fríggjadagur 29. juni 1990síða 2

tíðindablaðið | | Europa og vit NU kalda kriggid millum eystur og vestur er av er ordaskiftid í europe- isku fjølmidlunum meira enn nakran- tíð fyrr farið at snúgva seg um framtíð EF's. Avvåpnadurin og minkandi spenningurin millum stórveldini fer uttan iva at seta búskaparligar og pol- iuskar spurningar meira í fokus, og í hesum sambandi fer EF at hava ein týðandi leiklut. TAÐ var tann tíð, tá mótstaðan í fleir av londunum í Europa móti EF var bæði sterk og stór. Nú tykist henda møtstøda at vera viknad nógv Ístaðin hoyra vit dagliga í niðlunum, at nú gongur t.d. ikki drugv tíð, fyrr enn bæði Svøriki og Noregi fara uppí tann europeiska felagsskapin Tað er sum EF longu er rod so sterkt búskaparliga, at tað hálar hini løndin: vid sær, antin I vilja tað ella ikki NOGV av hesum er gitingar og metingar. Hvat veruliga fer at henda í Europa vita vit ikki við vissu. Men ikki slepst kortini undan tí veruleika, at minkandi spenningurin og serstak- liga kúvendingin i Eystureuropa hev- ur sett EF meira i fokus, antin vit vilja tað ella ikki A EF-høvudsborgini í Brússel er heldur eingin slingur í valsinum. Har eru teir rotfestir eurokratar, sum bara síggja eittans fyri sær, og tað er eitt sameint Europa í EF - við einum fel- ags búskaparpolitikki og uttanrík ispolitikki. TAÐ eru so tey, sum seta eitt stórt spurnartekin við hesi gongd og ætlan- mar hjá EF at fevna alt Europa bæði so og so. Hesi fólk ávara ímóti eini gongd, sum tey halda, kann fara at køva alla mentan og allan tjóðsskap í tí annars so fjølbroytta Europa. Tey bera Ótta fyri eini fremmandagerding, eimi einsrætting av øllum íbúgvum í tí stóra Europa - sum fer at hava við sær, at tað verða teir stóru og sterku, sum í síðsta enda fara at vinna. Vit skulu øll vera antin tysk, fronsk ella ensk! HESUM vísa EF-fólk aftur. Tey siga tvørturímóti, at felagssmarknað- urin er bara karmurin, sum skal tryggja ein sunnan, góðan og skjótan útvikling í teimum curopeisku lond- unum. Hetta gerst best við at standa saman siga tey. Eisini halda tey, at júst eitt búskaparliga sterkt Europa kann fáa týðandi leiklut í tí upp- bygging, sum nú skal fara fram í Eystureuropa. Tey vilja eisini vera við, at tey einstøku londini missa ikki sín identitet í einum sameindum Europa í EF, tvørturiméti tryggjar buskaparligi vøksturin hesum tjóðum betri møguleikar at hjúkla um og varðveita sina mentan Abyrgdarblaðstjór:i Jan Múller | Fyritaksstjóri Kristjan Dahi Ljósmyndar: Kalmar Lindenskov Blaðfólk Hegni Djurhuus Randi Jacobsen Tórfinn Smith Prent Utgevari P/t Sosialurin | Uppseting: P/t Sosiakæin | P/f Pressan 1981 | Telefon Bústaður Argjavegur 26 | Postadressa: Postsmoga 76 110 Tórshavn 14720 Argir 11820 | Teletax Soleiðis ímyndar teknarin Oli Petersen sær royndir okkara at fáa eina avtalu vid EF TEY ivasomu og mótstøðufólkini siga harafturímóti, at við einum nýggjum búskaparligum heimsveldi í Europa bert økist spenningurin aftur í heiminum. Meðan tað higartil hava verið USA og Sovjet, sum hava hildið "lív" í dubbingini og spentu støduni í heiminum, fer tað í framtíðini kanska at vera stórveldið Europa, sum fer át vera atvoldin ul gktan spenning - ikki millum eystur og vestur - men millum eitt Europa og eitt Miðeystur undir muslimskum ræði. Trýst elvir ul móttrýst siga kritikkararnir og vísa á, at nettup royndirnar at skapa eitt nýtt búskaparligt heimsveldi í Europa tvingar ella eggjar teimum fólkaríku muslimsku londunum at byggja upp eitt tilsvarandi heimsveldi. Og so eru vit aftur í sama báti sum vit vóru tað við kalda krígnum millum USA og Sovjet. Men munurin verður so tann, at meðan amboðini hava verið våpn úr stáli, so verða tey í framtíðini pengur úr pappiri. Likt er til at øktur spenningur í heiminum eftir år 2000 fer eina og alcina av hava stødi í búskaparligum viðurskiftum EIN annar og ikki minni týðandi spurningur eru menningarlondini. Fara tey at verða heilt gloymd í øllum tí nógva hurlivasanum, sum stendst av broytingunum í Eystureropa verður spurt. EF-fólk meina, at eitt stórri og sterkari EF fer at verða betri ført fyri at hjålpa menningarlondunum. Hesum visa kritikkararnir aftur og siga, at nettup snævurskygni EF's vid bara at hugsa um at gerast størri og sterkari hevur við sær, at menningarlondini verða gloymd. Og tað serliga nú viðurskifuni eru so nógv broytt í Eystureuropa. Hesi fólk bera ótta fyri, at EF fer heilt at gloyma tann akutta tórvin á hjálp í menningarlondunum, men fer heldur at brúka orku sína í Eysturerupa fyri harvið einaferð í framtíðini at standa enn sterkari í einum Europa, sum røkkur eystur til landamark Sovjets. NÚ kunnu vit so spyrja, hvar lítlu Føroyar eru at finna í øllum hesum kjakinum! Kunnu vit standa uttanfyri eitt sameint Europa, uttan at tað fer at taka grundarlagið undan sera við- kværna búskapi okkara! Megna okk- ara samráðingarmenn at sannføra EF um, at vit mugu fáa eina fríhand- ilsavtalu uttan stórri avmarkingar! Og fáa vit eina slíka avtalu, hvussu leingi kunnu vit so liva við henni! Fer Noreg uppí EF, hvat so við okkum! Og hvat ætlar Ísland tá! SPURNINGARNIR eru nógvir. Svarini enn fá. Men tað er eingin grund til at leypa framav. Alt tosið um at vit verda noyddir at søkja limaskap er óneyðugt - í løtuni. Ti kunnu vit fáa eina góða fríhandilsavtalu, har tað framhaldandi verða vit føroyingar, sum koma at stýra gongdini á hesum klettum og rundan um, so er hetta iað besta. Hetta er eisini utgangsstødid hjá politisku flokkunum í Føroyum, landsstýrinum og samrådingarnevnd okkara. Hesi kós eiga vit at stýra efur og stuðla. Eydnast okkum kortini ikki at røkka á mál, so hava vit eina nýggja stóðu. Hana mugu vit so taka stóðu til tá. MEN harfyri eigur upplýsingin og kjakið um EF og Europa ikki at verða tagt burtur. Tað eigur og skal vera ein nátúrligur partur av okkara gerandisdegi. Og vit sleppa so heldur ikki undan hesum kjaki, tí við fylgisveinasjónvarpinum verða vit hvønn dag fóðrað við upplýsingum og kjaktilfari um júst hesar somu spurningar. Latið okkum ikki leggja tað deyva oyrað til, men latið okkum fylgja við, hvat fyriferst rundan um okkum, soleiðis at vit eru betri fyrireikad ul eina nýggja stóðu, tá og um hon so kemur. Sum partur av Europa og av heiminum annars eru tað okkara ábyrgd at fylgja við í ti, sum fer fram rundan um okkum. Bæði fyri okkara egnu skyld og annara. jamú