týsdagur 3. juli 1990síða 19

8 á all á N:. 104 — 3. juli 1990 g tí er tað, at tað almenna letur stuðul Ein slíkur kann síggjast sum ein ílega. Stuð- Tað al menna vónar, at ílegan fer at stuðul ulin er ein útreiðsla geva borgarunum sterri inn tekur framyvir og av tí eisini skattainntekur. Inn tekurnar samanlagdar skulu helst verða hægri enn út reiðslurnar ti: stuðul Soleiðis er ikki í øllum før summum førum sterri um. Í vísir ikki eru nokk av inntekumeguleikum í løgumøguleikunum. Tá hetta verður staðfest, eigur stuðulin at halda uppat, um bert verður sæð út frá hesum sjónarmiði. Verður stuðulin ikki steðg- aður um hetta mundið, skiftir hann eyðkenni frá at vera íloga til at vera flyting av inn- teku frá einum arbeiðseki til annað (fólk ella virki). Ílogutíðarskeiðið, har fiski- vinnan skuldi fáa stuðul, er í flestu forum runnið. Utgjaldingina av stuðli í hendan mun hava vit ongan verðsins meguleika at vinna innaftur. Skal framhaldandi veitast stuðul í hesi stødd, er høvuds- endamálið helst ikki bert eitt gott fíggjarligt úrslit, men t.d. eisini at stuðulin gevur arbeidsplåss og at framleiðsl- utflutningsinn- tøkur, og harvid eitt minni gjaldsjavnahall tad seg, sum um an gevur Og tað fremur nevva sunna menning av buskapin um, men virkar heldur sum eitt slag av sosialhjálp Fyrimunir við stór- fyritøkum Yvir allan heim er i 80unum byrjad ein bylgja av saman- leggingum av fyritøkum Samanleggingarnar Innan fyri EF eru lutvíst komnar í gongd orsakað av tí innara fe- lagsmarknaðinum, ið kemur í gildi frå 1992. Fyritøkur, sum lutvíst hava vardar móti kapping áður, kunnu ikki longur rokna við slíkari verju. Samanleggingar av fyritøk- um miða eftir at styrkja hes- ar á ellum ekjum. Eitt av hevuðsendamálun- um er sjálvandi lægri fram- leiðslukostnaður við meira skynsamari (rationellari) framleiðslu á færri fram- leiðslusteðum. Men endamálið er eisini sterri vinningur við markn- aðarfering t.d. við felags lýs- ing av vørumerkjum í øllum EF-londunum. Herumframt er eisini meguleiki fyri at kunna nýta menningar- og kanningar- ressoursirnar betri. verið Samanlegging av virkjum í Føroyum Umlegging til færri eindir innan hevuðsvinnurnar í Før- *iðindahlaðð 101110a01a010 oyum verður ein stór kollve ing, tí nú í fleiri ár hevur strembað eftir at fáa arbeiðs pláss út á allar bygdirnar Men framburðinum er saman við hesum eisini hent tað. at vegir og tunlar eru soleiðis at ar vorðnir betri beiðsmegin um neyðugt ikki bert fer at sekja sær arbeiði í heimbygdini Sigast kann, at við útbvg BE ingini av »infrastrukturin um« eru møguleikarnir i sam- felagnum øktir. Bædi råvørur og arbeiðsmegi kunnu i dag flytast nógv lættari enn fyri 10-20 árum síðani, eisini um veturin. Men meguleikar verða ikki brúktir í dag. Virk- ini skulu helst verða minst eitt í hverjari bygd og veg- irnir brúkast til sunnudags- koyring. hesir Samfelagsligar fortreytir Til 1989 hevur menningin av samfelagsliga = búskapinum verið merkt av, at stórur yvireftirspurningur hevur verið eftir arbeiðsmegi. Inntil tá var tað neyðugt, fyri at fáa fatur á tí neyðugu arbeiðs- megini, at útflyta arbeiðs- megi til bygdirnar og boð vórðu eisini send eftir útlend- ingum Síðani 1989 er stoðan nog broytt. Yvireftirspurningur- in minkaði nógv og frá byrj- 4 = Í anini i 1990 brovttist I 2 til eitt byrjandi arbeiðsloysi. og onnur orka gjerdist eisi tek, eitt nú maskinur og bygningar, tí fyritøkur vóru stongdar ella lýstar á tvar Henda framleið skal aftur í vinnu. Spurning urin er hvussu skjótt. og hvussu ketta skal gerast Skulu politikkur ella marknaðarkreftir stýra Tann stýringir politiska kann gerast á ymsar hættir, og á Ýmsar hættir í ymsum londum Vilja vit í laga okkum til at marknaðarkreft irnar stýra framburðinum, ella er ynski um eina neyva politiska stýring av burðinum? Verður hugsað um at minka ta politisku stýring javnt yvir eitt styttri áramál við at minka um stuðulin til fiskaidnadin (skip og virki), Førovum fram- og at tað almenna