming á evsta degi. Men tå fer eisini at verða lisið úr synda- registaranum, at vit við vitleysari peningagirnd eirindaleyst oyddu allan fisk og alt lív í havinum um okkara oyggjar, sum Várharra læt okkum í hendi at umsita, og at hetta var orsøkin til, at hann gavst við feroying- inum. Heri Mohr Ein misskiljing Vísandi til tað, sum ført er fram i bleðun- um, í Útvarpi Feroya og Sjónvarpinum, um at eg skal hava verið óreiðiligur í umsiting av almennum peningi, vil eg loyva mær at koma við hesi viðmerk- ing til tað, ið fert er fram. Tað snýr seg um nak- rar maskinur, sum Menningargrunnurin åtti pant i — eigarin var komin i figgjarligar trupulleikar av hesum maskinum, sum fyri ein part nú eru seldar. Hann fór av landinum uttan orð ella boð og kravdi Menningar- grunnurin tí maskinur og virkisbygning á tvingsilsselu. Tá tving- silsselan fór fram var eg í feriu og bleiv ringdur upp av skriv- stovu Menningar- grunnsins, sum spurdi, um vit skuldu keypa. Eg segði, at — eg (t.v.s. Menningargrunnurin) keypti maskinurnar um eingin annar bjóð- aði. Tá eg kom aftur úr feriu, fái eg at vita, at eg persónliga hevði keypt hesar maskinur. Eg kannaði hetta ikki nærri tá, men boðaði nevndini frá hesum beinanvegin. Vit vóru samdir um, at eg seldi maskinurnar og at pen- ingurin var fluttur til grunnin av mínari konto, í staðin fyri at koyra eina tvingsils- selu umaftur. Seinni vísir tað seg, at tað bert er bygningurin við nekrum maskinum í, sum er seldur á tving- silsselu og ikki allar maskinurnar, sum ikki eru seldar enn. Her er so orsøkin til at mis- skiljing kemur í. Ann- ars var allur tann pen- ingur, sum kom inn fyri maskinurnar flutt- ur til Menningargrunn- in. Eg skal viðganga, at mannagongdin í málin- um ikki er bein, men eg var í góðari trúgv, utt- an tó at kanna málið um tvingsilsseluna, gjelligari, beinanvegin. Eg havi gjert ein »brølara«, manna- gongdin var ikki van- lig, men hetta er so tað, ið gjert var. Martin Djurhuus LEYNAVATNS STEVNAN 1990 verður hildin við Leynavatn sunnudagin, 24.6.1990 Tað er Føroya Ríðingarfelag og Rovara- flokkurin í skótaliði Sigmund Brestis- sonar, ið skipa fyri stevnuni. Fyrsta stevnan varð hildin í 1970. Riðið verður í 4 flokkum. Hesir eru: Renning vaksin ll. flokkur. — Tvíspor/ung — Tvíspor flokkur — Tvíspor/vaksin 1. Triggir vinnarar skulu finnast i hvorj- um flokki og hver teirra fær steyp til ognar. Fríggjadagin 22.6.90 skipar Føroya Ríðingarfelag fyri Leynavatn. varða kl. 19.00. »felags-ridituri« til Farið verður av Kleynis Tey, ið ætla at luttaka í kappríðingini skulu ringja tlf. 13635 elia 10370, áð renn týsdagin 19.6.90, kl. 19.00.