hósdagur 29. november 1990síða 5

Nr. 193 — 29. november 1990 Jan Miiller, skrivar Thatcheritturin Major nýggjur forsætisráðharri Ikki heilt óvæntað varð tað tann bert 47 ára gamli fíggjarmálaráðharrin Thatcherstjørnini, Major, sum vann vali hver skuidi taka við 1 ) tor £tisraðna John Maj tek 180 al veður Michae Hessel e fekk 192 r Douglas lurd fekk 6 atkvødur s. at tad restadi Maj« vær atkvødur i at fåa meira enn heivtina av at kvødunum. Eftir valskip- anini var tí neyðugt við einum triðja umfari, tá bæði men Hesseltine og Hurd beinanvegin, valúr- slitið var greitt, segdu at teir fóru at stuðla Major, varð avgjert einki. triðja umfar at hava. Sostatt er John Major nýggjur for- maður í tí konservativa flokkinum og nýggjur bretskur forsætisráðharri. Hann tekur við eftir Margareth Thatcher, sum hevur sitið við valdið í Bretlandi í meira enn 11 John Major er yngsti forsætisráðharrin í Bret- landi í hesi eldini. Hann kemur frá smáum korum. Hann er uppvaksin í tí fá- tæka Brixton uttan fyri London. Hann fór úr skúl- anum 16 ára gamal, eitt skifti arbeiddi hann i byggiidnadinum og eitt skifti var hann arbeiðs- leysur og fekk arbeiðs- loysisstuðul. Hann hevur ikki eins og flest aðrir konservativir politikarar eina holla útbúgving aftan fyri seg — ei heldur eitt pengaríkt heim. Major droymdi sum ungur um at gerast professionellur cricketspælari, men hetta varð av ongum eftir at hann var fyri ein bilvan- lukku í Nigeria. Seinni fór hann so í læru í einum banka, og í 1970 fór hann virkin upp í politikk. Hann varð valdur inn í bretska parlamentið í 1979. Fýra ár seinni út- nevndi Margareth Thatcher hann til sosial- málaráðharra og síðani oktober 1989 hevur hann verið fíggjarmálaráðharri. Fyri bretska almenning- in er tað ein heldur ókendu rog litleysur maður, sum nú tekur við forsætisráð- harraembætinum. Eyg- leiðarar siga um hann, at hann ger lítið hóvasták burtur úr sær sjálvum, og at hann er rættiliga lit- leysur sammett við eitt nú Margareth Thatcher, sum hoyrdist og sást, hvar hon enn var stedd. Men millum teir kon- servativu verður hetta tikið sum ein styrki, tí flokkurin hevur brúk fyri einum persóni, sum meira hugsar um at sameina flokkin, heldur enn altíð at koma fram við sínum egnu meiningum um flest ell mál. Major er varin og diplomatiskur og tað hev- ur eydnast honum at koma upp á politisku tind- arnar, uttan at hava fingið nógvar fíggindar. Tað er hesa styrki hansara, sum teir ymsu bólkarnir í tí konservativa flokkinum nú vilja brúka í eini roynd at vísa almenninginum, at flokkurin stendur saman, at hann hevur endur- nýggjað seg osfr. Orsekin tl leiðaraskiftið í tí konservativa flokkin- CD omme by , um var nettupp hetta, at Margareth Thatcher vid sínum einvisu sjónarmið- um um bæði framtíðar Europa og um eitt nú tann nógv umredda kommunu- skattin hevði gjert flokkin so ópopuleran millum velj- ararnar og tí stóð til at tapa komandi val. Og fyri at forða hesum tóku kreft- ir í flokkinum seg so saman og stillaðu upp Michael Hesseltine móti Thatcher. Tað vildi tó so til, at hvergin teirra fekk nóg mikið av atkveðum í fyrsta valumfari, og tá alt bendi á, at Hesseltine fór at vinna næsta umfar, tók Margareth Thatcher av- gerðina at gevast. Og hetta gav so eðrum, eitt nú hennara egna manni, Major, meguleikan at royna seg móti Hessel- tine. Hóast teir konservativu nú hava góðar vónir um at vinna eitt komandi val við Major á odda, so seta and- Timburarbeiði Alt vanligt timburarbeiði verður gjørt. Tilboð verða eisini givin. BISP & WILHELMSEN