steðgar vid veðhaldsveitingum, hetta tá við sær, at leiðslan verður so nógv mið- savnað, at hetta ikki góðtakast? ferir fram kann Tá talan er um miðsavnan ber til at hugsa bæði geograf iskt og um eigaraviðurskifti Her vil eg serliga taka fram, hvar framleiðslan verð ur legd, tí tann víðari ávirk kann fáa óynsktar avleiðingar fyri ar beiði. Sum demi kunnu vit hugsa okkum, at avtøka av studlin um til fiskivinnuna hevdi ført vid sær, at vit framvvir ikki koma at flakavirki i Sudri og å Sandi anin av hesum hava Hevdi fólkið góðtikið slíkan politikk? Kann takast mg av ikki so eigur ein urslitid god umlegg fiskivinnupolitikkin um at verda tengd saman vid ætlanum innan onnur umrådi i samfelagnum, sum skapa adrar møguleikar i økjum, sum missa arbeidsplass Tað liggur nær at vísa á stadbinding (lokalisering) ax almennum stovnum Eisini kundi hugsast at beiðsloysisstuðul varð nyti ligur undir åvisum umstød um Menningarhjálp t stovna nýggj virki á plås um, sur rakt til fiskiidnadin, komið upp á tal 1 Serligan múr er 2 av studulsumleg kundu eisini I veruleikanum verður tað helst neyðugt at minka stuð- ulin munandi og at lata marknaðarkreftirnar ráða í sterri mun enn higartil og javna ut ætlan og stuðli, ið eru lagað til broyttu umsteðurnar. við eini almennari Politiska skipanin i Føroyum Oftani sæst, at týðandi polit- iskar avgerðir verða nógv ávirkaðar av, at eisini verður hugsað um tann staðbundna politikkin. Tað liggur nær at hugsa sær, at frágreiðingin kann finnast í sjálvari val- skipanini. Sum valdemini eru skipað, forir tað ofta við politikarar, tá ið týdningar- miklar avge sær, át rðir skulu takast nugu iegg sterr VEKT 1idlOr enn p« Helgi Fossadal, banka“ : Moarknaðarstýring heldur enn politisk *íring Å vtøka av studlinum til vinnuna , A tvang við flakavirkjum, sum ikki bera seg Almenna virksemið minkast við 50% yvir 2 ár Privatisering av almennum stovnum Ja til fremmandar iløgur í Førovum Å vtakio monopolini Nokk við 10 flakavirkjum i Førovum Inn i EF Okkum tørvar góðar virkisleiðarar 2 I mesta lagi 9 kommunur i Føroyum Taiio á løgtingslimum skerast niður í he zl Eitt valdømi fyri at minka um lokalpolitikkin A rbeiðsloysistuðul í åvisum førum Meira burtur úr fiskastovnunum logtingslir I 1 €11 I 2: dømi, soleiðis at tann stad bundni politikkurir Løg tinginum fekk minni vekt. I eini slikari skipan kundi talið ið skorið á løgtingslimum ver niður við eini helvt Komn unurnar skuidu verid lagdar samar soleiðis at tad i mesta 4 era 2 kommunur í Fer Tær skuldu fingið nóg fler uppgávur enn i dag Hvussu kunnu figgjarfyritøkur luttaka nongum londum verið nóg við í umskipanini av vinnu lívinun ti í fleiri førum krevst nógvur peningur til umleggingina Orsekirnar til at umskipa kunnu vera mangar. Í flestu forum eru tað framleiðslu virki, ið hava roynt at um- skipað, og í eðrum førum tað figgjarfyritøkurnar, ið hava rátt til eina ávísa fram- tøku (åisan útvikling) Sum dømi kann nevnast at figgjarsamtakið HAFNIA ógvuliga tíðliga kom við tí sjónarmiðnum, at Danmark var fremst í heiminum innan landbúnaðarídnað sum heild, t.v.s. bæði jarðarbrúk, mat- verur og maskinur til jarðar- brúk og framleiðslu av mat- verum Ut frá hesum hevur HAFNIA verið við at gjert fleiri nýggjar og sterri fyri- vid i « mn Kipa a Íyritek Panr ob o sparikassalogin er ina. gå andi fyri Ferovar « n R peningastovnarnir her arbeiða vid næ. sundnun hættun royna vanal virki verða vvirtikin miøga Nýggir vinnumegu- leikar í Føroyum ar fyri eru ti staðar eginpeningur (helst 1 SAR ráverur framleiðslutól bygningar kvali ” r'.2ad arar sølukanalir og marknaðar ngsætlanir tolk vid leiðaraevnum Sum frammanfvr' nevnt er alivinnan t: an, ið er sett á stovn í Feroy „á vinn um. Ti eru framvasie åtrovtt ir nu! við hesa vinnu. Sum sæst i fjølmidlunum verður søluhåtturin nógv umreddur Talað verður um, hvat skal gerast við ” sera H ftir at hann er usin og búgvin at selja. Hverjari góðsku skal rov ast eftir, og hvussu skal lat MONY FOØSAUS