hósdagur 5. juli 1990síða 2

r | L tíðindablaðið Abyrgdarblaðstjór! Jan Muller Fyritaksstjór:. Kristjan Dahi ljósmyndari Kalmar Lindenskov í Ein bankastjóri og framtíðin TAÐ er ikki hvønn dag, at vit síggja so kontantar meiningar í almenna orðaskiftinum, sum rødan ein av bankastjórunum helt fyri studentum og HF-arum nú um dagarnar, er dómi um. SAMD ella ósamd, so kann ein tó í hvussu er siga, at her verður einki ballað inn. Stjórin í Fossbankanum hevur eitt ella lat okkum heldur siga fleiri itøkilig boð uppá framtíðina tvs., hvussu vit koma burtur úr ella minka um óhepnu avleiðingarnar av núverandi búskaparligu støduni í føroyska samfelagnum. HANN leggur so ikki fingrarnar ímillum og mælir rætt og slætt til stórar og kollveltandi broytingar og nýhugsan. Eitt nú: at minka almenna virksemið við 50% yvir 2 ár, at privatisera almennar stovnar, at geva útiendingum loyvi at gera iløgur í Føroyum, at gera klárt til at fara inn í EF, at steingja 12 flakavirki og ikki lata tey uppaftur, uttan at tey kunnu fara undir aliernativa framleiðslu, at m talið á komm inum, at minka um talið á ting monnum við eini helvt, Í mKa munangG! u at gera alt landið ul eitt valdømi, at avtaka øl! monopol, at fara undir fyrireikingar til at bora eftir olju, at avtaka studulin ul fiskivinnuna og soleiðis kundi tú hildið fram. Bankastjórin hevur so sanniliga nógv uppá hjartað. SPURNINGURIN er tá, hvussu skilagott alt hetta hann skjýtur upp er fyri føroyska samfelagið og tey menniskju her búgva. VIT skulu her bert tríva í okkurt av uppskotum hansara og annars lata tað vera upp til okkara lesarar at gera viðmerkingar til hesi, má sigast, heldur ótradionellu og rættiliga djørvu sjónarmiðini. Er tað nakað, sum okkum tørvar í Føroyum, so er tað stórri opinheit og eitt lívligari orðaskifti um allar samfelagsspurningar. Tað er tíanverri so her á landi, at tað talufrælsi og skrivifrælsi okkum er givið í grund- lógini verður lítið ella einki brúkt. Ikki fyrr enn týdningarmiklar avgerðir eru tiknar og vit síggja av- leiðingarnar av teimum raknar føroy- ingurin við sum við kaldan dreym og spyr: hvat í allari víðu verð er hetta fyri nakað. Hvat hava hesi góðu menn, vit hava latið upp í hendi at stýra landi okkara, gjørt og hvat er tað okkara vinnulívsmenn, okkara grannskoðarar osfr. hava gjørt! Vit, sum trúðu so blint uppá teir! Og tá er brádliga ov seint at binda um heilan fingur. VIT kundu havt forðað, kundu broytt, kundu útsett ja í heila takið, kundu havt ávirkað bæði hesa og hasa avgerðina og gongdina, um vit vóru meira virkin í orðaskiftinum. Men her mugu vit tianverri ásanna, at —- Uttanlandsskuldin føroyingar sum heild eru næstan full- komiliga likasælir vid, hvat fyriferst i samfelagnum. Vit lata eitt og alt upp í hendurnar á ngkrum fáum polit- ikarum og vinnulivsmonnum, og tað verða tískil hesir, sum einsamallir koma at avgera lagnu okkara og samfelagsins uppá gott og ringt. Sjálvandi skal onkur til at stýra og leiða, men máti skal vera við dølskni og líkasælu okkara. NÚ hevur ein bankastjóri verið so mikið ærligur, at hann hevur sagt øllum Føroya fólki, hvussu hann heldur framtíðin skal síggja út hjá okkum øllum. Og tað er her vit eiga at lofta honum. Eru vit ósamd við hann eiga vit - og tað fevnir so sanniliga eisini um løntar politikarar år øllum flokkum - nå beinanvegin at tala at, soleidis at okkara styrandi menn og vinnulivsmenn (íroknað bankastjórar) kenna hugsanina hjá tær og mær og tí ikki kunnu skalta og valta bara eftir sínum egna høvdi. Eru vit Gsamd eiga vit at siga tað, gera vart við tað. Tí annars nyttar lítið aftaná bara at geva øðrum skyldina, at tað gekk, sum tað gekk. TAÐ er bara gott, at Fossadal torir at siga, hvat hann hugsar. Vit kunnu geva honum vidhald i onkrum men i nógvum førum eru vit fullkomiliga ósamdir. STUÐULIN ul vinnuna skal minkast niður í einki, vit mugu fáa meira burtur úr fiskinum sigur hann. Her eru vii samdir. Tí hetta er ein høvuds- fyritreytin fyri einum sunnum og vælvirkandi vinnulívi. MEN at minka almenna virksemið við 50% yvir 2 ár er tað reina Biaåtåik Høgni Djurhuus Randi Jacobsen Tórfmn Smith Prent Utgevari Uppseting. P/f Sosialurin 31. august Hagtel visa. at tað almenns stendar fyri ii minsta part num av utianisndeskuldini galimattas. Hetta fer at merkja, at vit rætt og slætt syndra alt tað vit við tógvið stríð hava bygt upp vælvirkandi almennar stovnar og vælútbúgvin fólk at taka sær av arbeiðinum á hesum stovnum til tess at tryggja vanliga borgaranum javnbjóðis rættindi og trygg viðurskifti. Skal hetta nú alt drepast m.a. tí, at vit hava havt ov lítið dugnaligar vinnulivsmenn og/ella politikarar! Skulu nå allar Føroyar, hvør tann einasti Palleba og Palle- bina, revsast, ti vinnulivsmenn og politikarar ikki dugdu sær hógv - ikki dugdu at fáa nóg mikið burtur úr okkara tilfeingi! FOSSBANKASTJÓRIN gloymir at nevna ein sera týdningarmiklan lut í øllum hesum orðaskiftinum um kreppu, og tað er leiklutur peninga- stovnana og vinnulívsins. Skyldina hava bara ávísir antivinnulívspolit- ikarar og so tað ljóta og stóra almenna skrímslið. Burtur við Atla, burtur við javnaðarflokkinum og avhgvding av tí almenna tvs. øllum almennum stovnum. Hetta er niðurlagið millum vinnulivsmenn og høgrafélk. Teir gloyma bara hetia,sum fleiri ferðir hevur verið ført fram, nevniliga tað at ein orsøkin til støðuna vit eru í, stavar frá tí, at peningastovnarnir ikki hava kent sína vitjunartíð og sína samfel- agsábyrgd, tá tað ráddi um at ansa eftir ikki aftur og aftur at kynda undir tað longu ov nógv yvir- upphitaða virksemið. Fremstu vinnulívsmenn okkara hava so heldur ikki hugsað longur fram, tá tað galt at fáa sum mest virði burtur úr gullnámi okkara, nevniliga fiskinum í heimsins minst dálkaða havi! TAÐ eru nøkur fá fólk í samfelagi okkara, sum hava funnið fram til, at kreppan vit all tosa um, er ikki ein [DOT OTTE MODE. P/f Pressan 1981 | Teiefon P/f Sosiaturin | Bustadur Argjavegur 26 | Postadressa: Postsmega 76 Argir 110 Tórsharn 11820 | Telefax 14720 samfelagskreppa. Tað er ein sam- felags skapt kreppa. Ein kreppa, sum - um uttanlandaskuldin skal hava skyldina - ikki fyrst og fremst hevur adressu hjá tí almenna, men harafturímóti hjá teimum mongu privatu, sum - og leggið tykkum hetta serliga í geyma - við hjálp frá m.a. føroysku bankaverðini hava lånt so nógvan pening - eitt nú til rentu- spekulatión - at hetta hevur skundað álvarsliga undir vánaligu búskaparligu støduna í landinum. So nógv er lænt, so væl hava bankar og hesir privatu samarbeitt, at okkara uttanlandaskuld er vorðin himmalhøg og hevur tað so havt við sær, at almennu Føroyar í útheiminum eru komnar í ringt orð ella tað, sum verri er. HESA sannroynd vilja høgrasinnadir politikarar, bankastjórar og aðrir vinnulívsmenn ikki hoyra talan um. Fyri at fáa fólk at gloyma hana brúka teir alla orku sína til - fyri tað fyrsta at siga, at ait samfelagið er í kreppu, og harnæst at geva einum tí einasta persóni, nevniliga formanni javnadar- floksins og fyrrverandi løgmanni, alla skyldina fyri stóðuna vit eru komin út i. SUM ábyrgðarpolitikari tekur eisini Aui Dam sín part av skyldini. Tað eru allir politikarar her á landi noyddir at gera, tí allir sum ein, hava teir verið við ul at atkvøtt fyri hesi ella hasi fløguni, sum seinni hevur vist seg at vera skeiv ella ov ógvuslig til okkara fíggjarevni. Tað verður tosað so nógv um Heygadrang sum var hann felags- nevnarin fyri tann skeiva iløgu- politikkin. Men hvat við milliónunum, milliardunum, sum tingmenn úr gllum herðashornum av landinum - fyri at hjúlka um sítt valdømi - hava samtykt at brúka í vegir, í berghol, í ferjur, í brúgvar, í lendingar, í virki, í skúlar osfr.! Eru hetta kanska ikki eisini eitt slag av "Heygadrangum", sum vit í veruleikanum ikki høvdu ráð til, men sum vit øll skuldu og vildu hava! HELGI FOSSADAL sigur, at vit skulu hava marknaðarstýring heldur enn politiska stýring her á landi. Er veruleikin ikki júst tann, at politiska stýringin hevur verið alt ov lítil; at tað hevur verið ov lætt hjá privatum, hjá bankum o.g. at sleppa sær um garðin, har hann er lægstur! MANGT kann verða sagt um hesi viðurskifti. Tað er gott, at vit her hava ein bankastjóra, sum torir at siga sína ærligu hugsan. Men tá átti hann eisini at tíkið í egnan barm. Bankarnir eiga so sanniliga sín part av skyldini, at skilið er sum tað er. Og tá hesin upp- finningarríki bankastjórin vísir á, at tað almenna virksemið eigur at mink- ast niður í helvt, tá kundi verið spurt: hava vit 47.000 íbúgvar her á landi veruliga brúk fyri so nógvum bankum, so nógvum bankafólki! Við hesum geva vit orðið til lesaran. Orð- ið er frítt. jamú OO UR