mikudagur 17. oktober 1990síða 14

BS) S0SIalurin | Hvat er Amnesty Interantional Amnesty International er fyrst og fremst tann heimsumfatandi skari av menniskjum um allan heimin, sum av heilum huga taka undir við teim- um grundleggjandi mannarættindareglum, ið vórðu samtyktar av Sam- eindu tjóðum tann 10. de- sember 1948 og kunn- gjørdar sum Heimsyvir- lýsing Sameindu tjóða um mannarættindi, og sum vilja gera sítt til, at hesi rættindi verða ein sjálv- sagdur lutur í lívinum hjá ellum menniskjum, sama hvar tey búgva Meira enn 700.000 fólk í fleiri enn 150 londum um allan knettin halda, at tað er ikki nóg mikið at taka undir við hesum rættind- um, men at tað er neyðugt at virka fyri, at tey gerast veruleiki. Hesi eru limir i Amnesty International. Amnesty International varð stovnað í Bretlandi í 1961 og hevur til endamál: — óheft av ellum politikki at virka fyri leyslating av kvinnum og monnum, ið, móti reglunum í Heims- yvirlýsing Sameindu tjóða um mannarættindi, eru fongslað ella á annan hátt avbyrgd vegna polit- iskari sannfering, guds- trúgv, uppruna, kyni, húðarliti ella móðurmáli, treytað av at tey hverki hava nýtt vald ella eggjað til valdsnýtslu. Tey verða nevnd samvitskufangar. — á ein og hvenn hósk- andi hátt at stríðast fyri, at samvitskufangar ella politiskir fangar íikki verða fongslaðir uttan sakarmál innan rímiliga tíð og sambært rættar- gangsteglum, eru í sam- svari við altjóða góðkend- ar reglur, — á ein og hvenn hátt at virka ímóti deyðarevsing og píning ella aðrari ó- menniskjansligari ella vanærandi viðferð av fangum ella fólki, ið eru avbyrgd á annan hátt, sama um tey hava nýtt vald ella eggjað til valds- nýtslu. Amnesty International hevur í skjótt 30 ár arbeitt fyri hesum endamáli, cg hóast nógv er broytt hesi árini, er enn langt á mál. Kúgan hevur nógv andlit, og neyðugt er at broyta arbeiðslagið eftir broytt- um umsteðum. Hevuðssteðin hjá Am- nesty International er framvegis í London, har upplýsingar úr Bellum heiminum verða savnaðar og kannaðar og síðan sendar runt til deildirnar. Meðan teir 700.000 lim- irnir búgva so víða sum í 150 londum, eru deildir skipaðar í 43 londum. Hesar deildir eru ymiskar til steddar, men allar ar- beiða eftir førimuni sam- svarandi endamáli og skipan Amnestys. Annað- hvert ár hittast umboð fyri deildirnar á felags fundi, har tosað verður um viðurskifti felagsins og avgerðir verða tiknar um, hvussu arbeiðast skal komandi tvey árini. Á hes- um fundi verður eisini nevnd vald, og hon hevur so ábyrgdina av at av- gerðirnar verða settar í verk. Umsitingin er fram- vegis í London, og har starvast nekur hundrað fólk. Hetta kann tykjast í so tungvunnið, men stórur dentur hevur altíð verið lagdur á, at Amnesty International er demo- kratiskur felagsskapur, har tað eru limirnir, og eingin annar, ið taka av- gerðirnar. Tað eru eisini limirnir, ið rinda allar út- reiðslurnar, og tikið verð- ur ikki móti stuðli frá nak- rari stjórn, sama hvussu vinarliga sinnad hon ann- ars er. Amnesty International er Opolitiskur felagsskap- ur, ið ongantíð tekur steðu í politiskum (ella átrúnaðarligum) spurn- ingum. Hetta er ein ófrá- víkilig grundregla, ið er neyðug fyri at rekja enda- málið at koma øllum teim- um til hjálpar, ið eru fongslað vegna sam- vitskusakir. Millum tær 43 deildir- nar er Feroya deild, ið varð stovnað tann 29. august 1965, og sostatt hevur 25 ár á baki. Tað var Roland Thom- sen, ið bjóðaði til stovn- andi fundin. Hann var stutt frammanundan komin úr Danmark, har hann hevði verið við í donsku deildini, ið var stovnað árið fyri, í 1964. A stovnandi fundinum vóru 21 fólk, og í nevndina vórðu vald: Povl Skárup, Eyðun Johannesen, Jo- hanna Jensen, Finnur Jo- hannesen og Roland Thomsen, ið varð valdur til formann og var formað- ur og drívandi kraftin ell tey fyrstu árini. Feroya deild er sostatt millum tær elstu Am- nesty-deildirnar, og tað má sigast at vera eitt bragd, at vit komu so tíð- liga við í eitt altjóða sam- arbeiði, og at tað hevur eydnast at vera við øll år- ini á jovnum feti við allar hinar deildirnar. Umframt vanliga ar- beiðið til frama fyri sam- vitskufangar, hevur