fríggjadagur 21. september 1990síða 15

A TR LE 3 + á Nr. 144 — 21. september 1990 Jan Miller, skrivar Tær mongu gitingarnar um fólkatingsval í ótíð hava nú av álvara fingið bein at ganga á. Danski forsætismálaráðharrin Poul Schlúter slær nú nevan í borðið og vil hava greitt svar frá flokkunum í fólkatinginum: atkveða tit ikki fyri at lækka skattin, so verður val longu 8. januar. Danska stjórnin er minnilutastjórn við teim- um trimum flokkunum, teimum konservativu, radikalu og vinstra. Týdn- ingarmesta arbeiðsam- boðið hjá eini stjórn er fíggjarlógin, og tað er hana, sum stríðið nú fer at standa um. Tey mongu seinastu ár- ini hevur danski javnaðar- flokkurin = atkvett fyri fíggjarlógini, aftaná at hann hevur fingið nek mur av sínum krevum ígjegn- um. Men í fjør segði flokk- urin nei og tá kom fram- burðsflokkurin stjórnini til hjálpar. Schlúther & Co. hava so ringar royndir av hesum framburðsstuðlinum, at teir vilja ikki vera bundnir av honum enn einaferð. Tí verður kortið spælt yvir til Javnaðarflokkin, sum nú má gera upp við seg sjálvan, hvat hann vil. Flokkurin hevur higartil sagt frá, at hann góðtekur ikki teir stóru niðurskurð- irnar á arbeiðsmarknaði- num. Seinni er stjórnin so komin við einum uppskoti um at avtaka 6%-skattin, men hesum tekur Javnað- arflokkurin ikki víðari undir við, tí tað ger, at 7 mia. skulu koma í stats- kassan á annan hátt. Hóast tað hava verið nógvar smærri og sterri politiskar kreppur øll hesi árini minnilutastjórnirnar hava stýrt í Danmark, so hava tær kortini megnað at sita við valdinum. Men eygleiðarar vilja vera við, at ongantíð hevur steðan verið so torfer sum nú og halda eitt nú javnaðar- fólk, at uppskotið hjá Sch- løther um at lækka skatt- in bara er valpropaganda. Hann roknar uttan iva við vali, og tí vil hann tryggja sær, at eitt komandi val í stóran mun fer at snúgva seg um ynski hjá stjórnini at lækka skattin. Eisini millum stjórnar- flokkarnar eru knútar. Teir radikalu, sum helst eisini lukta val í ótíð, standa til stóra aftur- gongd í veljarakanningun- um, og tað er helst ein or- sekin til, at teir nú hava ávarað teir konservativu ímóti at fara ov langt út til høgru. Javnaðarflokkurin, sum heldur fast um, at hann fer ikki í eina stjórn við Framburðsflokkin, sigur - nú, at hann hevur einki ímóti eini fleiriflokka- stjórn tvertur um miðjuna í donskum politikki, men tá krevur hann sum stersti flokkur eisini for- sætisráðharraembætið — nakað, sum teir konserva- tivu treyðugt fara at ganga við til. Eisini teir radikalu eru farnir at tosa um eina meirlutastjórn tvertur um miðjuna við lutteku av Javnaðarflokkinum. Hetta siga teir tí tað er neyðugt at fáa meira hald- barar og langtrekkandi avgerðir tiknar. Tað nýggjasta er so, at Poul Schlúther í donsku pressuni í gjár sigur seg vera tilreiðar at fara til val. Um ein meiriluti í fólkatinginum atkveður ímóti uppskotinum um skattalætta, so verður val hóttir ein rættiliga av- gjørdur Poul Schlúther á fleiri av forsíðunum í donsku blødunum í gjár. Við at tengja fíggjarlóg- ina og skattalækkingina saman hevur forsætisráð- harrin lagt hart út móti Javnaðarflokkinum. Formaðurin í Javnaðar- flokkinum Svend Auken sigur við Jyllands-Posten í gjár, at henda saman- tengjan má standa fyri teirra egnu rokning. — Fyri okkum er arb- eiðsloysi tann altavgeran- di spurningurin. Í mun til hetta stóra mál er 6%-- skatturin einki at rokna. Danski Javnaðarflokk- urin fr undir ongum um- stoðum at atkveða fyri eini fíggjarlóg, sum ikki miðjar móti at lækka ar- beiðsloysið og betra um- steðurnar hjá teimum, sum eru ringast fyri í sam- felagnum. Ber ótta fyri heimskriggi Enn er eingin loysn funn- in á kreppuni í Golfinum, og spenningurin í ekinum tykist bara at ekjast dag frá degi. Hetta hevur fing- ið ST-aðalskrivaran Perez De Quellar at ávara móti einum nýggjum heims- kríggi. Hann sigur við arueri- konsk blå, at vandin ong- anttíð hevur verið sterri fyri einum 3. heimskríggi enn júst nú. Einki rekist