týsdagur 20. november 1990síða 14

Pøl > sæ Sida 14 Vyggj bók: Føroya søga 1 Norðurlond og Føroyar Føroya Skúlabókagrunnur hevur nú givið út fyrsta bindið av fimm av verkinum „Feroya sega“, sum Hans Jacob Debes, professari, hevur skrivað. Í hesum bindinum. ið ber undirheitið „Norðurlond og Føroyar”, verður roynt at koma inn í søgu okkara, og Spurningarnir, sum við- gerast mugu, eru nógvir. Hvussu varð Føroya land ul? Hvussu komu norð- búgvar inn í almenna europeiska søgu? Hvussu ávirkaði náttúran umstød- ur teirra. hvussu og hvar settu teir búgv. og hver var hugaheimur teirra? Roynt verður at viðgera spurningin um, hví og hvussu hesir norðbúgvar brådliga fóru at breiða seg út um lond, bæði kend og nýfunnin. Røtur førovinga sum tjóð Fyri okkum er hin íkki minst týðandi spurning- urin, hvussu menniskju komu til Føroya, og hvussu ein partur av hesum norðurlendingum gjørdist førovingar Hvussu skipadu teir seg sum samfelag, vid buset ing og vid reglum, sum landid skuldi skipast og stýrast eftir? Sovorðnir aðalspurningar hava áhuga hjá ollum tjóðum. sum vilja finna røtur sínar sum tjóð. Tann spurningur verður eisini viðgjørdur. hvussu norskur rikispolitikkur virkaði millum skyldmenn norðmanna fvri vestan hav, við serligum atliti til Foroya. Í hesum sambandi verður mett um. hvenn tydning trúarskiftið hevði í øllum hesum stóra og gamla høpi Hvussu og nær komu Føroyar undir Norees krúnu, og eftir samveldið í 1380 undir norsku krúnu danakongs? Hesir eru nakrir av teimum høvudsspurning- unum í Føroya elstu søgu, sum settir verða í hesi bók. sum er ætlað at vera ein partur av karminum um tey bindini, ið eftir koma Segan hjá okkara grannalondum Hans Jacob Debes hevur roynt at koma inn i Føroya søgu fyrst ur almennum europeiskum sjónarhorni og síðan nordurlendskum, serstakliga norskum og donskum. Í hesum sam bandi hevur verið hildið neyðugt at nema við søg una hy okkar norðan. Het Få) fra ti sjon ta bygt hetta la tverk partur av Europa og har- vid aleuropeiskari søgu. Føroyar ikki so avbyrgdar Tann gamla uppfatanin, at Føroya søga heilt fram til frihandilin i seinnu helvt av 19. øld var ein long og myrk midøld uttan broyt- ingar, og at føroyingar allar hesar øldir vóru eitt Í CI FHUNKS JAC professari so Stórt og umfatandi evni sum samliv føroyinga und- ir skiftandi umstødum her á landi i meira enn túsund ár verður ikki skrivað av einum manni. Eingin søgufrødingur við bert einum sindri av atfinning- arsemi í sær heldur seg til at gera eitt sovorðið verk til lítar Segan ongantíð liðug Søgan verður ongantíð liðug. Samtíðin fer aftur- um hvønn dag, og so hvert hon fer afturum, verður hon søga. Alt, ið hendi. fæst ikki vid, og øll, id livdu, hvort við sinari lagnu. ber hvørki til at finna ella nevna. Abyrgdina av úrvalin- um må søguskrivarin taka. I hesum neyðuga úrvali er tann meginregla nýtt, at summar hendingar og broytingar høvdu stórri tydning enn aðrar. og at summar menniskjur åvirk- aðu søguna meir enn aðr- ar. Fjølbroytt myndatilfar Tad er hópur av myndum i bókini. einar 250 í tali. og vrum 100 av teimum í lit n. Har eru um inl il , 114 H € l KO ekningar o tlíar tøl. Í ti partinum, sum bein- leiðis viðvíkur Føroyum, eru litmyndir av fornlut- um sum t.d. vaðsteinum. renlum, kolum og brýn- um. Harafturat prýðislutir sum bronsuspenni og ring- pronur, og mynd av elsta førovingi, sum kendur er. einari kvinnu í Tjørnuvik. Myndir eru toftum og ut vstrum Kvivik I | ein S ] N tv um ” z nærri Kelkiunum tí søvuna og sýna skjól og tilfar. sum søgutrøvingar granska og byggja sinar metingar å. Mong handrit eru i sjålv- um sær eisini listaverk. Myndatekstirnir flestir eru drúgvir og áhugaverd- ir og kunnu væl verða lisn- ir fyri seg Nógv eftir at granska og skriva Høvundurin sigur, at nógv er eftir at granska og skriva, og verkið er skriv- að út frá tí rannsóknar- stigi, sum føroysk søgu- skriving er á í dag. Bókin kann nýtast í undirvísing í søgu á fram- komnum skúlastigum, sum heild ella í pørtum. Men hon er ikki minst ætl- að gllum teimum, sum hava áhuga fyri Føroya søgu. Eftir ætlan koma annað og triðja bind út í 1991. .Føroya søgu !" er 278 blaðsíður til støddar, hon fæst í bókabúðunum Gg kostar 280.- kr. Nr. 186 — 20. november 1990 UTVARPSKALENDARIN 1990 Utvarpskalendarin jolini 1990 Útvarp Føroya hevur í ár givið út ein jólakalendara, sum fer at verða brúktur í kalendarasendingini hvønn morgun i desember kl. 07.35. { | Oskar Hermansson hevur teknað Utvarpskaland- sum ér sera litfagur og ímyndar eitt før- r Í ro y > : I Í lium lar kunnu bíleg kalendaran hjá Bóka Jsøluni, Hoyvíksveri 108, 100 Tórshavn tlf: 756. Utvarpskalendarin kostar 20 krónur Gomul føroysk brev á uppbods- sølu í Danmark 31 gomul brøv frå Thomsen, keypmanni á Tvøroyri, vóru seld á frímerkja uppbodssølu í Keypmannahavn. Hægsta boð: 80.000 krónur fyri eitt bræv við íslendskum frímerki frá 1870. Gomul frímerki hava stórt virði. Gomul frímerki á gomlum brævbjálvum hava enn meira virði, serlliga um brævið framvegis liggur í brævbjálvanum. Hetta er sannroynd, sum gjørdist veruleiki á John Skovgaard uppbodssølu 13. november í ár, lå dagsins hægsta bod, 80.000 krónur varð boðið tvær ferdir, fyri hvørt brævid sær frå 1870. Brøvini vóru send úr Reykjavík til T.F.Thomsen å Tvøroyri. 31 Thomsen-brøv vóru á uppbodssølu henda dagin: niggju ur Islandi, sjey år Noregi, 13 úr Danmark og tvey úr Bretlandi. Øll brøvini vóru frá tíðarskeiðnum 1850-70. Tilsamans kostaðu brøvini fyri 330.000 krónur. Umframt hesa upphædd skulu leggjast 15% afturat, so teir sum hava keypt frímerki og brævbjálvar, hava tilsamans goldið hálva mió krónur. Dagny [ff ff f[f[ A I Á 5 3 | £ á Í 3 ER