týsdagur 10. juli 1990síða 3

SK Nr 107 i 10. Juli 1990 #5 hn = ES BR 2 25 2 SE ge = * ER Legði nýggjar 7 [ It Leygardagin var minnisvarðin yvir Johan Mor- tensen, sum i farnu øld grundlegði størsta handil verið hevur í Føroyum, avdúkaður i Øravik Tad var Jacobina Ras- mussen, vanliga nevnd Bina i Klovanum, sum å samkomu i Øravik leygar- dagin avdúkaði minnis varðan yvir Johan Morten- sen. Orsøkin til at eftir- vr = EN komarar hava latið minnis- varðan gera, er, at Johan Mortensen var maðurin sum grundlegði størst og mest umfatandi fyritøku, sum nakrantíð hevur verið í Føroyum. Frá lærara til handilsmann Johan Mortensen var føddur 29. mars í 1816. Tá hann var 18 ára gamal doyði pápi hansara úti, og Johan fór at vinna sum hjálparlærari hjá íslendinginum Thorsteins- son, sum var komin til Føroya at undirvísa. Men hugur hansara stóð til handilin, og eftir stutt skeið sum lærari fór hann í kongaliga einahandilin at arbeiða. Hann flutti seinni til Havnar, har hann giftist Seyðarhovd Turrur fiskur Bananir Faktor í Klaksvík KA H r > í 72 flut 1837 1 ut hann tl Klaksvíkar, har hann bleiv faktor í konga liga cinahandlinum. Har starvaðist sum faktor líka ul handilin varð avtikin i 1856 - hann var tó ikki alla tíðina í Klaksvík, men skifti um við faktorin á Tvøroyri, so hann kundi vera har eini fýra ár eisini. Flytir suður Men eftir at einahandilin var avtikin, flutti hann suður með alla. Hann byrjaði at hava handil í sínum egnu sethúsum, men bygdi seinni sína egnu krambú. Hon var kallað "uttarihandil", fyri at gera mun á eina- handlinum, sum tá eisini fór at virka sum vanligur handil. Eftir nøkur ár sum handilsmaður, fór hann so smátt undir tað seinni so umfatandi reiðaravirk- semið. Fyrsta skipið var "Fortuna", sum Johan keypti saman við tveimum ødrum. Men síðani kom rættilig ferð á, og hann keypti einsamallur fleiri sluppir. Men mitt meðan alt stóð í besta blóma, doyði Johan. Tað var í 1879, og hann var bert 63 ára zamal. SÍ 3 + J va Konan heldur fram følgere Hetta var í 1889 byrjaði handilin at vak seg til tann størsta nakrantíð hevur verið Fór yum Tá felagið saman vid so nógvum ødrum fór av knóranum í 1936, áttu teir ikki færri enn 45 sluppir og fýra skonnarur. Tað var hetta felag sum keyptu okkara fyrstu dampskip Føring I og Føring II. Tað vóru teir sum lótu Smyril byggja, og tað vóru teir sum um aldarskifti keypti føroya fyrsta Grana. Í dag er at kalla onki eftir av hesi fyritøku, og ongin hevur enn klárað at fáa nakað sum er nær námind líka stórt upp at standa í Føroyum. trolara SMÆRAN — handilin viå teimum sømu- ligu prisunum — er vitjanina verd! Vit hittast í SMÆRUNI M. A. Winthersgetu 2 - Tlf. 11549 -11047