Tlf. 16193 & 15486 stødupolitikarar eitt stort spurnartekin vid, um tad verður broyting í bretskum pol so langt. í aí nevur lagt ui rættis umsitið tann sera ópopu | - } 1 P Yy Y lera politikkin við komi tað er júst hesin kommunuskatt unuskattinum, og EN urin, sum hevur fingið veljararnar — at studla Labour heldur enn teim um konservativu. Tí verð ur nú spurt, Major fara at gera við kommunuskattin, sum hann sjálvur er faðir at! Laborpolitikarar vísa á, at eingin broyting fer at koma í politikkin, Major fer framvegis at fylgja linjuni hjá Thatcher, um enn hann fer at vera nakað hóvligari. Teir konserva- tivu siga harafturímóti, at Major er ein sjálvsteðug- ur politikari, sum fer at stinga út í kortið sín poli- tikk. Men eingin teirra torir at siga nakað um antin hesin politikkur fer at víkja frá politikkinum hjá Margareth Thatcher og sama Major hesi sein- astu árini. Fer hann nú heilt at broyta steðu sína til sítt egna uppfinnilsi, kommunuskattin, so vísir hetta, at maðurin er opportunistur — ger júst tað, sum er mest populert her og nú, siga Laborlimir. Sjálvur hevur Major sagt, at hann vil skapa eitt klassaleyst samfelag. Um hetta ber í sær, at hann nú í sterri mun enn Thatcher fer at vísa teim- um fátæku og teimum ar- beiðsleysu og illa støddu, ið eru vorðin fleiri og fleiri undir Thatcher, sterri ans, vil tíðin so vísa. Tað er greitt, at við leið- araskiftinum í tí kon- servativa flokkinum er Laborflokkurin ikki so vísur í einum stórsigri til komandi val. Hvussu tað fer at ganga, velst alt um, hvenn politikk nýggi leið- arin fer at leggja til rættis. Eitt eru allir eygleiðarar samdir um: fer Major at slaka í kommunuskattin- um, so fer tað at gagna flokki hansara til komandi val. hvat man Norska mótstoðan móti EF veksur Um somu tíð sum sviar tosa meira opið um meguligan EF-lima skap, so tykist 1 NOrsKunm "VI Serliga er tað óttin fyri teimum stóru fiskiflot unum hjá Spania og heldur enn gjarna vilja sleppa teir norsku grunnarnar, ið her ger seg galdandi. Norð- menn halda eisini, at vandi er fyri, at tær stóru multinationalu fyritøkurnar í EF fara at uppkeypa norska vinnulívið, um landið verður limur í EF. Teir ynskja eina avtalu við EF, har tað stendur Portugal, sum mn a klårt og greitt, at norå- menn hava fyrsta rætt ID rn r rt PP På tøku tað er greitt tað til so kann senterflokkur skarpskeringar in fella arbeiðarastjórn- ina uppá EF-málið Roknast má tí við, at arbeiðarastjórnin vil útseta eina avgerð um EF-lima- skap longst gjerligt, um so er, at flokkurin ynskir limaskap. Teir konservativu og framburðsflokkurin er fyri limaskapi, men teir sita í letuni í andsteðu. meguliga Schliiter og Auken i hólmgongu Teir bådir sentralu per- sónarnir i valstriånum upp undir fólkatings- valið tann 12. desemb- er eru Poul Schlúter og Svend Auken, formað- ur í javnaðarflokkin- um. Teir báðir skulu metast í hólmgongu tvær ferðir fyri valið. Tað er Auken, sum hevur bjóðað av, men Schlúter ynskir ikki at meta honum á opnum vígvelli, har stórar mannfjeldir kunnu koma saman at lurta ella sum Schlúter tekur til, at órógva. Tí hevur Poul Schlúter skotið upp, at báðar hólm- gongurnar verða á ein- um meira friðarligum stað, eitt nú á tveimum útbúgvingarsteðum, nevniliga Handilsskúl- anum í Lyngby og á Askov háskúla. Auken hevði dámt betur, at veljarafundirnir vóru á meira fólkaligum stað, men hevur góðtikið ynskið hjá Poul Schlút- er, tó við tí kravi, at annar fundurin verður í valdeminum hjá Auk- en, Árhus. Schlúter er nevniliga uppstillaður í Lyngby.