fyri eini politiskari loysn í Miðeystri, tverturímóti dubba báðir seg í stríð- num fyri hvenn dag, sum gongur. Hóast altjóða trýstið á Irak ekist í hverjum, nú hevur ST samtykt at víð- ka sanktiónirnar til eisini at fevna um loftferðsluna til landið, so svara irakar aftur við at seta hart móti herðum. Sambært irakiska út- varpinum í gjár brynjar Irak seg nú ut til kríggj ikki bara í Golfinum, men eisini í teimum londum, sum luttaka í blokaduni av Írak. — USA mistekur seg álvarsliga, um tað heldur, at talan bara verður um eitt regionalt kríggj í Golf- umráðinum. Irak fer at gera seg inn á fleiri stór- býir í blokadulondunum, segði irakiska útvarps- reddin og helt fram: — Vit fara ikki at sita hendur í favn, meðan USA bumbar býir okkara, men fara at fora kriggj hjá teimum sjálvum eisini. Tað vísir seg eisini, at irakar hesa seinastu tíðina hava flutt nógv meira her- fólk og útgerð til Kuwait og økini nær markið til Saudi Arabia. Teir hava nú 360.000 hermenn og 2.500 stríðsvognar. Amerikanarar hava 160.000 hermenn í Saudi- arabia. Tað vísir seg, at irakiska herútbyggingin gongur nógv skjótari enn tann amerikanska. Hetta verður tikið sum, at Irak ætlar sær ikki at geva seg ein tumma, men tvørturi sinnað at fara veruligt kríggj vid londini, sum hava sent herfólk til Golfin. moti er Svøriki gloppar dyrnar til EF Tað nógva orðaskifti í Norðurlondum um EF-- limaskap hevur nú av álvara tikið dik á seg í Sver- íki. Tað er einki dulsmál, at svenska vinnulívið fegið sær Svøriki sum lim í EF ongantíð ov skjótt Nú hevur so eisini svenski Javnaðarflokkurin á landsfundi sínum samtykt at gloppa dyrnar til EF. Landsfundurin sigur, at Sveríki sigur ikki nei til limaskap, um trygdarpolitiska gongdin í Europa heldur fram og um EF ikki endar við eis- ini at gerast eitt hernaðarlig heimsveldi. Við hesi samtykt hevur tann EF-positivi uttan- ríkisráðharrin Sten Anderson fingið grent ljós til at hyggja nærri at meguleikanum fyri limaskapi Sten Anderson segði í vikuni, at Sveríki er sinn- að at søkja um limaskap í EF innan trý ár treytað av, at mótsetningarnir millum hernaðarsamgong- urnar í Europa framhaldandi fara at minka, tí tá er grundarlagið fyri svenska neutralitetspoli- tikkinum eisini broytt. Higartil hevur Sveríki bíðað eftir úrslitinum av samráðingunum millum EFTA og EF. Sviar vilja vera við, at EF als ikki er sinnað at geva eftir fyri nekrum av EFTA-krevunum í samband við inn- ara marknaðin. Tí kunnu sviar líka so væl sekja um limaskap verður sagt. EF-herur nú aftur frammi Í EF hevur nú kjak tikið seg upp um at víðka um samarbeiðið til eisini at fevna um flags hernaðar- ligt samstarv. Kreftir í EF vilja hava ætlanirnar um ein felags europeiskan her fram aftur. Hetta er upprunaliga eitt franskt uppskot, sum higartil ikki hevur vunnið frama í EF-londunum, men sum nú Golfkreppan hevur tikið seg upp, er vorð- in aktuellur. Tað eru fleiri framstandandi EF-limir, sum halda, at USA eigur ikki einsamalt at bera byrð- arnar, tá tað snýr seg um at tryggja heimsfriðin og vísir við hesum til stóru amerikonsku hjálpina til Saudiarabia — um somu tíð, sum EF lond hav staðið rættiliga spjædd í spurninginum um at lata herfólk og útgerð til Golfin. Hóast kreftir eru fyri at fáa eina meiri skipaða EF-verju, so tykjast fleiri av londunum í EF ikki sinnað at fara so langt sum at skipa ein verøligan EF-her, sum so aftur verður grundarlagið undir einum nýggjum hernaðarligum heimsveldi. Umsóknir vælkomnar Sambært tíðindamanninum hjá danska útvarpi- num í Bruxelles, so fara umsóknir um limaskap í EF frá londum sum Noregi og Sveríki at verða vælkomnar á EF-hevuðsborgini EF hevur brúk fyri at felagsskapin, nú fáa fleiri rík lond við í eltt strt tak sk hjálpa og útbyggja ul takast fyri at Eystureuropa. Roknast kann eisini við, at fleiri av londunum í Eystureuropa fara at søkja um limaskap. Tað tykist EF einki at hava ímóti, men sær helst at lond sum Eysturríki, Sveríki og Noreg gerast limir fyrst. f Í £ + #3