sein- astu árini sterri dentur verið lagdur á at gera upp- lýsingararbeiði í Føroyum um mannarættindi, hav- andi í huga at Feroya liggja langt av leið haðan grovastu mannarættinda- brot eru dagligur kostur. Í hesum arbeiði hava bleð- ini verið góðir stuðlar, ongantíð hevur staðið á at fáa innivist fyri tilfari frá Feroya deild. Útvarpið og sjónvarpið hava eisini ver- ið góð at heita á. Endamálið má vera at fáa undirvísingartilfar á føroyskum um manna- rættindi, soleiðis at fer- oysk bern fáa eina livandi fatan av, at mannarætt- indi eisini koma teimum við. Her hevur verið ar- beitt saman við skúla- myndugleikunum, og tað verður helst ikki leingi, áðrenn nakað spyrst burt- ur úr hesum. Tað var A.I. Feroya deild, ið fekk eitt tað týdn- ingarmesta mannarætt- indaskjal í nýggjari tíð, Heimsyvirlýsing sam- eindu tjóða um manna- rættindi frá 10. desember 1948, umsett til føroyskt og prentað. Í ár hevur eydnast at fáa teir báðar S.T. sáttmálarnar frá 16. desember 1966 um mannarættindi umsettar. Ætlanin var at fåa teir givnar ut i sambandi vid 25 åra stovningarhaldid, men tað bar tíverri ikki til. Vónandi verður tað ikki leingi, áðrenn teir verða prentaðir, men tað er eis- ini ein pengaspurningur. Tá Amnesty Internatio- nal sum felagsskapur var 25 ár í 1986, skipaði Før- oya deild í samstarvi við Postverk Feroya fyri al- mennari kapping um myndevni til frímerki. Undirtekan var ófera góð og 235 uppskot komu inn. Úrslitið gjørdist trý vekur frímerki, ið vaktu ans víða um. Samsvarandi reglunum um, at Amnesty ikki tek- ur ímóti stuðli frá stjórn- um, hevur Feroya deild ongantíð sekt um fíggjar- liga hjálp frá landsstýrin- um. Hinvegin hava fer- oyskir politikarar so gott sum uttan undantak altíð verið fúsir at stuðla okk- um. Eitt úrslit av hesum er fótbóltsdysturin á ólav- seku, ið nú tykist at fara at gerast ein fastur táttur í ólavsekuskránni. Limatalið hevur verið steðugt vaksandi seinastu árini og er nú omanfyri 900. Hetta er einastand- andi samanborið við fólka- talið og upp á seg nógv stersta limatal hjá nakrari Nr. 162 — 17. oktober 1990 A.I. deild. Vónandi kann hetta eggja enn fleiri at gerast limir. Ikki ber til at lata vera ið at nevna tveir av hes- um mongu trúgvu limun- um. Tað eru Maud Heine- sen og Anette Wang, ið java verið við so gott sum ell 25 árini, og báðar fram- gis eru virknar í arbeið- im hjá Føroya deild. Síðan deildin fekk skriv- Skrá Amnesty International Foroya deild 25 ár Í Norðurlandahúsinum 24. okt. 1990. Konferencier: Gissur Patursson kl. 19.30 Anna Maria Persson, formaður, bjóðar vælkomin 19.35 Legmaður, Jógvan Sundstein, heldur rødu 19.45 Tónleikur - Jóannes Andreasen, Jens Chr. Guttesen og Ernst Dalsgarð 20.00 Rói Patursson heldur reðu 20.10 Brot úr Antigone. Leikarar: Birita Mohr, Sverri Egholm, Brynjolvur Tórs- tun 20.30-21.00 STEÐGUR 21.00 Byrjanin hjá Amnesty Ínternational Feroya deild 21.10 Tónleikur - Næs lesur 21.25 Tónleikur - Berglind 21.35 Heilsur - 21.50 Tei hesari rød nr. 3: »Samvitskufangin«. orå og lag: Heri Nolsøe sang/guitar: Karl M. Samuelsen (Jogvan Olsen) nr. 2: »Skuggar yvir Peking« orð: Anker Eli Petersen lag: Terji Rasmussen (Finnur Hansen, Jón McBirnie, Ronnie Nielsen) nr. 1: »Tey dansa eins og skuggar« orð og lag: Eyðun Nolsee Steintór Rasmussen (Finnur Hansen, Jón McBirnie v/ kóri) 22.10 Felagssangur - góða nátt Føroya Sparikassi hevur latid virdislønirnar og takkar Amnesty International Føroya deild hjartaliga fyri hesa fødingardagsgåvu. Terji Rasmussen, Finnur Hansen, Jon McBirnie, Ronnie Nielsen, Anker Eli Petersen 21.20 Yrking av Karsten Hoydal - Liv Dam, Ernst S. Dals- garð, Jóannes Andreasen, Jógvan Olsen, Hans Havelund, Flemming IEC 0.0. Teir vinnandi sangirnir verða framførd- ir, og heiðurslenir verða handaðar í stovu við festum starvs- fólki, hevur arbeiðið ligið í nógv tryggari legu, og hetta hevur sín stóra part av æruni fyri ta fram- gongd, ið hevur verið sein- astu árini, og gevur eisini vónir um steðuga fram- gongd komandi árini til frama fyri tey medmenn- iskju um allan heimin, ið treingja stersta stuðul: samvitskufangarnar. Margretha Bingotolini hesaferð: